Στις 10 Μαρτίου 2021, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την έγκριση έκθεσης νομοθετικής πρωτοβουλίας ζήτησε την επείγουσα έγκριση δεσμευτικών κανόνων της ΕΕ που θα διασφαλίζουν ότι οι εταιρείες θα λογοδοτούν και θα καθίστανται υπεύθυνες όταν βλάπτουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, το περιβάλλον και τη χρηστή διακυβέρνηση, ενώ θα πρέπει και η νομοθεσία να διασφαλίζει την πρόσβαση των θυμάτων σε μέσα έννομης προστασίας.

Όπως σημειώνεται στη σχετική απόφαση, οι κανόνες θα πρέπει να είναι υποχρεωτικές για τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ και έχουν την έδρα τους στην ΕΕ, αλλά και εκτός ΕΕ. Στην ίδια απόφαση ζητείται η νομοθέτηση κυρώσεων στην περίπτωση μη συμμόρφωσης των επιχειρήσεων, της νομικής υποστήριξης θυμάτων εταιρειών σε τρίτες χώρες, καθώς και της απαγόρευσης εισαγωγής προϊόντων που συνδέονται με σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η καταναγκαστική ή η παιδική εργασία.

Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα υποβάλει τη σχετική νομοθετική πρόταση εντός του έτους. Όπως σημειώνεται στην απόφαση, βάσει των δεσμευτικών κανόνων δέουσας επιμέλειας (due diligence) της ΕΕ, οι εταιρείες θα υποχρεούνται «να εντοπίζουν, να αντιμετωπίζουν και να διορθώνουν πτυχές της αλυσίδας αξίας τους (δηλ. όλες τις δραστηριότητες, άμεσες ή έμμεσες επιχειρηματικές σχέσεις και επενδυτικές αλυσίδες τους) που θα μπορούσαν να παραβιάζουν, ή όντως το πράττουν, τα ανθρώπινα δικαιώματα (συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών, συνδικαλιστικών και εργασιακών δικαιωμάτων), το περιβάλλον (συμβάλλοντας στην κλιματική αλλαγή ή την αποψίλωση των δασών, για παράδειγμα) και τη χρηστή διακυβέρνηση (μέσω περιστατικών διαφθοράς και δωροδοκίας)».

Το Κοινοβούλιο ζητεί τη λήψη πρόσθετων μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης εισαγωγής προϊόντων που συνδέονται με σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η καταναγκαστική εργασία ή η παιδική εργασία. Προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική αποζημίωση των θυμάτων, οι εταιρείες θα πρέπει να υπέχουν ευθύνη για τις ενέργειές τους και να τους επιβάλλεται πρόστιμο για πρόκληση ζημίας ή συμβολή σε αυτήν, εκτός εάν μπορούν να αποδείξουν ότι ενήργησαν σύμφωνα με τις υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας και έχουν λάβει μέτρα για την πρόληψη της εν λόγω βλάβης.

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΙΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ
Στις 20 Μαΐου οι Ευρωβουλευτές, εκφράζοντας τη λύπη τους «για τα χαμηλά ποσοστά εντοπισμού, διερεύνησης και καταδίκης για περιβαλλοντικά εγκλήματα, τα οποία εκτιμάται ότι αποτελούν το τέταρτο πιο διαδεδομένο είδος εγκληματικής δραστηριότητας στον κόσμο», ζήτησαν τη βελτίωση της οδηγίας για την περιβαλλοντική ευθύνη και της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα. Μεταξύ άλλων, στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιλαμβάνονται τα εξής:

Αναθεώρηση και μετατροπή της οδηγίας για την περιβαλλοντική ευθύνη σε πλήρως εναρμονισμένο κανονισμό που θα ισχύει για όλες τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ.

Ευθυγράμμιση της οδηγίας για την περιβαλλοντική ευθύνη με άλλες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ για την προστασία του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα και της Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα· αύξηση των προσπαθειών εναρμόνισης της εφαρμογής της στα κράτη μέλη.

Επικαιροποίηση της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα μετά από ενδελεχή εκτίμηση επιπτώσεων προκειμένου να ληφθούν υπόψη νέοι τύποι περιβαλλοντικών εγκλημάτων.

Διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο μπορεί να αναγνωριστεί η «οικοκτονία» ως έγκλημα βάσει του δικαίου και της διπλωματίας της ΕΕ· αποσαφήνιση βασικών νομικών όρων στο πλαίσιο των δύο οδηγιών και ανάπτυξη εναρμονισμένης ταξινόμησης των περιβαλλοντικών εγκλημάτων.

Δημιουργία ειδικής ομάδας της ΕΕ για την οδηγία για την περιβαλλοντική ευθύνη (η οποία θα αποτελείται από εμπειρογνώμονες και υπαλλήλους της Επιτροπής) που θα βοηθά στην εφαρμογή της στα κράτη μέλη και θα παρέχει στήριξη και συμβουλές στα θύματα περιβαλλοντικής ζημίας σχετικά με τη νομική προσφυγή στα όργανα ΕΕ.

Αξιολόγηση του κατά πόσον θα μπορούσε να θεσπιστεί υποχρεωτικό σύστημα χρηματοοικονομικής ασφάλειας (π.χ. κάλυψη ασφαλειών, τραπεζικών εγγυήσεων, ομολόγων ή κεφαλαίων), ώστε οι φορολογούμενοι να μην είναι υποχρεωμένοι να επωμιστούν το κόστος της περιβαλλοντικής ζημίας.

 

Στο αφιέρωμα διαβάστε επίσης:

Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη: Ο ενισχυμένος ρόλος των επιχειρήσεων σούπερ μάρκετ και FMCG στην εποχή της πανδημίας

Σύνδεση τεχνολογίας-αειφορίας

Οι καταναλωτές και το εγγυοδοτικό σύστημα ανακύκλωσης

Πώς εξελίσσεται η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

Δημοσίευση πληροφοριών και απαιτήσεις από τις εταιρείες

Εγγυοδοσία στις συσκευασίες: Μια μεγάλη παρέμβαση σε αναζήτηση σχεδίου υλοποίησης

Υποτονικό ενδιαφέρον από τους καταναλωτές, αυξητικό από τον κλάδο