Σερβία: Ρίζωσε κι επεκτείνεται το οργανωμένο λιανεμπόριο

Η σερβική λιανεμπορική αγορά έχει ακόμη αρκετό δρόμο να διανύσει για να φτάσει το πρότυπο ανάπτυξης των δυτικοευρωπαϊκών χωρών. Οι κύριες τάσεις που την χαρακτηρίζουν, είτε αναφερόμαστε στο παραδοσιακό είτε στο οργανωμένο λιανεμπόριο, είναι η ανάπτυξη των convenience stores και η σταδιακή συγκέντρωση της αγοράς, μέσω εξαγορών, στα χέρια όλο και λιγότερων μεγάλων δικτύων. Ειδικότερα, η επίμονη ανάπτυξη των convenience stores στη σερβική αγορά εξακολουθεί να ανακλάται στη λειτουργία παραδοσιακών καταστημάτων πώλησης τροφίμων κατά το πρότυπο του κλασικού παντοπωλείου, που προσφέρει στον πελάτη εγγύτητα σε σχέση με τον τόπο κατοικίας του και ωράρια λειτουργίας, που τον καλύπτουν όλη την ημέρα. Αυτά τα μικρά καταστήματα στις γειτονιές παρέχουν στον Σέρβο καταναλωτή την ατμόσφαιρα της οικειότητας που χαρακτηρίζει τη μικρή επιχείρηση, όπου συνήθως απασχολείται μόνο ο ιδιοκτήτης και η οικογένεια του.

Όπως επισημαίνεται σχετικά σε έρευνες για τη σερβική λιανεμπορική αγορά, η τάση ανάπτυξης των convenience stores επηρεάζει με έναν παράδοξο τρόπο και τα σχέδια εξάπλωσης των μοντέρνων αλυσίδων πώλησης τροφίμων. Στο πλαίσιο αυτό, λειτουργούν όλο και πιο πολλά convenience stores του οργανωμένου λιανεμπορίου στις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές των σερβικών αστικών κέντρων, έτσι ώστε το μερίδιο τους στο σύνολο της λιανεμπορικής αγοράς να έχει αυξηθεί από 4% το 2008 σε 5% την τελευταία διετία. Η δημοφιλία του συγκεκριμένου μοντέλου καταστήματος επηρεάζει και την επέκταση των μικρών σούπερ μάρκετ, όπου επίσης παρατηρούνται νέες επενδύσεις, ώστε το μερίδιο τους στο σύνολο της αγοράς να έχει αυξηθεί από 9% το 2009 σε 12% το 2013.

Εξαγορές και συγχωνεύσεις
Σημαντική παράμετρος της αγοράς των σούπερ μάρκετ είναι η σταδιακή συγκέντρωση της, μέσω πρωτοβουλιών εξαγορών και συγχωνεύσεων. Τα τελευταία χρόνια έγιναν διάφορες τέτοιες κινήσεις και, στο πλαίσιο αυτό, ενδεικτικά αναφέρουμε τις εξαγορές από τον όμιλο της Delhaize της αλυσίδας Delta Maxi doo, από τον όμιλο Mercator της αλυσίδας Familija και από το Agrokor Group της αλυσίδας Tuš. Μία μεγάλη εξαγορά ήταν η αναμενόμενη απόκτηση του ομίλου Mercator από το Agrokor Group, η οποία συντελέστηκε το 2013. Μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια αναμένεται η είσοδος κι άλλων ξένων αλυσίδων σούπερ μάρκετ στη σερβική αγορά, που ασφαλώς θα απειλήσουν το παραδοσιακό λιανεμπόριο τροφίμων.

Ενδεικτικό της αύξησης του ανταγωνισμού εις βάρος των «μικρών» της αγοράς είναι το ότι στο τέλος του 2010 δημιουργήθηκε ο Serbian Traders Association, ένας φορέας που αποσκοπεί στην προάσπιση των συμφερόντων των μικρών λιανεμπόρων. Προοπτικά, όπως εκτιμάται, η πύκνωση των οργανωμένων δικτύων διανομής και η αύξηση του μεριδίου των αλυσίδων σούπερ μάρκετ και υπέρ μάρκετ θα επιταχυνθεί, καθώς συν τω χρόνω αλλάζουν οι καταναλωτικές συνήθειες των Σέρβων, οι οποίοι σήμερα πραγματοποιούν εβδομαδιαίες ή και μηνιαίες αγορές τροφίμων, στρεφόμενοι όλο και πιο πολύ στα καταστήματα των μεγάλων δικτύων.

