Απολογισμός οπισθοδρόμησης

Τα «μεγαλεία» της ευρωπαϊκής Προεδρίας και οι κατά παράδοση αισιόδοξες προβλέψεις των πρώτων ημερών του έτους δεν εξωραΐζουν τη σκληρή πραγματικότητα για εκατομμύρια πολίτες χωρίς δουλειά, χωρίς θέρμανση, με την εφορία συνδικαιούχο των όποιων οικονομιών τους, της ίδιας της σύνταξης και του μισθού τους, και με τις τράπεζες να εποφθαλμιούν τις κατοικίες τους.

Οι προβλέψεις για το 2014 είναι κατά τι πιο αισιόδοξες από τις προηγούμενες χρονιές, καθώς γίνεται λόγος για επιστροφή στην ανάπτυξη, αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,6% και μείωση της ανεργίας κατά 1%. Σε απόλυτους αριθμούς τα ποσοστά αυτά σημαίνουν ότι το ΑΕΠ θα αυξηθεί περίπου κατά 1 δισ. ευρώ (την εξαετία της ύφεσης χάθηκαν πάνω από 42 δισ. ευρώ) και ότι οι άνεργοι θα μειωθούν κατά 50.000 (το γ’ τρίμηνο του 2013 ξεπερνούσαν τα 1.350.000 άτομα). Με την έλευση του 2014 η χώρα εισήλθε σε μακρά προεκλογική περίοδο, κατάληξη της οποία θα είναι όχι οι ευρωεκλογές και οι αυτοδιοικητικές εκλογές του Μαΐου, αλλά οι εθνικές εκλογές, όποτε γίνουν, με απώτερο όριο την άνοιξη του 2015 (εξ αφορμής της εκλογής νέου Προέδρου της Δημοκρατίας).

Τους τελευταίους μήνες πλάι στα μεγάλα προβλήματα της καθημερινότητας στέκει «αντάξια» και το θέμα της διαφθοράς, με διαβαθμίσεις που κυμαίνονται από τη φτηνο-λαμογιά (υπόθεση Λιάπη) μέχρι τις μίζες εκατομμυρίων ευρώ των εξοπλιστικών προγραμμάτων, που προκαλούν ίλιγγο στον πενόμενο ελληνικό λαό. Επίσης, στο προσκήνιο επανέρχεται το θέμα της τρομοκρατίας. Στο μεταξύ, το γερμανικό Spiegel υποδέχτηκε την ανάληψη της ελληνικής Προεδρίας της ΕΕ, χαρακτηρίζοντας τη χώρα «αποτυχημένο κράτος», συγκρίνοντάς την με το Αφγανιστάν, ούτως ειπείν «αδειάζοντας» την πειθαρχική στη γερμανική ηγεμονία ελληνική κυβέρνηση με τον χειρότερο τρόπο. Τι έχουν κατά νου οι Γερμανοί; Θα το δούμε…

Κατά την Eurostat το 2012 το κατά κεφαλή ΑΕΠ της Ελλάδας, εκφρασμένο σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, περιορίστηκε στο 75% του κοινοτικού μέσου όρου, όταν το 2010 (πρώτο έτος λιτότητας) το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 88% και το 2011 80%. Το 2013 πιθανώς θα έχει συρρικνωθεί κάτω από τα επίπεδα του 70%. Με τέτοια επίδοση η Ελλάδα το 2012 κατέλαβε την 20η θέση στην ΕΕ-28, πίσω από την Πορτογαλία και τη Σλοβενία. Για να αντιληφθούμε το χάσμα των ανισοτήτων στην ΕΕ, αρκεί να αναφέρουμε ότι το κατά κεφαλή ΑΕΠ στο Λουξεμβούργο ανέρχεται στο 263% του κοινοτικού μέσου όρου –έπεται η Αυστρία με 130%.

Αποκαλυπτικό για τα δούναι και λαβείν στην Ευρωζώνη είναι άρθρο του βρετανικού Economist, σύμφωνα με το οποίο το κατά κεφαλή ΑΕΠ στην Ελλάδα από την είσοδο της στο ευρώ μέχρι σήμερα αυξήθηκε μόλις κατά 2%. Πρόκειται για τη δεύτερη βραδύτερη άνοδο μεταξύ των κρατών της Ευρωζώνης, μετά της Πορτογαλίας (αύξηση 1%). Σε ακόμη χειρότερη θέση βρίσκεται η Ιταλία, με μείωση 3%. Στην πρώτη θέση βρίσκεται η Γερμανία, με αύξηση 21%, ενώ ο μέσος όρος στην ΕΕ-12 φτάνει το 11%, Στη Γερμανία το κατά κεφαλή ΑΕΠ το 2014 θα φθάσει τα 34.050 ευρώ, ενώ στη χώρα μας θα περιοριστεί στα 16.400 ευρώ.

Τζίρος-απασχόληση για τα κλάματα
Το «φως» που διατείνεται πως διακρίνει στο «βάθος του 2014» η κυβέρνηση, δεν πείθει τους καταναλωτές, απλούστατα γιατί η αγοραστική τους δύναμη έχει βυθιστεί στις απαρχές της δεκαετίας του ’80. Οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα βαριές για το λιανικό εμπόριο. Σύμφωνα με την ΕΣΕΕ, ο τζίρος των καταστημάτων λιανικής τον Δεκέμβριο περιορίστηκε στα 6,8 δισ. ευρώ, χαμηλότερος κατά 10,5% ή 800 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2012.

Σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2008, στις απαρχές της κρίσης, ο εορταστικός τζίρος μειώθηκε κατά 69%! Τότε είχε φτάσει τα 21,9 δισ. ευρώ, άρα στο μεσοδιάστημα χάθηκαν 15,1 δισ. ευρώ! Σε επίπεδο έτους, οι λιανικές πωλήσεις έχουν μειωθεί σε όγκο άνω του 40% το 2013 σε σχέση με το 2008 (στοιχεία 9μήνου), ενώ ανάλογες είναι οι απώλειες και για το χονδρεμπόριο. Σε ό,τι αφορά την απασχόληση, το γ’ τρίμηνο του 2013 στις εμπορικές επιχειρήσεις εργάζονταν 650.500 άτομα, έναντι 830.100 ατόμων το αντίστοιχο τρίμηνο του 2008. Δηλαδή, οι θέσεις εργασίας μειώθηκαν περίπου κατά 180.000 ή 21,6%, πισωγυρίζοντας στα επίπεδα των μέσων της δεκαετίας του ’90.

Στο σύνολο της οικονομίας στην εξαετία της ύφεσης έχουν χαθεί 953.900 θέσεις εργασίας ή το 20,8% του συνόλου. Αριθμητικά στις απώλειες προηγείται ο τριτογενής τομέας με 481.500 χαμένες θέσεις εργασίας ή το 15,8% του συνόλου. Κυριολεκτικά αποδεκατισμένος εμφανίζεται ο δευτερογενής τομέας, με απώλειες 461.700 θέσεων εργασίας ή το 45,1% του συνόλου του. Ειδικά, σε ό,τι αφορά τους κυριότερους κλάδους του ιδιωτικού τομέα, την πρωτιά στις απώλειες θέσεων εργασίας έχει ο τομέας των κατασκευών, με συρρίκνωση της τάξης του 58,2%! Ακολουθούν η μεταποίηση με 38,1%, το εμπόριο με 21,6%, οι μεταφορές-αποθήκευση με 16,3%, ο τουρισμός-εστίαση με 15,6% κλπ.

Τα «επιτεύγματα» της τελευταίας χρονιάς
Κάνοντας ένα πρώτο απολογισμό των «επιτευγμάτων» της ελληνικής οικονομίας το 2013 σε σχέση με το 2012, σημειώνουμε:

• Στο εννιάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου το ΑΕΠ της χώρας μειώθηκε κατά 9 δισ. ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2012, ενώ τα νοικοκυριά μείωσαν τις καταναλωτικές τους δαπάνες κατά 9,8 δισ. ευρώ και οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας περικόπηκαν κατά 5,6 δισ. ευρώ (-12,1%).
• Οι εξαγωγές τον Νοέμβριο ήταν μειωμένες κατά 22,6% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2012. Μειωμένες κατά 15,3% ήταν και οι εισαγωγές. Αν δεν υπολογιστούν τα πετρελαιοειδή, οι εξαγωγές εμφανίζονται μειωμένες κατά 7,9%, ενώ αύξηση 4,4% καταγράφουν οι εισαγωγές.
• Τον Οκτώβριο η βιομηχανική παραγωγή ήταν μειωμένη 5,2% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2012 και αντιστοιχούσε μόλις στο 71% της παραγωγής του Οκτωβρίου του 2005.
• Οι αφίξεις τουριστών μπορεί να έκαναν νέο ρεκόρ, αλλά το κατεξοχήν τουριστικό γ’ τρίμηνο του 2003, ο αριθμός των απασχολούμενων αυξήθηκε μόλις κατά 3.700 άτομα. Σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2012 οι απασχολούμενοι ήταν 103.000 λιγότεροι.
• Η ανεργία στους νέους μέχρι 24 ετών ανήλθε στο 57,2%, ενώ ειδικότερα στις γυναίκες αυτής της ηλικίες έφτασε το 62,8%.
• Το γ’ τρίμηνο του 2013 οι μακροχρόνια άνεργοι, δηλαδή οι άνεργοι για περισσότερο από 12 μήνες, ανέρχονταν σε 955.500 άτομα και αντιστοιχούσαν στο 71% του συνόλου των ανέργων.
• Το ίδιο διάστημα οι νέοι άνεργοι, δηλαδή αυτοί που έψαχναν για δουλειά για πρώτη φορά, ανέρχονταν σε 313.200 άτομα, δηλαδή το 23,3% του συνόλου των ανέργων.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα μιας νέας έρευνας που έδωσε στη δημοσιότητα η ΕΛΣΤΑΤ, σχετικά με την υποαπασχόληση. Σύμφωνα με αυτά, το πρώτο τρίμηνο του 2010 οι υποαπασχολούμενοι στην Ελλάδα ανέρχονταν σε 130.000 άτομα, ενώ το β’ τρίμηνο του 2013 είχαν αυξηθεί σε 213.900 άτομα και αντιστοιχούσαν στο 4,3% του εργατικού δυναμικού, έναντι 2,6% το 2010. Υποαπασχολούμενοι, κατά τον ορισμό της ΕΛΣΤΑΤ, είναι αυτοί που, αν και περιλαμβάνονται στην κατηγορία των απασχολούμενων, «δεν εργάζονται ικανό αριθμό ωρών και από αυτή την άποψη ομοιάζουν με τους ανέργους»…