Χορηγίες πολιτισμού: Το ποτό… ωφελεί την τέχνη

Μάλλον απροθυμία δείχνει η συντριπτική πλειοψηφία του κλάδου των σούπερ μάρκετ για δράσεις EKE που αφορούν στον τομέα του πολιτισμού. Όπως μας εξήγησαν υπεύθυνοι αρκετών μεγάλων αλυσίδων του κλάδου, το κέντρο βάρους των δράσεών τους εταιρικής κοινωνικής υπευθυνότητας πέφτει στη στήριξη πρωτοβουλιών αφενός φιλανθρωπικού και αφετέρου οικολογικού χαρακτήρα. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, ακόμη και πολιτιστικά event που έχουν υποστηριχθεί χορηγικά από λιανεμπορικές αλυσίδες έλαβαν χώρα στο πλαίσιο κάποιας φιλανθρωπικής ή «πράσινης» δράσης.

Κάποιες, πάλι, αλυσίδες -χαρακτηριστικό παράδειγμα η Μετρό- έχουν αναπτύξει αρκετά πλούσια δραστηριότητα ως προς την υποστήριξη πολιτιστικών εκδηλώσεων, όμως η δραστηριότητα αυτή είναι καθαρά τοπικής εμβέλειας που αφορά στη χρηματική ή προϊοντική χορηγία μεμονωμένων event από τοπικές μονάδες της αλυσίδας.

Από την άλλη πλευρά, οι υπεύθυνοι εταιρικής κοινωνικής ευθύνης της Σκλαβενίτης δεν θέλησαν να μας δώσουν κανένα στοιχείο σχετικά με την ενεργό, όπως μας ανέφεραν, πολιτιστική χορηγική δραστηριότητα της αλυσίδας, εναρμονιζόμενοι με την πάγια στρατηγική της εταιρείας να μη δημοσιοποιεί τις σχετικές της πρωτοβουλίες.

Η Μασούτης στηρίζει την τέχνη
Ιδιαίτερα πλούσια χορηγική δραστηριότητα στον τομέα του πολιτισμού έχει αναπτύξει η βορειοελλαδική Μασούτης. Ειδικότερα, η αλυσίδα, μεταξύ άλλων, έχει στηρίξει χορηγικά τις πολιτιστικές εκδηλώσεις του Δήμου Καλαμαριάς «Παρά θιν’ αλός» (2008), που αγκαλιάζουν διάφορες μορφές τέχνης (μουσική, χορός, εκθέσεις, κινηματογράφος, διαλέξεις κλπ), τα «Ραγκουτσάρια», το παραδοσιακό καρναβάλι που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στην Καστοριά 6-8 Ιανουαρίου, αλλά και κατά τις Απόκριες, το 15ο Φεστιβάλ Πολιτισμού του Δήμου Ωραιοκάστρου, τα Πολιτιστικά Δρώμενα του Δήμου Θέρμης, τα «Πυλαιώτικα» (Φεστιβάλ Δήμου Πυλαίας), καθώς και τα Φθινοπωρινά Δρώμενα του Δήμου Πυλαίας.

Σε επαφή που είχαμε με την υπεύθυνη του τομέα ΕΚΕ της Μασούτης, μας δηλώθηκε ότι στόχος της αλυσίδας είναι να μην παραμελήσει κανέναν από τους τομείς εταιρικής κοινωνικής ευαισθησίας. Έτσι, παράλληλα με την έμφαση που δίνεται σε αθλητικές, περιβαλλοντικές και φιλανθρωπικές δράσεις, σημαντικός πυλώνας δραστηριοποίησής της αποτελεί και ο χώρος του πολιτισμού.


Τα ποτά η ανάσα του πολιτισμού
Αναμφισβήτητα -και εξίσου εύλογα- η παρουσία των εταιρειών του κλάδου των ποτών είναι η πιο δυναμική στο πεδίο των πολιτιστικών χορηγιών, κυρίως σε ό,τι αφορά σε μουσικά event, δευτερευόντως δε και σε άλλου είδους πολιτιστικά δρώμενα (κινηματογραφικά, θεατρικά, εικαστικά, χορευτικά κλπ). Ακολουθεί συνοπτική αναφορά των πιο δραστήριων χορηγικά εταιρειών του κλάδου των ποτών και των αντίστοιχων δράσεών τους.

Coca-Cola Τρία Έψιλον: Έχει προσφέρει χορηγία σε διάφορες παραστάσεις του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης, ενώ έχει χορηγήσει αναψυκτικά και χυμούς των εκδηλώσεων του Ελληνικού Κόσμου του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού. Η πιο σημαντική όμως παρουσία της εταιρείας αφορά στη διοργάνωση του Coca-Cola Soundwave, του πανευρωπαϊκό μουσικού προγράμματος της Coca-Cola, που φέτος έκλεισε τον τρίτο χρόνο ζωής του και υποστηρίζει την σύγχρονη ελληνική εναλλακτική δημιουργία.

Αξιοσημείωτη χορηγική δραστηριοποίηση έχουν εμφανίσει, επίσης, και τα brand της εταιρείας Amita, Amita Fun και Amita Motion. Συγκεκριμένα, η Amita ήταν ο μεγάλος χορηγός της διεθνούς έκθεσης «Heartscapes» έργων τέχνης ατόμων με νευρομυϊκές παθήσεις (Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 2009), η Amita Fun έχει στηρίξει πλήθος παιδικών θεατρικών παραστάσεων, μεταξύ των οποίων οι παιδικές όπερες της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, «Τα μαγικά μαξιλάρια» (Εθνικό Θέατρο), «Ομήρου Ιλιάδα-Τρωικός πόλεμος» (Θέατρον Ελληνικού Κόσμου), «Τρελαντώνης» (Θέατρο Ορφέας) κά. Τέλος, η Amita Motion είναι από τους βασικούς χορηγούς του Φεστιβάλ Άρδα, ενώ έχει στηρίξει τις συναυλιακές περιοδείες πολλών γνωστών Ελλήνων τραγουδιστών.

Αθηναϊκή Ζυθοποιία: Τρία brand ξεχωρίζουν από άποψη χορηγικής δραστηριότητας. Η Amstel, σταθερός χορηγός του Εθνικού Θεάτρου και του Φεστιβάλ Άρδα, όπως και συναυλιών πολλών γνωστών Ελλήνων τραγουδιστών. Το brand Amstel Pulse, χορηγός της Ελληνικής Εβδομάδας Μόδας 2010, ενώ η McFraland έχει μόνιμη χορηγική σχέση με το Φεστιβάλ Αθηνών, το Εθνικό Θέατρο και πολλά Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρο. Τέλος, η μπίρα Fischer υπήρξε το 2008 χορηγός των Βραβείων Κοινού του 49ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Diageo Hellas: Το ουίσκι Haig έχει τα τελευταία χρόνια συνδέσει το όνομά του με σημαντικά μουσικά και θεατρικά γεγονότα, με κεντρικά τη στήριξη των Θεατρικών Βραβείων Κοινού και της Θεατρομάνιας του περιοδικού Αθηνόραμα. Παράλληλα, στον χώρο του θεάτρου, το Haig χορηγεί τόσο μικρές, νεανικές, εναλλακτικές ομάδες όσο και καταξιωμένους θιάσους (πχ Θέατρο Τέχνης, Θέατρο του Νέου Κόσμου κά), ενώ, στον χώρο της μουσικής, αποτελεί τον κύριο χορηγό των Ευρωπαϊκών Φεστιβάλ Jazz (Τεχνόπολις στο Γκάζι).

