Φως στο ομιχλώδες πεδίο των συναλλακτικών σχέσεων βιομηχανίας-λιανεμπορίου επιχειρεί να ρίξει Υπουργείο Οικονομικών, προκειμένου να καταστεί πιο διαφανές το πραγματικό κόστος κτήσης των προϊόντων και τα περιθώρια κέρδους των δύο πλευρών. Στόχος του, να υπάρξει κάποια –μικρή, έστω– δυνατότητα μείωσης των τιμών λιανικής και να βελτιωθούν τα φοροδοτικά περιθώρια των εταιρειών.

Στο παρελθόν το ΥΠΑΑΝ δοκίμασε αρκετές φορές και με πολλές μεθόδους και πρακτικές την τύχη του στο εν λόγω ζήτημα, αλλά χωρίς να οδηγηθεί στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Επιχείρησε παρεμβάσεις με νομοθετικές ή αγορανομικές διατάξεις, ζήτησε τη διερεύνηση του θέματος από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, δοκίμασε αρκετές φορές να ελέγξει τις τιμές μέσω πολιτικών πιέσεων και άτυπων συμφωνιών με τις επιχειρήσεις, ωστόσο οι τιμές παρέμειναν σταθερά και αδιάλειπτα σε ανοδική πορεία από το 1967 μέχρι και το 2012, όπως αναφέρει και το ΥΠΑΑΝ σε τελευταία του έκθεση.

Ο μηχανισμός ανατροφοδότησης των ανατιμήσεων, μέσω της χορήγησης υψηλότερων παροχών και εκπτώσεων από τη βιομηχανία στο λιανεμπόριο, λειτούργησε αποτελεσματικά και για τις δύο αγορές επί πολλά χρόνια. Πλέον οι τιμές φαίνεται ότι έχουν φθάσει στα ανώτατα ανεκτά – εξαιτίας της εσωτερικής υποτίμησης– επίπεδα, αλλά χωρίς σημάδια προσαρμογής στην πτωτική τάση των εισοδημάτων την τελευταία τριετία. Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, επιδεικνύοντας για μια ακόμη φορά αργά αντανακλαστικά, άρχισε να ανησυχεί και να κινητοποιείται.

Στο στόχαστρο τα «αόριστα» πιστωτικά σημειώματα
Τη σκυτάλη των παρεμβάσεων, λοιπόν, ανέλαβε το Υπουργείο Οικονομικών, το οποίο, σύμφωνα με πηγές του σελφ σέρβις, αναζητεί νομοθετική φόρμουλα για την αναγραφή επί των τιμολογίων όλων των χορηγούμενων εκπτώσεων από τη βιομηχανία στο λιανεμπόριο. Βασικός στόχος του είναι η «καθαρή» και με συγκεκριμένο τρόπο αποτύπωση στα (φορολογικά) παραστατικά όλων των παροχών που απολαμβάνουν τα σούπερ μάρκετ, ώστε να καθιερωθεί ένα σαφές πλαίσιο διαμόρφωσης των τιμών και των περιθωρίων κέρδους ανά προϊόν.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η προσπάθεια του υπουργείου βρίσκεται σε αρχική φάση. Όμως, πέρα από τα συμπεράσματα στα οποία θα καταλήξουν οι αρμόδιοι παράγοντες και τη νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου, εκτιμάται ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποτυπωθεί η ακριβής εικόνα για τον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών ραφιού. Η κυβέρνηση θεωρείται μεν ότι θα γίνει περισσότερο «σοφή» επί του θέματος, αποκτώντας πληρέστερη άποψη για τις συναλλακτικές σχέσεις των δύο εταίρων της αγοράς, αλλά ουσιώδη αποτελέσματα δεν αναμένονται.

Ειδικότερα επισημαίνεται ότι πρακτικά είναι αδύνατο να αναγράφονται όλες οι παροχές και οι εκπτώσεις επί των τιμολογίων, δεδομένου ότι πολλές εξ αυτών χορηγούνται ετεροχρονισμένα, ενώ υπάρχει και η πρακτική της έκδοσης έκτακτων πιστωτικών σημειωμάτων, που δεν αφήνει περιθώρια για τον υπολογισμό των περιθώριων κέρδους ανά κωδικό.

Οι ίδιες πηγές προσθέτουν ότι ο κεντρικός στόχος του Υπουργείου Οικονομικών είναι αφενός να περιοριστούν οι παροχές ή οι εκπτώσεις που δεν προβλέπονται στις ετήσιες συμφωνίες μεταξύ των επιχειρήσεων των δύο πλευρών και αφετέρου να τηρούνται χωρίς παρεκκλίσεις τα συμφωνηθέντα, ώστε να είναι δυνατός ο εκ των υστέρων έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές.«Πρέπει να περιοριστεί η έκδοση των «αόριστων» πιστωτικών σημειωμάτων», τονίζει υψηλόβαθμο στέλεχος του ΥΠΑΑΝ, κατά την άποψη του οποίου «η κυβέρνηση πρέπει να κρατά μικρό καλάθι σε ό,τι αφορά τα αποτελέσματα της όλης προσπάθειας του Υπουργείου Οικονομικών…».