Μερίδια αγοράς
Όσον αφορά στις επιδόσεις των υφιστάμενων αλυσίδων, ηγέτης της αγοράς του κλάδου είναι το δίκτυο της Delhaize Serbia doo, με μερίδιο της τάξης του 13%. Ακολουθεί ο όμιλος Mercator-S doo, με 11%, και η αλυσίδα Idea doo με 8%. Η Delhaize διαθέτει στη Σερβία τα δίκτυα Maxi, Mini Maxi και Tempo, τα οποία υπερέχουν του ανταγωνισμού τους, τόσο σε αριθμό καταστημάτων όσο και σε συνολικές πωλήσεις. Οι προαναφερόμενοι τρεις μεγαλύτεροι λιανεμπορικοί όμιλοι υλοποιούν εκτεταμένα προγράμματα μάρκετινγκ και πολλές προσφορές σε τρόφιμα και σε άλλα είδη. Αξιοσημείωτη παρουσία στη Σερβία έχει η ελληνική αλυσίδα σούπερ μάρκετ Βερόπουλος, η οποία διαθέτει έξι καταστήματα, εκ των οποίων το τελευταίο εγκαινιάστηκε πέρσι το καλοκαίρι στην περιοχή του Βελιγραδίου.

Έχει συνολική επιφάνεια 4.000τμ, με χώρο πώλησης που προσεγγίζει τα 3.200τμ, απασχολεί 86 εργαζομένους και διαθέτει στους πελάτες του 80 θέσεις στάθμευσης. Η αλυσίδα φέρει την επωνυμία Super Vero. Συνολικά η ελληνική εταιρεία έχει επενδύσει πάνω από 50 εκατ. ευρώ στη Σερβία, όπου σήμερα προσφέρει 400 θέσεις εργασίας, αποτελώντας μία από τις πρώτες ξένες λιανεμπορικές αλυσίδες που επένδυσαν στη χώρα, δημιουργώντας ιδιόκτητα καταστήματα. Αναφορικά με τις μελλοντικές τάσεις της σερβικής λιανεμπορικής αγοράς, οι οποίες έχουν ήδη αρχίσει να παίρνουν σάρκα και οστά, συνοψίζουμε τα ακόλουθα:

Retail parks
Η δημιουργία retail parks στη Σερβία προωθείται με γοργούς ρυθμούς και ήδη από τις αρχές του 2014 και ένθεν έχουν εγκαινιαστεί τρεις νέες σχετικές επενδύσεις σε όλη τη χώρα. Συνολικά σήμερα λειτουργούν επτά retail parks στη Σερβία και αναμένεται στα επόμενα χρόνια ο αριθμός τους να αυξηθεί σημαντικά, εάν υλοποιηθούν τα ήδη ανακοινωμένα επενδυτικά πλάνα. Οι εν λόγω επενδύσεις δεν αφορούν μόνο τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, αλλά και μικρότερες πόλεις, οπότε η γεωγραφική διασπορά τους πέραν του Βελιγραδίου αφορά και στα αστικά κέντρα του Νόβι Σαντ, του Νις, της Subotica, του Zrenjenin κά. Τα retail parks, στα οποία εγκαθίστανται εκτός από σούπερ μάρκετ και πολλές άλλων αντικειμένων λιανεμπορικές επιχειρήσεις, θεωρούνται καλύτερη επιλογή από τα εμπορικά κέντρα, καθώς το κόστος κατασκευής τους είναι χαμηλότερο, όπως επίσης τα ενοίκια και τα έξοδα διαχείρισης.

Διαδικτυακές πλατφόρμες αγορών
Η συγκεκριμένη τάση στο λιανεμπόριο επεκτείνεται και στη Σερβία. Στο πλαίσιο αυτό, τον Απρίλιο του 2015 ο όμιλος Agrokor –ελέγχει στην τοπική αγορά τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ Konzum και Idea, καθώς και πλειοψηφικό μετοχικό μερίδιο στον όμιλο Mercator– ανακοίνωσε την έναρξη ανάλογης επένδυσης. Παρά το γεγονός ότι στη Σερβία υπάρχουν ήδη λιανεμπορικές επιχειρήσεις με online παρουσία και υπηρεσίες παράδοσης κατ’ οίκον, εντούτοις η εν λόγω τάση εκτιμάται πως υπάρχουν τα περιθώρια να ενισχυθεί περαιτέρω.