Τέλος, το brand ήταν χορηγός της χορευτικής παράστασης Best of Momix (Θέατρο Παλλάς, τέλη 2009). Πολιτιστική χορηγική δραστηριότητα έχουν αναπτύξει και άλλα τρία brand της Diageo Hellas, η βότκα Smirnoff, χορηγός της Ελληνικής Εβδομάδας Μόδας και της θεατρικής παράστασης «Μόλις χώρισα» (Θέατρο Λαμπέτη, 2006), το τζιν Gordon’s, μεγάλος χορηγός του 29ου River Party στις όχθες του Αλιάκμονα στην Κοζάνη (2007) και η τεκίλα Jose Cuervo, μεγάλος χορηγός του Rockwave Festival.

Mantis ΑΕΒΕ: Εκτός από την προϊοντική χορηγία χυμών για τους επισκέπτες του Ελληνικού Κόσμου του ΙΜΕ (2005), σημαντική είναι η παρουσία του brand Redbull μέσω της Redbull Music Academy, μιας μουσικής πλατφόρμας που προάγει τη νεανική μουσική δημιουργικότητα και διοργανώνεται κάθε χρόνο και σε διαφορετική μουσική μητρόπολη. Στην περίπτωση αυτή, μιλάμε για μετατόπιση από την απλή χορηγική στήριξη σ’ αυτή την ίδια την καλλιτεχνική παραγωγή και δημιουργία.

Άλλες εταιρείες: Το ουίσκι Jameson της Pernod Ricard έχει προσφέρει χορηγίες σε πολλές θεατρικές και κινηματογραφικές παραγωγές, ενώ ήταν μεγάλος χορηγός του 7ου Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου (30/4-9/4 2006), η Corona Extra από την PT Beverage World Ltd & ΣΙΑ ήταν χορηγός της έκθεσης φωτογραφίας του Μεξικανού φωτογράφου Augustin Victor Casola, Mexico: The revolution and beyond 1900-1940 (Μουσείο Μπενάκη) και το Bombay Sapphire της Bacardi Hellas στήριξε χορηγικά το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Σταθερή χορηγική σχέση με το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού και τον Ελληνικό Κόσμο, στη λογική της προϊοντικής χορηγίας, διατηρούν πολλές εταιρείες κρασιών, μεταξύ των οποίων είναι οι ΙΝΟ ΑΕ, Κτήμα Πόρτο Καρράς και Boutari, οι οποίες έχουν προσφέρει το κρασί για τις εκδηλώσεις του Ιδρύματος.

Τρόφιμα, καθαριστικά, χαρτικά
Σημαντική στήριξη στον χώρο του πολιτισμού και των τεχνών έχουν προσφέρει ο κλάδος των εταιρειών τροφίμων. Την μερίδα του λέοντος μεταξύ τους φαίνεται να καταλαμβάνει η Kraft Foods Hellas, η όποια έχει να επιδείξει αξιόλογο έργο στον τομέα των πολιτιστικών χορηγιών: έχει συνεργαστεί με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, το ΙΜΕ, το Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης, το Κέντρο Τεχνών Χαλανδρίου στο ACS, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο.

Χορηγική στήριξη στα δύο τελευταία έχει προσφέρει και η ΦΑΓΕ, η οποία δραστηριοποιείται ιδιαίτερα στον χώρο του παιδικού θεάτρου. Τα προϊόντα Nikas είναι περισσότερο προσανατολισμένα στην αρωγή πολιτιστικών εκδηλώσεων σε Νομαρχίες, ενώ το ενδιαφέρον των brand της Nestle είναι στραμμένο κυρίως σε μουσικά γεγονότα.

Αξίζει να σημειωθεί η προϊοντική χορηγική παρουσία εταιρειών χαρτικών-καθαριστικών κυρίως σε πολιτιστικά κέντρα και οργανισμούς ή κρατικά θέατρα, μέσω προσφοράς αναλώσιμων. Οι Rolco-Βιανίλ, Unilever Hellas, Henkel Ελλάς και Ευρωχαρτική (με το brand Endless) έχουν χορηγήσει χαρτικά είδη και καθαριστικά για τις ανάγκες του Ελληνικού Κόσμου. Τέλος, η εταιρεία φαρμακευτικών ειδών, απορρυπαντικών και καλλυντικών Alapis ήταν ο αποκλειστικός χορηγός της έκθεσης «Ο Μιρό της Μαγιόρκα» (Ελληνικός Κόσμος 2010), παρέχοντας χρηματική και όχι προϊοντική υποστήριξη, ενώ, παράλληλα, συμπεριλαμβάνεται στους μεγάλους χορηγούς του Εθνικού Θεάτρου.

Δημήτρης Χαραλαμπό- πουλος, Planning ΑΕ: «Ξεζουμίστε» τώρα την τεχνογνωσία των logistics!

Όπως εξηγεί ο συνομιλητής μας, «ο λόγος είναι απλός: Πρόκειται για κλειστά κυκλώματα εφοδιασμού, για κυκλώματα ενδοεπιχειρησιακής διαχείρισης και εξυπηρέτησης».

σελφ σέρβις: Ποια είναι τα «μέτωπα», στα οποία μπορεί να δώσουν τη μάχη της βελτίωσης;

Δημήτρης Χαραλαμπόπουλος: Μιλώντας για τη μεγάλη «μάχη», πρέπει να πούμε ότι κατά πρώτον αυτή αναφέρεται στη μείωση του κόστους και στην αύξηση της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων και κατά δεύτερον στην όσο το δυνατόν μεγιστοποίηση της ανταγωνιστικότητάς τους. Το πρώτο, λοιπόν, «μέτωπο» αυτής της «μάχης» αποβλέπει στη μείωση του άμεσου κόστους της εργασίας και το δεύτερο στην αποτελεσματικότερη οργάνωσή της. Σχετικά, για την κατάστρωση μιας ορθής στρατηγικής, πρέπει να ζητούνται επίμονα απαντήσεις του τύπου «γιατί κάνω αυτό που κάνω;».

Με άλλα λόγια, η αντίληψη του lean απαιτεί να ξανασκεφτούμε βήμα το βήμα όσα κάνουμε, προκειμένου να στοχαστούμε αν έχουν πραγματικό νόημα οι πρακτικές που ακολουθούμε, αν προσφέρουν αξία στον πελάτη μας, ώστε να τις αναθεωρήσουμε, προκειμένου να βελτιωθούμε. Αυτά ίσως ακούγονται λίγο θεωρητικά, αλλά οι απαντήσεις που παίρνει κανείς, ρωτώντας τους ανθρώπους της αποθήκης «γιατί κάνεις έτσι αυτό που κάνεις;» συνήθως κυμαίνονται από το «έτσι με έμαθαν» μέχρι το «έτσι πρέπει». Κι αν τους ρωτήσει «και γιατί «πρέπει;» η συζήτηση τελειώνει άνευ απαντήσεων.

Τώρα, όταν μιλώ για την οργάνωση της εργασίας, αναφέρομαι πρωτίστως στις διαδικασίες που την κινούν, επομένως στη διοίκησή της. Το προβληματικό, λοιπόν, στην περίπτωσή μας είναι ότι τις περισσότερες φορές διαπιστώνεται ένα χάσμα στην επαφή μεταξύ της κορυφής της διοικητικής πυραμίδας και της βάσης της, ένα κενό γνώσης για το πώς ακριβώς μεταφέρεται προς τα κάτω και τι συνέπειες έχει η κάθε απόφασή της.

Στο πλαίσιο αυτό, διαχωρίζω το άμεσο κόστος της πρακτικής εργασίας από το διαχειριστικό κόστος της διοίκησης, για να πω ότι στην τελευταία τα περιθώρια εξοικονομήσεων είναι επίσης πολύ μεγάλα. Υπάρχουν επιχειρήσεις, στις οποίες η σχέση κόστους προσωπικού διαχείρισης/προσωπικού διοίκησης είναι τέσσερα προς ένα, ενώ θα έπρεπε να είναι έξι, επτά ή δέκα προς ένα! Να, λοιπόν, πού βρίσκεται συσσωρευμένο το «λίπος» του κόστους, από το οποίο μπορεί και πρέπει να απαλλαγούν οι λιανεμπορικές αλυσίδες.

Το μήνυμα του lean
σελφ σέρβις: Προσδιορίστε μου σε αδρές γραμμές την αντίληψη της «λιτής» αλυσίδας εφοδιασμού.

Δημήτρης Χαραλαμπόπουλος: Το lean είναι φορέας του εξής απλού μηνύματος: «Κάνε ό,τι πρέπει, ώστε να ελαχιστοποιήσεις τον χρόνο ανταπόκρισης, μεταξύ της εκδήλωσης του “θέλω” του πελάτη σου και της ικανοποίησής του». Υποθέστε ότι αυτός ο χρόνος είναι καταγραμμένος σε κινηματογραφικό φιλμ κι ότι εξελίσσεται καρέ-καρέ, μόνο που πολλά από αυτά τα καρέ είναι περιττά και πρέπει να αφαιρεθούν, η ταινία να συμπτυχθεί, το νόημά της να γίνει πιο συμπαγές, πιο καίριο.

Για να πετύχουμε κάτι τέτοιο, βάσει της αντίληψης των lean logistics, πρέπει να παρέμβουμε και να αλλάξουμε ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία της διαπλοκής των ανθρώπων, που συνεργάζονται από διαφορετικά πόστα, των διαδικασιών, που προσδιορίζουν τα επιμέρους πεδία της συνεργασίας τους, και των μέσων, με τα οποία δουλεύουν (hardware και software υποδομές, οχήματα κλπ). Όλοι αυτοί οι συντελεστές -άνθρωποι, διαδικασίες και μέσα- συγκροτούν ένα μέγεθος κόστους κι ένα μέγεθος χρόνου.

Ο στόχος είναι η βέλτιστη συμπίεση των δύο αλληλεξαρτώμενων μεγεθών, με γνώμονα την πρόσθεση αξίας στις απολαβές του πελάτη. Το lean, με άλλα λόγια, απελευθερώνει πόρους (ανθρώπινους, υποδομών, χρηματικούς) και αυξάνει την παραγωγικότητα προς όφελος της αντιλαμβανόμενης ποιότητας από τον πελάτη.


Η lean αντίληψη για τη δουλειά του σούπερ μάρκετ
σελφ σέρβις: Ποια είναι ειδικότερα τα πεδία παρεμβάσεων της lean θεώρησης σε σχέση με τα εταιρικά logistics των σούπερ μάρκετ σήμερα;

Δημήτρης Χαραλαμπόπουλος: Φυσικά, συνδέονται με την αντιλαμβανόμενη ποιότητα από τον πελάτη. Αυτή στην περίπτωση των σούπερ μάρκετ αντανακλά στη διαθεσιμότητα ποιοτικών προϊόντων στο ράφι και στις σωστές τιμές τους -κι όπως γνωρίζει ο καθένας, σήμερα οι καταναλωτές δεν διατίθενται να κάνουν εκπτώσεις στην ποιότητα ως σχέση αξίας, δηλαδή της αξίας του προϊόντος και συνάμα της υπηρεσίας που τους προσφέρεται, και της τιμής, η οποία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Εδώ, όμως, τίθεται και το ζήτημα της ποικιλίας των προϊόντων, άρα του πλήθους των κωδικών, πράγμα το οποίο δημιουργεί ένα μείζον πρόβλημα πολυπλοκότητας στα logistics των σούπερ μάρκετ, με ό,τι αυτό συνεπάγεται στην αύξηση του διαχειριστικού τους κόστους, το οποίο με τη σειρά του επηρεάζει τις τιμές. Στο πεδίο αυτό η αντίληψη του lean θέτει το εξής απλό ερώτημα: Πόση από αυτή την ποικιλία εισπράττεται, όντως, ως ποιοτική αξία από τον καταναλωτή;

Αλλά πεδίο της lean θεώρησης αποτελούν, επίσης, οι όροι και οι προθέσεις, βάσει των οποίων ικανοποιείται ένα δίκτυο καταστημάτων από τα εταιρικά logistics. Τα τελευταία δέκα χρόνια στην αγορά μας ο χρόνος μεταξύ της αποστολής της παραγγελίας ενός καταστήματος στην κεντρική αποθήκη της αλυσίδας και της ικανοποίησής του από τα εταιρικά logistics έχει μειωθεί. Η «μάχη» στο εξής, κατά τη lean αντίληψη, δεν έχει νόημα να δίνεται τόσο στην περαιτέρω μείωση αυτού του χρόνου -ίσως κατά περίπτωση να αυξηθεί κιόλας, σε επίπεδο ωρών- όσο στην αύξηση της συνέπειας ανταπόκρισης του εφοδιασμού.

Ο λόγος είναι απλός: στον βαθμό που ο εφοδιασμός θα εξελίσσεται με συνέπεια, ο υπεύθυνος του καταστήματος δεν θα έχει λόγους να «φουσκώνει» τις παραγγελίες του εξαιτίας της ανασφάλειάς του ότι, ενδεχομένως, θα εκτεθεί, μένοντας με άδεια ράφια.

Απεναντίας, έτσι θα προσηλωθεί περισσότερο στο αντικείμενο της πώλησης. Επομένως, η συνεπής υποστήριξη του εφοδιασμού δημιουργεί προϋποθέσεις αποφυγής της υπερ-αποθεματοποίησης του καταστήματος, άρα και των κινδύνων αύξησης της φύρας, την οποία η lean αντίληψη επιδιώκει να εκμηδενίσει, ακριβώς επειδή προσθέτει υπέρογκο διαχειριστικό κόστος στα logistics, αφαιρώντας κέρδος συνολικά από την επιχείρηση.

Μονάδα δικτύου: «επιχειρηματίας» ή ενεργούμενο;
σελφ σέρβις: Πώς αποτιμάτε την πρόοδο της κεντρικοποίησης των διανομών στον κλάδο την τελευταία δεκαετία;

Δημήτρης Χαραλαμπόπουλος: Κάποιες αλυσίδες έχουν αφήσει αρκετά πίσω τους το μέσο επίπεδο του κλάδου, κάποιες άλλες προχωρούν με μικρά και άτολμα βήματα. Το ότι επένδυσε κάποιος σε υποδομές δεν σημαίνει ότι έλυσε το πρόβλημα του αποθέματος, ούτε ότι απέκτησε τον έλεγχο της γκάμας των προϊόντων που εμπορεύεται, σε σχέση με τη γνώση της κερδοφορίας καθενός χωριστά, ούτε ότι ασκεί πολιτικές push στα καταστήματα -διότι, τι άλλο είναι το κατάστημα, αν όχι μια μηχανή, που πρέπει να δουλεύει κατευθυνόμενη κεντρικά;

Το επισημαίνω αυτό, διότι ένα πρόβλημα του κλάδου στη χώρα μας είναι ότι, αντί του «κατευθυνόμενου καταστήματος», εξακολουθεί αξιοσημείωτα να επιβιώνει το μοντέλο του «καταστήματος-επιχειρηματία».

Αυτό, διατυπώνει την παραγγελία του προς το αποθηκευτικό κέντρο, καθορίζοντας σε μεγάλο βαθμό αυτόνομα προς την υπόλοιπη αλυσίδα την επιλογή του μίγματος των προϊόντων του. Κάτι τέτοιο, όμως, αντιβαίνει στη στρατηγική επιδίωξη για εμπορική ταυτότητα και ενότητα φυσιογνωμίας στα καταστήματα μιας σύγχρονης αλυσίδας, πράγμα το οποίο μόνο μια κεντρική διοίκηση -και δη με πνεύμα lean- μπορεί να διασφαλίσει.