«Πράσινα» σούπερ μάρκετ
Η υλοποίηση μεγάλων επενδύσεων για τη δημιουργία σούπερ μάρκετ ή εμπορικών κέντρων που αξιοποιούν τεχνολογίες και υλικά φιλικά προς το περιβάλλον, βρίσκει πρόσφορο έδαφος και στη Σερβία. Ήδη ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο στο Βελιγράδι απέσπασε φέτος την πιστοποίηση LEED EBOM, η οποία χορηγείται για τη χρησιμοποίηση διαδικασιών και μεθόδων διαχείρισης της ενέργειας και του νερού, που σέβονται το περιβάλλον.

Ενίσχυση των τοπικών αλυσίδων
Το 2014 καταγράφηκε αξιοσημείωτη ανάπτυξη εκ μέρους των σερβικών αλυσίδων, που ανταγωνίζονται τις πολυεθνικές, επενδύοντας δυναμικά στη χώρα. Στο πλαίσιο αυτό, η μεγαλύτερη τοπική αλυσίδα σούπερ μάρκετ, η Univerexport, διπλασίασε πέρσι τον αριθμό των καταστημάτων της, τα οποία έφθασαν τα 124, ενώ συνεχίζει και φέτος την επέκτασή της, μέσω επενδύσεων στα retail parks. Παράλληλα, μία ακόμη σερβική αλυσίδα σούπερ μάρκετ, η Gomex, αναπτύσσεται επιθετικά, έχοντας πλέον 120 καταστήματα, με πλάνο μέχρι το τέλος του 2015 ακόμα 25. Ανάλογα πλάνα έχουν κι άλλα δίκτυα, όχι μόνο καταστημάτων σούπερ μάρκετ, αλλά και φαρμακείων, ειδών άθλησης, ένδυσης κλπ.

ΛΟΥΞ: Ένα… φρέσκο ελληνικό όνομα, συνώνυμο της ποιότητας

Η Λουξ ξεκίνησε την πορεία της το 1950 στην Πάτρα, όταν ο Παναγιώτης Μαρλαφέκας ίδρυσε στην οδό Παντοκράτορος και Ηλείας μια μικρή οικογενειακή επιχείρηση, η οποία παρήγαγε αρχικά μόνο πορτοκαλάδα, λεμονάδα και γκαζόζα. Η Λουξ πολύ γρήγορα ξεχώρισε στην πατρινή αγορά, καθώς από την ίδρυσή της έως και σήμερα δίνει μεγάλη σημασία στις ποιοτικές 100% φυσικές πρώτες ύλες. Με το πέρασμα των χρόνων, οι διαδικασίες παραγωγής εξελίχθηκαν με ταχύτατο ρυθμό, το ανθρώπινο δυναμικό πολλαπλασιάστηκε και η Λουξ απέκτησε τέσσερις συνολικά μονάδες παραγωγής και εμφιάλωσης.

Μονάδες παραγωγής
Οι τέσσερις ιδιόκτητες υπερσύγχρονες μονάδες, παραγωγής, εμφιάλωσης και διανομής της Λουξ Μαρλαφέκας εκτείνονται σε συνολική έκταση 33.000 τμ. Η πρώτη μονάδα είναι το εργοστάσιο παραγωγής στο Κεφαλόβρυσο, όπου παράγονται όλα τα προϊόντα με υπερσύγχρονα μηχανήματα, με πλήρως αυτοματοποιημένες διαδικασίες και με τις πιο προηγμένες διεθνείς μεθόδους ποιοτικού ελέγχου, υγιεινής και συσκευασίας. Η δεύτερη μονάδα είναι το κέντρο διανομής της Λουξ, το οποίο βρίσκεται στην περιοχή Σαραβάλι και από το οποίο διακινούνται ετησίως πάνω από 60.000.000 συσκευασίες. Η τρίτη μονάδα είναι αυτή της παραγωγής συσκευασιών (PET) και βρίσκεται στο Αίγιο, καθιστώντας τη Λουξ τη μοναδική ελληνική εταιρεία του κλάδου που διαθέτει καθετοποιημένη μονάδα παραγωγής συσκευασιών και, μάλιστα, τόσο σύγχρονων προδιαγραφών. Επιπλέον, από τον Νοέμβριο του 2008, η Λουξ δημιούργησε ένα νέο, άρτια εξοπλισμένο κέντρο logistics στο Κορωπί, αποσκοπώντας στη μείωση του κόστους μεταφοράς, αλλά και των χρόνων παράδοσης.