Έτσι, στην αγορά μας δραστηριοποιούνται επιχειρήσεις σούπερ μάρκετ δύο ταχυτήτων. Στην πρώτη το μάνατζμεντ ασκείται με σύγχρονους τεχνοκρατικούς όρους, που πατούν στις ανάλογες υποδομές, ενώ στη δεύτερη ταχύτητα το μάνατζμεντ ασκείται κυρίως εμπειρικά -εννοείται ότι εδώ δεν θα συναντήσετε εύκολα επιστημονικά καταρτισμένους manager στο αντικείμενο των logistics.


Στον πυρήνα διαμόρφωσης της στρατηγικής
σελφ σέρβις: Επομένως, η οργανική ένταξη του τομέα των logistics στο κέντρο της διαμόρφωσης της επιχειρηματικής στρατηγικής, στη διοίκηση, αποτελεί προϋπόθεση του σύγχρονου μάνατζμεντ.

Δημήτρης Χαραλαμπόπουλος: Αυτό την τελευταία διετία αποτελεί ένα από τα βασικά συμπεράσματα των πιο έγκριτων διεθνώς ερευνητικών πρωτοβουλιών, πανεπιστημιακού επιπέδου, για τα logistics. Άλλωστε, επιβεβαιώθηκε ότι εταιρείες, των οποίων τα στελέχη κορυφής προέρχονται από τα logistics και το supply chain, βίωσαν τις συνέπειες της κρίσης σαφώς ηπιότερα.

Αυτό το εξηγεί η εκ φύσεως οριζόντια λειτουργία των logistics, η οποία, διαπερνώντας όλα τα νευραλγικά αντικείμενα μιας επιχείρησης, προσφέρει την ιδεώδη βάση να συναρθρώνονται πάνω της, προκειμένου να συντονίζονται, να καθοδηγούνται και να ελέγχονται στη βάση της lean αντίληψης για τα πράγματα. Όχι τυχαία, η μόνιμη σύσταση στην ηγεσία, όταν ενδιαφέρεται να αναθέσει σε μια διεύθυνση ένα έργο lean management cost cutting και βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας, είναι να επιλέξει μεταξύ των operation, με προτεραιότητα τη διεύθυνση των logistics.

Διότι η λύση δεν βρίσκεται πάντα στο να κινείται κανείς στη λογική της ελαχιστοποίησης του κόστους, συνεργαζόμενος με τους πιο φτηνούς, αλλά στο να περιστέλλει το κόστος, μέσω της οργάνωσης βέλτιστων διαδικασιών, που αξιοποιούν στο έπακρο τους ανθρώπους και τα μέσα, τον χώρο και τον χρόνο.

Τα βαρίδια της «εμπορικής αντίληψης»
σελφ σέρβις: Πού αποδίδετε την καθυστέρηση των ελληνικών αλυσίδων στην εξοικείωσή τους με την lean αντίληψη των logistics και την ένταξή της στον πυρήνα του μάνατζμεντ;

Δημήτρης Χαραλαμπόπουλος: Ήδη υπαινίχθηκα την κυριαρχία της παραδοσιακής «εμπορικής αντίληψης» σε πολλές από τις ελληνικές αλυσίδες. Αυτή διακρίνεται για τον εμπειρισμό της, το «καλό ένστικτο» και μια παρακινδυνευμένη πολυσυλλεκτικότητα στρατηγικής, έναντι της τεχνοκρατικής οργάνωσης, με τους ξεκάθαρους στόχους και το κοινό σε όλα τα επίπεδα μάνατζμεντ.

Είναι ενδεικτικό ότι, παρά τις σημαντικές επενδύσεις στις υποδομές logistics των αλυσίδων από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, πολλές από αυτές χρησιμοποίησαν την κεντρικοποίηση περισσότερο ως επιχείρημα για την απόσπαση οικονομικών πλεονεκτημάτων από τους προμηθευτές -πράγμα, βέβαια, θεμιτό- παρά ως ευκαιρία δημιουργίας, όμως, σωστού μίγματος γκάμας προϊόντων και εφοδιασμού των καταστημάτων, βάσει της ολοκληρωμένης αξιοποίησης των δυνατοτήτων της πληροφορικής κλπ.

Σας μίλησα και για τη διοικητική σημασία της οριζόντιας λειτουργίας των logistics. Εν προκειμένω, το πρόβλημα αρκετών αλυσίδων στη χώρα μας είναι ότι οι διαφορετικές διευθύνσεις τους λειτουργούν σχεδόν αποκλεισμένες η μία από την άλλη, δηλαδή κατακόρυφα. Αυτό έχει συνέπεια τα κόστη της εφοδιαστικής αλυσίδας, στα οποία συμμετέχουν όλοι, να μην είναι διαφανή. Διότι έτσι, η κάθε χωριστή διεύθυνση έχει πάντα μόνο ένα μέρος της σχετικής πληροφορίας. Όντως, πόσοι από τους μάνατζερ των αλυσίδων έχουν άμεσα γνώση του συνόλου των φάσεων ενός προϊόντος από την άποψη των logistics; Μάλλον πολύ λίγοι.

Στη χώρα μας γενικά οι επιχειρήσεις σούπερ μάρκετ, εκτός εξαιρέσεων, δεν έχουν ακόμα απορροφήσει το business μέρος της δουλειάς των logistics. Ο εμπειρισμός δεν τις αφήνει να τα δουν ως συνιστώσα του επιχειρείν, που μπορεί να συνεισφέρει καινοτομικά στην κερδοφορία της εταιρείας. Κι όμως, ειδικά σήμερα θα έπρεπε οι επιχειρήσεις της οργανωμένης λιανικής να «ξεζουμίσουν» την τεχνογνωσία των logistics.

Εν πάση περιπτώσει, ας προβληματιστούν σήμερα οι ηγεσίες των αλυσίδων για το ελάχιστο: το ότι στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προσφέρονται από τις εταιρείες τους τυποποιημένες καν οι στοιχειώδεις κοινές διαδικασίες για τις χιλιάδες του κόσμου που απασχολούν στα καταστήματα και στις αποθήκες. Υπάρχει, τάχα, από ένα πεντασέλιδο καθηκόντων και υποδείξεων για τη δουλειά κάθε ειδικότητας; Πολύ σπάνια, ίσως.

Ωστόσο, όλοι δείχνουν να συμμερίζονται ότι μια σύγχρονη μηχανή πωλήσεων πρέπει να λειτουργεί βάσει εκ των προτέρων σταθμισμένων δεικτών απόδοσης, οι οποίοι προϋποθέτουν τη βέλτιστη δυνατή τυποποίηση των αντιδράσεων κάθε θέσης εργασίας. Κι όλοι ασφαλώς συμφωνούν ότι οι εργαζόμενοι των 700 και των 400 ευρώ, χωρίς προτυποποιημένη καθοδήγηση, δεν έχουν κανέναν λόγο να διερωτώνται αν αυτό που κάνουν θα μπορούσαν να το κάνουν καλύτερα για λογαριασμό του εργοδότη τους…

Σήμανση τρόφιμων¨Κρίσιμες οι αποφάσεις του ευρωκοινοβουλίου

Όπως επισημαίνει στο «σελφ σέρβις» ο Έλληνας ευρωβουλευτής, κ. Κρίτων Αρσένης, οι ετικέτες στα τρόφιμα πρέπει να αναγράφουν πληροφορίες, σχετικά με την περιεκτικότητά τους σε θερμίδες και τη θρεπτική τους αξία. Οι πληροφορίες αυτές επιβάλλεται να είναι άμεσα κατανοητές και να μην παραπλανούν, προκειμένου να δίνεται η δυνατότητα στους καταναλωτές να κάνουν συνειδητοποιημένες επιλογές. Ωστόσο, η Επιτροπή απέρριψε την καθιέρωση ενός πανευρωπαϊκού σήματος, δηλωτικού της υψηλής περιεκτικότητας θερμίδων των τροφίμων.

Η έκθεση της Επιτροπής, κατά τον κ. Αρσένη, στοχεύει να εκσυγχρονίσει, να απλοποιήσει και να κάνει πιο ευανάγνωστη τη σήμανση των τροφίμων μέσα στην ΕΕ. Ακόμη, επιφέρει μικρές αλλαγές στην ισχύουσα νομοθεσία, σχετικά με τις υποχρεωτικά αναγραφόμενες πληροφορίες στις συσκευασίες των τροφίμων (πχ ονομασία, λίστα των συστατικών, πληροφορίες «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» και «χρήση πριν από», συγκεκριμένες συνθήκες χρήσης), ενώ προσθέτει έναν νέο όρο όσον αφορά στην αναγραφή σημαντικών πληροφοριών για τη διατροφική αξία των τροφίμων. Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή, μάλιστα, εκτίμησε ότι σε πολλές περιπτώσεις είναι υποχρεωτικό να δηλώνεται και η χώρα προέλευσης του προϊόντος.

Η νέα σήμανση
Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συμφώνησαν ότι σημαντικές διατροφικές πληροφορίες, όπως η περιεκτικότητα σε θερμίδες, λιπαρά, κορεσμένα λιπαρά, υδατάνθρακες, ζάχαρη και αλάτι, πρέπει να αναγράφονται υποχρεωτικά σε όλα τα είδη διατροφής που κυκλοφορούν στην ΕΕ. Στον σχετικό κατάλογο πρόσθεσαν και την περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες, ίνες, φυσικά και τεχνητά τρανς-λιπαρά, των οποίων η αναγραφή, σύμφωνα με πρόταση της ΕΕ, ήταν προαιρετική.

Όλες οι υποχρεωτικές διατροφικές πληροφορίες πρέπει να αναγράφονται στο μπροστινό μέρος του πακέτου/συσκευασίας κάθε τροφίμου. Ωστόσο, επειδή η περιεκτικότητα σε θερμίδες είναι η πιο σημαντική πληροφορία για τους καταναλωτές, οι ευρωβουλευτές πρόσθεσαν νέες διατάξεις, ώστε να εξασφαλίσουν την πλέον εμφανή αναγραφή της στις συσκευασίες.

Οι τροπολογίες που είχαν καταθέσει διάφορα μέλη του Κοινοβουλίου, ως προς τη χρωματική κωδικοποίηση των συσκευασιών των προϊόντων, απορρίφθηκαν. Όπως τονίζει ο κ. Αρσένης, οι ευρωβουλευτές συμφώνησαν ο κανονισμός να αναφέρεται μόνο σε γενικούς κανόνες, σχετικά με το πώς οι πληροφορίες πρέπει να εμφανίζονται, χωρίς να υποδεικνύεται ένα συγκεκριμένο σύστημα, με το επιχείρημα ότι έτσι τα μέλη-κράτη μπορούν να θεσπίσουν ή να διατηρήσουν τους δικούς τους κανόνες σήμανσης.

Επίσης, αποφάσισαν να ενισχυθούν οι διατάξεις που εξασφαλίζουν τους καταναλωτές από παραπλανητικές συσκευασίες τροφίμων. Ειδικότερα, οι ευρωβουλευτές επέμειναν πως δεν πρέπει να μπαίνουν ετικέτες, που ενδεχομένως αφήνουν την εντύπωση άλλου προϊόντος από εκείνο που σημαίνουν. Εάν ένα συστατικό του έχει αντικατασταθεί, αυτό πρέπει να φαίνεται καθαρά στην ετικέτα.


Αναγραφή χώρας προέλευσης
Όσον αφορά στο καίριο για την Ελλάδα ζήτημα της αναγραφής της χώρας προέλευσης, αυτή καθίσταται υποχρεωτική στο κρέας, τα πουλερικά, τα γαλακτοκομικά, τα φρέσκα οπωροκηπευτικά και σε άλλα προϊόντα χωρίς πρόσθετα συστατικά στη σύνθεσή τους. Επίσης, είναι υποχρεωτική στο κρέας, τα πουλερικά και τα ψάρια, όταν αυτά αποτελούν συστατικά επεξεργασμένων τροφίμων.

Σημαντικό ζήτημα, κατά τον κ. Αρσένη, είναι και το ευανάγνωστο της γραφής των ετικετών στις συσκευασίες.

Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή συνέστησε να επισημαίνονται ξεκάθαρα και τα προϊόντα που περιέχουν «νανο-υλικά», με την αναγραφή, πχ, του χαρακτηρισμού «νάνο» στη λίστα των συστατικών. Επιπλέον, ζητήθηκε να εξαιρεθούν τα αλκοολούχα ποτά από την υποχρεωτική αναγραφή των διατροφικών τους συστατικών.

Οι ευρωβουλευτές συμφώνησαν με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο ότι οι πληροφορίες σχετικά με τις θερμίδες και τις θρεπτικές ουσίες πρέπει να δίνονται ανά 100 γρμ ή 100 ml και ενδεχομένως ανά μερίδα. Ακόμη τάχθηκαν υπέρ του να γίνονται συγκρίσεις ως προς το περιεχόμενο σε θερμίδες και συγκεκριμένες θρεπτικές ουσίες, καθιστώντας σαφές πως τέτοιου είδους συγκρίσεις μπορεί, παραδειγματικά, να είναι του τύπου: «οι μέσες ημερήσιες ανάγκες μιας γυναίκας μέσης ηλικίας και οι προσωπικές καθημερινές ανάγκες ενός καταναλωτή μπορεί να διαφέρουν»…

Προκειμένου να δοθεί στη βιομηχανία αρκετός χρόνος προσαρμογής στις νέες διατάξεις, όσα καινούργια δεδομένα σχετίζονται με τη σήμανση των τροφίμων θα τεθούν σε εφαρμογή ύστερα από τρία χρόνια. Για τις επιχειρήσεις τροφίμων, που απασχολούν λιγότερους από 100 εργαζόμενους και έχουν ετήσιο τζίρο κάτω από 5 εκατ. ευρώ, οι νέες διατάξεις θα εφαρμοστούν ύστερα από 5 χρόνια.

Αγροτικά προϊόντα
Η υποχρεωτική σήμανση των αγροτικών προϊόντων, κατά τον κ. Αρσένη, αφενός ενημερώνει τους καταναλωτές και αφετέρου τονώνει την ανταγωνιστικότητα των παραγωγών τους, ενώ η νομική προστασία από τις απομιμήσεις των προϊόντων με ένδειξη προέλευσης ενισχύει την ποιότητά τους.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) πρόσφατα ενέκρινε σχετικό ψήφισμα για τη σήμανση των αγροτικών προϊόντων. Ειδικότερα, ψήφισε υπέρ της διατήρησης του υφιστάμενου συστήματος γεωγραφικών ενδείξεων και των δύο κύριων εργαλείων του, δηλαδή των ενδείξεων Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ), για προϊόντα που προέρχονται εξ ολοκλήρου από την ίδια περιοχή, και Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ), για προϊόντα που συνδέονται στενά με συγκεκριμένη περιοχή, όπου πραγματοποιείται τουλάχιστον ένα από τα στάδια της παραγωγής τους.

Για την αντιμετώπιση των υπαρκτών μειονεκτημάτων του συστήματος, που μεταξύ άλλων «δανείζονται» και προϊόντα από περιοχές εκτός ΕΕ, το ψήφισμα προτείνει την τροποποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας, ώστε να αποκτήσουν ρόλο στη διαχείριση των σημάτων οι συνεταιρισμοί παραγωγών τέτοιων προϊόντων.