Λουξ και άνθρωποι
Η Λουξ δίνει ιδιαίτερη προσοχή στην επιλογή του κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού, αφού αυτό αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της επιτυχίας μιας επιχείρησης και καθορίζει την παραγωγικότητά της. Σήμερα η Λουξ απασχολεί 100 εργαζόμενους σε Αχαΐα, Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Η μεγάλη ανάπτυξη του δικτύου της υποστηρίζεται από 450 και πλέον αντιπροσώπους, που καλύπτουν γεωγραφικά το σύνολο της χώρας, με όλα τα βοηθητικά μέσα πώλησης, όπως ψυγεία, ράφια, καθώς και πλήρες διαφημιστικό υλικό. Η Λουξ, γνωρίζοντας την αξία και τη συμβολή του ανθρώπινου δυναμικού στην κερδοφορία της επιχείρησης, φροντίζει να παρέχει πάντα ένα σύγχρονο, εξελισσόμενο και ασφαλές εργασιακό περιβάλλον.

Όραμα και καινοτομία
Παραμένοντας πάντα πιστή στο όραμά της για συνεχή εξέλιξη και βελτίωση των προϊόντων της, ώστε να ικανοποιεί ακόμη και τους πιο απαιτητικούς καταναλωτές, συνδυάζοντας πάντα την αξεπέραστη ελληνική φρεσκάδα και την υψηλή ποιότητα πρώτων υλών, η Λουξ αφουγκράζεται συνεχώς τις επιταγές της εποχής και σέβεται τις προτιμήσεις τής αγοράς. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο έχει δημιουργήσει 100% φυσικούς χυμούς, ενώ σχεδιάζει το λανσάρισμα νέων γευστικών συνδυασμών, όσον αφορά στα αναψυκτικά με φυσικές γλυκαντικές ουσίες και κορυφαία ποιότητα.

Παγκόσμια γεύση
Οι αξεπέραστες γεύσεις της Λουξ ταξιδεύουν παγκοσμίως σε πάνω από 16 χώρες, διαφημίζοντας έτσι με τον καλύτερο τρόπο την υψηλή ποιότητα των εσπεριδοειδών της ελληνικής γης. Οι εξαγωγές μάλιστα που πραγματοποιεί η Λουξ σε Γερμανία, Καναδά, ΗΠΑ, Ιταλία, Αυστραλία, Κύπρο, Κίνα, Αγγλία, Ισραήλ, Μάλτα, Παναμά, Ελβετία, Ρουμανία, Κορέα, Αλβανία και Κατάρ είναι αξιοσημείωτες και αποτελούν το 5% του ετήσιου τζίρου της εταιρείας. Η εντυπωσιακή αυτή παγκόσμια πορεία αποτελεί κίνητρο για την εταιρεία, η οποία στοχεύει μέσα στην επόμενη πενταετία να αυξήσει στο διπλάσιο τις εξαγωγές της.

Ημερομηνίες σταθμοί

1972: Η χρονολογία σταθμός για τη Λουξ, καθώς δημιούργησε ένα καινούργιο εργοστάσιο σε μια έκταση 2.500τμ στην περιοχή του Κεφαλόβρυσου -όπου βρίσκεται ακόμα και σήμερα- και εξοπλίστηκε με σύγχρονα μηχανήματα της εποχής εκείνης, προκειμένου να διασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή ποιότητα για τα αναψυκτικά Λουξ, που είχαν πια αποκτήσει και μια καινούργια ταυτότητα (με νερό Κεφαλόβρυσου).

1989: Ο ιδρυτής Παναγιώτης Μαρλαφέκας αποχωρεί και την επιχείρηση αναλαμβάνουν οι τρεις γιοι του, Ιωάννης, Κωνσταντίνος και Πλάτωνας.

2003: Νέες, υψηλών προδιαγραφών συσκευασίες για PET πλαστικές φιάλες αντικαθιστούν τις παλιές, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και άριστη διατήρηση του προϊόντος, Οι φιάλες σχεδιάστηκαν από την αρχή με μοτίβο την ανάγλυφη επιφάνεια του φλοιού του πορτοκαλιού.

2004: Η Λουξ λανσάρει πρώτη τη βυσσινάδα σε μπουκάλι, η οποία από τον πρώτο κιόλας μήνα της εμφάνισής της στην αγορά γίνεται το 2ο πιο επιτυχημένο αναψυκτικό της σειράς των προϊόντων μετά την πορτοκαλάδα.

2005: Η Λουξ ανακοινώνει με υπερηφάνεια τη συνεργασία της με την Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία, σαν Επίσημο Αναψυκτικό της Εθνικής Ομάδας Ποδοσφαίρου, και γίνεται επίσημος υποστηρικτής της προσπάθειας της πρωταθλήτριας Ευρώπης Εθνικής Ανδρών, αλλά και της Εθνικής Ελπίδων, για νέες επιτυχίες και διακρίσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Πρωταθλήτρια Ευρώπης έχει γίνει η «Επίσημη Αγαπημένη» στην καρδιά όλων των Ελλήνων. Αυτός, άλλωστε, είναι ο στόχος της Λουξ, να γίνουν και τα αναψυκτικά της τα «Αγαπημένα» όλων των Ελλήνων.