Ένα τρίτο σύστημα, περιορισμένης χρήσης, που ισχύει στην ΕΕ είναι το «Εγγυημένο Παραδοσιακό Ιδιότυπο Προϊόν» (ΕΠΙΠ), που προβάλλει τον παραδοσιακό χαρακτήρα ενός προϊόντος, συνδεόμενο είτε με την προέλευση των συστατικών του είτε με τη μέθοδο παρασκευής του.

Σύμφωνα με το ψήφισμα του ΕΚ, απαραίτητο εργαλείο για την καταπολέμηση των απομιμήσεων προϊόντων και λογότυπων είναι η δημιουργία δεσμευτικού διεθνούς καταλόγου προϊόντων γεωγραφικής ένδειξης, ενώ παράλληλα η ΕΕ καλείται να παράσχει στους οργανισμούς πιστοποίησης οικονομική και τεχνική στήριξη για την αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων.

Στα πρωτογενή αγροτικά προϊόντα, για την καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών, πρέπει να αναγράφεται εμφανώς η χώρα προέλευσής τους. Για την ικανοποίηση αυτού του όρου κατά τρόπο που δεν θα επιβαρύνεται υπερβολικά το κόστος, προτείνονται εναλλακτικές μέθοδοι σήμανσης, όπως η χρήση γραμμικού κώδικα ή ειδικής ιστοσελίδας. Κάθε πρόσθετη πληροφορία μπορεί να αναγράφεται εθελοντικά από τους παραγωγούς.

Επιπλέον, η ΕΕ εξουσιοδοτήθηκε από το ΕΚ να εξετάσει κι άλλους τρόπους ενημέρωσης των καταναλωτών, όπως με την εισαγωγή ευρωπαϊκού λογότυπου ποιότητας.

Η διάθεση του ψωμιού
Πρόσφατα η Συνομοσπονδία των Αρτοποιών της Καταλονίας κατήγγειλε στους αρμόδιους κρατικούς και δημοτικούς φορείς της χώρας τις κακές πρακτικές στη διάθεση του άρτου, κυρίως όσον αφορά στη συσκευασία του, από υπεραγορές, καταστήματα αυτοεξυπηρέτησης, πρατήρια βενζίνης, παντοπωλεία, οπωροπωλεία κά.

Η Ισπανική Συνομοσπονδία Οργανώσεων Αρτοποιίας (CEOPAN) υπέβαλε διάφορα έγγραφα στην ισπανική Αρχή Ασφάλειας των Τροφίμων και Διατροφής, ζητώντας να προσδιορίσει η Αρχή το αναγκαίο της πώλησης του άρτου, όχι μόνον σε συσκευασία, αλλά σε σφραγισμένη συσκευασία, όταν το προϊόν διατίθεται από καταστήματα αυτοεξυπηρέτησης.

Το όλο ζήτημα, μαζί με ευρύτερες κυοφορούμενες εξελίξεις στην αγορά του ψωμιού, έχει ήδη φτάσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ανάπτυξη -4% με πληθωρισμό 4,8%!

Και οι επιχειρήσεις; Η εξέλιξη του πληθωρισμού, που τον Απρίλιο έφτασε μιαν ανάσα πριν το 5%, δεν περιποιεί τιμήν στον επιχειρηματικό κόσμο της χώρας, όσο κι αν η μερίδα του λέοντος του ποσοστού αύξησής του επιμερίζεται στον λεγόμενο «κρατικό πληθωρισμό».

Οι φορείς της αγοράς θεωρούν ως υπεραισιόδοξη την πρόβλεψη για συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 4%, εκτιμώντας ότι η ελληνική οικονομία θα «μικρύνει» πολύ πάνω από 5%.

Το 2009, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), το λιανεμπόριο είχε απώλεια τζίρου γύρω στα 6 δισ. ευρώ, ενώ γύρω στους 35.000 επιχειρηματίες βρέθηκαν χωρίς επιχείρηση και δουλειά. Για το 2010 -φυσικά, με βάση τα σημερινά δεδομένα, καθώς οι εξελίξεις επί τα χείρω έχουν λάβει κατακλυσμικό χαρακτήρα- οι φορείς του εμπορίου εκτιμούν ότι οι λιανικές πωλήσεις θα μειωθούν στην καλύτερη περίπτωση κατά 10 δισ. ευρώ, ενώ ήδη 65.000 εμπορικές επιχειρήσεις βρίσκονται στο «κόκκινο» και τα επιχειρηματικά δάνεια που καθυστερούν εκτοξεύτηκαν στα 17,5 δισ. ευρώ, από τα 11,5 δισ. που ήταν στα τέλη του 2009.

Τα πρωτοφανή σε σκληρότητα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν κατ’ απαίτηση των «διασωστών» της ελληνικής οικονομίας, του ΔΝΤ και της ΕΕ, έχουν περικόψει ήδη τις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων κατά 25%, «ψαλίδισαν» με βάναυσο τρόπο τις γλίσχρες συντάξεις και μετέτρεψαν σε «επίδομα» τον 13ο και 14ο μισθό στον δημόσιο τομέα και την 13η και 14η σύνταξη. Κι ενώ όλα δείχνουν ότι θα υπάρξει ακόμη σκληρότερη συνέχεια, χωρίς να διασφαλίζεται ότι μπαίνει οριστικά φρένο στην κατηφορική πορεία προς τη χρεοκοπία, ο πληθωρισμός συνεχίζει τη φρενήρη ανοδική πορεία του, που άρχισε από τον περασμένο Νοέμβριο.

Τον Απρίλιο, το «κοντέρ» έδειξε 4,8%, ενώ το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εκτιμά ότι η ταχύτητα θα ανέβει ακόμη περισσότερο τον Μάιο, χωρίς ωστόσο να δείχνει διατεθειμένο να σκύψει σοβαρά πάνω από το πρόβλημα και να αντιμετωπίσει στη ρίζα τους τις πραγματικές αιτίες που φουσκώνουν τον πληθωρισμό. «Συμφωνίες κυρίων», εντατικοποίηση των ελέγχων, αφορισμοί κατά των «κακών» βενζινοπωλών είναι τα όπλα που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση, πετυχαίνοντας απλώς να «ξορκίσει» την ακρίβεια και τίποτε περισσότερο.


Κρατικός και ιδιωτικός πληθωρισμός
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, τα καύσιμα με τις απανωτές αυξήσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης το τελευταίο διάστημα προσέθεσαν στον πληθωρισμό 2,43 ποσοστιαίες μονάδες, δηλαδή κάτι παραπάνω από το μισό της συνολικής αύξησης. Ακόμα, 0,45 ποσοστιαίες μονάδες πρόσθεσαν τα ποτά και τα τσιγάρα, που επίσης επιβαρύνθηκαν με αυξημένο ΕΦΚ. Η τρίτη τους τελευταίους μήνες αύξηση του ΕΦΚ δεν περιλαμβάνεται στις μετρήσεις του Απριλίου και θα προσθέσει νέους πόντους στον πληθωρισμό τον Μάιο, ωθώντας τον πάνω από το 5%.

Οι 11 από τις 12 ομάδες αγαθών και υπηρεσιών, που απαρτίζουν το «καλάθι της νοικοκυράς», ακολούθησαν ανοδική πορεία ως προς τις τιμές στο τελευταίο 12μηνο της άγριας κρίσης και της κάμψης της ζήτησης, που στο λιανικό εμπόριο έφτασε ακόμη και το 10%. Μόνο στον κλάδο της διατροφής καταγράφηκε μία μικρή αποκλιμάκωση τιμών, της τάξης του 0,9%. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν σε όσους κλάδους πλήττονται από τις αυξήσεις των ειδικών φόρων (μεταφορές 18,5%, αλκοολούχα ποτά και καπνός 9,8%), όπως και στον τομέα της στέγασης (7,3%). Όμως, κάθε άλλο παρά αμελητέες και δυσεξήγητες είναι οι αυξήσεις σε κλάδους, όπως η ένδυση-υπόδηση (2,8%), τα ξενοδοχεία-καφέ-εστιατόρια (3%), εκπαίδευση (3%), επικοινωνίες (3,5%) κλπ.

Αλλά, πίσω από τη -μικρή έστω- μείωση του πληθωρισμού στα είδη διατροφής κρύβονται ορισμένες «πικρές αλήθειες». Η μείωση οφείλεται κυρίως στα εποχικά προϊόντα, τα νωπά φρούτα και λαχανικά, και κατά δεύτερο λόγο στο παστεριωμένο γάλα και στο ελαιόλαδο. Σε όλα σχεδόν τα υπόλοιπα τρόφιμα οι τιμές εξακολουθούν να αυξάνονται. Στην ουσία, η ελληνική βιομηχανία τροφίμων, που στην προ διετίας διατροφική κρίση αύξησε υπέρμετρα τις τιμές της, αρνούμενη να επανέλθει στα προ της κρίσης επίπεδα, μοιράζει κάποια «ψιχία» μειώσεων στους καταναλωτές.

Κάνοντας μια αναδρομή στην τελευταία πενταετία, παρατηρούμε ότι τον Απρίλιο οι τιμές των τροφίμων ήταν κατά μέσο όρο 14,2% υψηλότερες από τον αντίστοιχο μήνα του 2005. Η αύξηση, παρότι υπολείπεται της μέσης αύξησης του πληθωρισμού, που έφτασε το 17%, είναι πολύ σημαντική, με δεδομένο το μεγάλο μερίδιο που κατέχουν οι δαπάνες για τρόφιμα στο σύνολο των δαπανών ιδιαίτερα των χαμηλών εισοδημάτων (κάτω από τα επίπεδα της φτώχειας ζουν πάνω από 2 εκατ. Έλληνες).

«Πρωταθλητής» στις ανατιμήσεις στην πενταετία αναδείχθηκαν τα τσιγάρα και τα ποτά (34,3%), ο κλάδος, δηλαδή, που τους τελευταίους μήνες επιβαρύνθηκε σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση της φορολογίας. Πάνω από τον μέσο όρο κινούνται επίσης οι αυξήσεις στον τουρισμό και την εστίαση, την εκπαίδευση, τις μεταφορές και τη στέγαση, ενώ κοντά στον μέσο όρο κινούνται η ένδυση και η υπόδηση.

Το ελληνικό «παράδοξο»
Με αυτά και με τα άλλα, η χώρα μας βρέθηκε σήμερα να διεκδικεί ένα «χρυσό πανευρωπαϊκό μετάλλιο», ενώ φαίνεται να έχει κατοχυρώσει δύο παγκόσμιες πατέντες, από τις οποίες όμως η μία, που κοντεύει να τρελάνει τους οικονομικούς αναλυτές, φαίνεται να είναι κάλπικη. Το «μετάλλιο» αφορά στην τιμή της αμόλυβδης βενζίνης, η οποία, μετά και τη νέα αύξηση του ΕΦΚ, είναι η δεύτερη υψηλότερη στην ΕΕ (υπολείπεται μόνο της Ολλανδίας), όταν στις αρχές του Φεβρουαρίου η Ελλάδα κατείχε την 20ή θέση στον πίνακα με τις τιμές της αμόλυβδης στην ΕΕ-27. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η «κάλπικη» πατέντα.

Αυτή διδάσκει πώς σε μία οικονομία στα πρόθυρα της κατάρρευσης, με την αγοραστική δύναμη να βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση και τους καταναλωτές σε κατάσταση αμόκ και πανικού, οι λιανικές πωλήσεις μπορεί να αυξάνουν! Μόνο στην Ελλάδα συμβαίνουν τέτοια πράγματα, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, διαπιστώνεται αύξηση του όγκου των λιανικών πωλήσεων το πρώτο δίμηνο του έτους!

Οι μη γνωρίζοντες την ελληνική πραγματικότητα θα κοιτούν αποσβολωμένοι τα στοιχεία. Όμως, οι επαΐοντες εξηγούν εύκολα το… ελληνικό παράδοξο. Το «κίνημα των αποδείξεων», λένε, έβγαλε στην επιφάνεια ένα τμήμα του τζίρου, που μέχρι τώρα γινόταν κάτω από το τραπέζι, λάμβανε, δηλαδή, χώρα στο πεδίο του παραεμπορίου και της παραοικονομίας. Άλλωστε, προσθέτουν, στα καταστήματα όπου κατά τεκμήριο κόβονταν αποδείξεις, ο τζίρος συνεχίζει την καθοδική του πορεία (σούπερ μάρκετ -2%, πολυκαταστήματα -10,1% τον Φεβρουάριο κλπ).


Μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα
Η πραγματικότητα λέει ότι μέσα σε μόλις έναν χρόνο το εμπόριο έχασε ό,τι είχε κερδίσει την προηγούμενη πενταετία. Ο όγκος των λιανικών πωλήσεων τον Φεβρουάριο ανήλθε μόλις στο 98,5% του αντίστοιχου μεγέθους τον Φεβρουάριο του 2005, ενώ το αντίστοιχο ποσοστά στα πολυκαταστήματα είναι μόλις 89,7%. Απώλειες έχουν ακόμη και τα τρόφιμα, με το ποσοστό κάλυψης να φθάνει το 98,6%.

Η έκρηξη, πάντως, του πληθωρισμού, τη στιγμή που η ελληνική οικονομία περνάει τη μεγαλύτερη μεταπολεμική κρίση, μάλλον αποτελεί αυθεντική ελληνική πατέντα. Είναι, άραγε, «κουφή και τυφλή» η αγορά μας ή μήπως ο ιός της αυτοκαταστροφής έχει μολύνει όλη την ελληνική κοινωνία -επιχειρηματίες και άβουλους καταναλωτές- χωρίς να υπάρχει γιατρειά;

Η ακρίβεια στην Ελλάδα έχει πίσω της πολύ ιστορία και δεν αρκεί μια κρίση -όσο μεγάλη κι αν είναι- για να την εξαφανίσει αυτομάτως. «Χρειάζονται μέτρα ανατρεπτικά για να τιθασευτεί», τονίζουν παράγοντες της αγοράς. Στηρίζεται στους εξής τέσσερις πυλώνες, που είναι θεμελιωμένοι πάνω στο μοντέλο του πελατειακού κράτους και της δυσκίνητης και ανεπαρκέστατης διοίκησης:

  • Στην κακή λειτουργία του ανταγωνισμού: Εναρμονισμένες πρακτικές, καθορισμός τιμών από τον προμηθευτή που τις επιβάλλει στον μεταπωλητή, ρήτρες απαγόρευσης των παράλληλων εισαγωγών, κάθετες και οριζόντιες συμπράξεις, είναι ορισμένα μόνο κομμάτια του παζλ που συνθέτουν το πεδίο του ανταγωνισμού αλά ελληνικά.
  • Στην εκτεταμένη παραοικονομία, που καλύπτει γύρω στο 35%-40% της οικονομίας. Το αδήλωτο πλεόνασμα βγαίνει πολύ πιο εύκολα από την τσέπη και ξοδεύεται για την αγορά καταναλωτικών αγαθών. Η αυξημένη ζήτηση που δημιουργείται με αυτό τον τρόπο προκαλεί πληθωριστικές πιέσεις και διογκώνει την ακρίβεια, χωρίς, από την άλλη, να αποκομίζει δημοσιονομικά οφέλη το κράτος.
  • Στην πολιτική των τραπεζών, που όλα τα προηγούμενα χρόνια βομβάρδιζαν με μηνύματα ευδαιμονίας και άφθονο πλαστικό χρήμα (καταναλωτικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες) ένα ανώριμο καταναλωτικό κοινό, το οποίο το έριχνε στην υπερκατανάλωση, χωρίς ούτε καν να φαντάζεται τις μελλοντικές συνέπειες αυτής της τακτικής.
  • Στην έλλειψη ορθής καταναλωτικής συμπεριφοράς: Ένας καταναλωτής που ξαφνικά βρέθηκε με άφθονο χρήμα στην κατοχή του -έστω και δανεικό-, ένα καταναλωτικό κίνημα περίπου ανύπαρκτο, ένα κράτος που περιορίστηκε στον ρόλο του παθητικού παρατηρητή. Και κάθε μέτρο χάθηκε, καθώς… τα πόδια απλώθηκαν πολύ περισσότερο από εκεί που έφτανε το πάπλωμα…

«Το μίγμα της ακρίβειας είναι κυριολεκτικά εκρηκτικό στη χώρα μας», επισημαίνει στέλεχος της Επιτροπής Ανταγωνισμού. «Ξεκινά από την κακή λειτουργία της αγοράς, πατάει πάνω στους ανεπαρκείς μηχανισμούς φορολογικού ελέγχου του κράτους και φουντώνει, εκμεταλλευόμενο το εύκολο και πανάκριβο χρήμα, που τελικά μετατράπηκε σε πολύ επικίνδυνο όπλο στα χέρια ανώριμων και απαίδευτων καταναλωτών…».

Πάντως, τονίζει, «η κρίση, έστω και με καθυστέρηση, θα πρέπει να έχει αντίκρισμα και στις τιμές. Ειδικά σήμερα, που η δραστική περικοπή των εισοδημάτων είναι γεγονός, η διαφορά, ή τουλάχιστον ένα σημαντικό μέρος της, θα πρέπει άμεσα να καλυφθεί από μειώσεις στις τιμές. Αν δεν γίνει αυτό, τότε κάτι σοβαρό συμβαίνει, καθώς θα φανεί ότι η αγορά είναι ανίκανη θα διδαχθεί από τα παθήματά της».

Δείκτης απελπισίας καταναλωτών
Η απελπισία που διακατέχει τους Έλληνες καταναλωτές αντικατοπτρίζεται και στα ευρήματα της Έρευνας Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης του ΙΟΒΕ. Τον Απρίλιο ο σχετικός δείκτης συνέχισε να υποχωρεί, δημιουργώντας νέο αρνητικό ρεκόρ. Οι Έλληνες εξακολουθούν να είναι οι πιο απαισιόδοξοι πολίτες της Ευρώπης, με τους γείτονες Βούλγαρους και Ρουμάνους να ακολουθούν.

Όπως τονίζει το ΙΟΒΕ, «οι εντεινόμενοι φόβοι των Ελλήνων καταναλωτών για το ύψος του εισοδήματός τους και την κάμψη της αγοραστικής τους δύναμης, η αρνητική ψυχολογία που έχει δημιουργηθεί γύρω από την ασφάλεια στην αγορά εργασίας, επιβαρύνουν το ήδη εξαιρετικά δυσμενές κλίμα. Διατυπώνονται, έτσι, όλο και περισσότερο δυσμενείς προβλέψεις, οι οποίες αναμένεται να κορυφωθούν πλέον το Μάιο, με την οριστικοποίηση των δημοσιονομικών μέτρων που εξαγγέλθηκαν».

Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι το 86% των Ελλήνων θεωρεί απίθανη κάθε αποταμίευση το επόμενο 12μηνο, το 81% αναμένει αύξηση της ανεργίας και το 74% αύξηση των τιμών. Το 62% των νοικοκυριών δηλώνουν ότι «μόλις τα βγάζουν πέρα».

Νέα προϊόντα: RILKEN: Gliss Shea Cashmere

Η RILKEN ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ σειρά προϊόντων θρεπτικής περιποίησης μαλλιών Gliss Shea Cashmere, με τέσσερα προϊόντα, τα οποία θρέφουν και επανορθώνουν σε βάθος την τρίχα: Σαμπουάν, Conditioner, Κρέμα Επανόρθωσης & Μάσκα Εντατικής Θρέψης. Το Shea butter, το οποίο εμπεριέχουν όλα τα προϊόντα της σειράς, ενυδατώνει και επανορθώνει ακόμα και τα πολύ ξηρά ή αφυδατωμένα μαλλιά, προλαμβάνοντας το σπάσιμο της τρίχας. Αποτελεί φυσικό συστατικό από το φρούτο του δέντρου Shea, το οποίο ενυδατώνει και προσφέρει εντατική περιποίηση στα εύθραυστα μαλλιά, διατηρώντας τα συγχρόνως απαλά.

Νέα προϊόντα: RILKEN: Palette Mousse & Palette Repair & Style Spray και Mousse

Η πρώτη, η Palette Mousse, περιλαμβάνει δύο κωδικούς: Palette Mousse Volume και Palette Mousse Curls, που εξασφαλίζουν στα μαλλιά όγκο μεγάλης διάρκειας και ζωντανές μπούκλες. Η δεύτερη, η σειρά Repair & Style Spray & Mousse, εξασφαλίζει επανόρθωση και styling μαζί χάρη στις ειδικά σχεδιασμένες φόρμουλες με repair complex. Διατίθεται σε δύο τύπους: Palette Hairspray Repair & Style και Palette Mousse Repair & Style.

Νέα προϊόντα: L’OREAL: StudioLine Silk & Gloss

Η L’OREAL ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΤΗ ΝΕΑ ΣΕΙΡΑ styling StudioLine Silk & Glolss με μικρο-ίνες μεταξιού που αποτελείται από: Silk & Gloss Volume Αφρός & Spray για όγκο, Silk & Gloss Αφρός και Fixing Λακ, Silk & Glloss Curl Power Αφρός, Wet Curls και Spray και Silk & Gloss Hot Liss & Hot Vapo.

Νέα προϊόντα: NESTLE ΕΛΛΑΣ: Nirvana Chocolate & Choco Chips Loaded

Η NESTLE ΕΛΛΑΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΤΟ ΝΕΟ Nirvana Chocolate & Choco Chips Loaded, το οποίο κυκλοφορεί σε ατομική και οικογενειακή συσκευασία και περιέχει κομμάτια σοκολάτας, κομμάτια με γέμιση κακάο, σιρόπι γεύσης σοκολάτας & παγωτό σοκολάτα.

Νέα προϊόντα: BINGO: Amaretti mini Brownies & mini Cakes

Η BINGO ΕΠΕΚΤΕΙΝΕΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ του brand Amaretti με δύο νέους κωδικούς α) τα Amaretti mini Brownies, με 10% πραγματική σοκολάτα και σε συσκευασία που περιέχει 8 mini brownies σε μικρά τετράγωνα κομμάτια-ατομικά συσκευασμένα για εύκολη μεταφορά και β) τα Amaretti mini Cakes, με γεύση από συνδυασμό σοκολάτας-βανίλιας, τα οποία επίσης διατίθενται σε συσκευασία 8 τεμαχίων.

Νέα προϊόντα: UNILEVER: Νέα AIM anti-age

Η ΑΙΜ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΗΣ UNILEVER παρουσιάζει την ΑΙΜ anti-age, την αντιγηραντική οδοντόκρεμα, που βοηθάει στην πρόληψη της υποχώρησης των ούλων, προστατεύοντάς τα και βοηθώντας τα να διατηρούνται υγιή, ενώ καταπολεμά την απώλεια της φυσικής λευκότητας που οφείλεται σε εξωγενείς λεκέδες των δοντιών.