2006: Τα αναψυκτικά Λουξ επιλέγονται από τον Ελληνικό Οργανισμό Προώθησης Εξαγωγών για να σερβίρονται μέσα από την πρωτοβουλία «Kerasma» σε όλο τον κόσμο σε Road shows και ελληνικά εστιατόρια, για την προώθηση των Ελληνικών Γεύσεων.

2007: Τα αναψυκτικά Λουξ είναι από τα πρώτα ελληνικά προϊόντα και το πρώτο ελληνικό αναψυκτικό που παίρνουν έγκριση, ώστε στις συσκευασίες τους να φέρουν το σήμα «Wonderful Greece».

2008: Η Λουξ χαρακτηρίζεται ως ένα από τα «Διαμάντια» της Ελληνικής Βιομηχανίας στoν σχετικό πίνακα της Stat Bank με τις 100 ταχύτερα και υγιώς αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις, βραβείο που θα αποσπάσει επίσης το 2011, 2013, 2014 & 2015.

2009: Η Λουξ επιβραβεύεται με το 1ο Βραβείο /(Αριστείο) Επιχειρηματικότητας «ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΟΥΡΟΣ 2009», από τη Λέσχη Επιχειρηματικότητας.

2010: Η Λουξ κερδίζει το Βραβείο Effie Awards για την διαφημιστική καμπάνια «Λουξάρω Γεύση» (Adel) στην κατηγορία «Δαβίδ & Γολιάθ». Την ίδια χρονιά η εταιρεία εντάσσεται στις «Strongest Companies in Greece» της ICAP Group, ως μία από τις πιο ισχυρές εταιρίες στην Ελλάδα.

2011: Η Λουξ εκσυγχρονίζει τον λογότυπό της και επανασχεδιάζει τις συσκευασίες των προϊόντων της, διατηρώντας πάντα τη σύνδεση με την παράδοση και τις αξίες της.

2012: H Λουξ βραβεύεται για τα 60 χρόνια πορείας στην ελληνική αγορά τροφίμων και ποτών στο πλαίσιο του Συμποσίου «100 Χρόνια Ιστορίας της Ελληνικής Αγοράς Τροφίμων και Ποτών», που τέλεσε υπό την αιγίδα του ΣΕΒΤ, στο Ζάππειο Μέγαρο.

2013: Η Λουξ ξεκινά συνεργασία με τον Σύνδεσμο Τουριστικών Ελληνικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) στην πρωτοβουλία του για την «Γαστρονομία στο marketing του Ελληνικού τουρισμού». Τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς αποσπά το βραβείο Χρυσής Φήμης στην κατηγορία αναψυκτικών, στο πλαίσιο του θεσμού των Famous Brands, βραβείο το οποίο απέσπασε και το 2015, ενώ λίγες μέρες αργότερα διακρίνεται στην κατηγορία «Επιχειρηματική Αριστεία» των βραβείων Made in Greece, που θεσπίστηκαν από την Ελληνική Ακαδημία Μάρκετινγκ. Στο τέλος του 2013 η Λουξ αποφασίζει να στηρίξει το φιλανθρωπικό έργο της «Αποστολής», προσφέροντας 50.000 γεύματα αγάπης.

2014: Η Λουξ αναλαμβάνει «Υποστηρικτής της Ελληνικής Προεδρίας Συμβουλίου ΕΕ» και τα προϊόντα της Λουξ αποτελούν το επίσημο αναψυκτικό της Ελληνικής Προεδρίας. Τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς βραβεύεται από το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, στο πλαίσιο της απονομής των Βραβείων ΕΕΑ «Καινοτομία και Δημιουργική Επιχειρηματικότητα» από την Υπουργό Τουρισμού κ. Όλγα Κεφαλογιάννη. Επιπλέον, η εταιρεία πιστοποιείται από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ελέγχων και Πιστοποιήσεων EUROCERT με το σήμα «ΕΛΛΑ-ΔΙΚΑ ΜΑΣ», με το οποίο πιστοποιούνται ελληνικής ιδιοκτησίας επιχειρήσεις, που παράγουν ελληνικά προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, τα οποία έχουν παρουσία στα ράφια του Ελληνικού Λιανικού Εμπορίου, έχουν την έδρα τους στην Ελλάδα και απασχολούν ελληνικό εργατικό δυναμικό, συνεισφέροντας έτσι στην ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας.