Προσπάθεια να αντισταθούν στην κρίση, αλλά με αισθητές απώλειες τζίρου και διάχυτη ανησυχία για το μέλλον τους στην εγχώρια λιανεμπορική αγορά, κάνουν οι μικρές και μικρομεσαίες αλυσίδες σούπερ μάρκετ που δραστηριοποιούνται στην περιφέρεια.

Τόσο γι’ αυτές τις αλυσίδες όσο και για τα μεμονωμένα καταστήματα, η «ιδιαίτερη» σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ των προμηθευτών και των «μεγάλων» των σούπερ μάρκετ σε ό,τι αφορά στις φανερές και τις κρυφές παροχές, αποτελεί σήμερα περισσότερο από ποτέ πρακτική υπονόμευσης των προσπαθειών επιβίωσής τους. Η κρίση της ζήτησης επιφύλαξε μέχρι στιγμής για τα καταστήματα των 400-800 τ.μ., που εξυπηρετούν τον κόσμο «της γειτονιάς», μία καλύτερη μοίρα, τουλάχιστον σε σχέση με τις υπεραγορές.

Ο τζίρος τους μειώθηκε μεν, αλλά συγκριτικά σαφώς λιγότερο από τα υπέρ μάρκετ, πράγμα που αποδίδεται στην προτίμηση του καταναλωτή για μαγαζιά ανάλογα του καλαθιού του, που η κρίση το έχει μικρύνει τόσο, ώστε να αρκεί για τα βασικά ψώνια της ημέρας. Το στοιχείο που παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον στη συμπεριφορά των μικρών αλυσίδων και των μεμονωμένων σούπερ μάρκετ είναι η έμφασή τους σήμερα στη διαφοροποίηση σε επίπεδο τόσο προϊοντικό όσο και προσωπικής εξυπηρέτησης.

Επίσης, στο ότι καταβάλλουν προσπάθειες στήριξης της οικονομίας των περιοχών τους, κάνοντας προμήθειες σε είδη διατροφής από τοπικούς παραγωγούς και επιχειρήσεις, «αποκρούοντας» κάπως την επιθετικότητα των πανελλαδικών δικτύων. Από την πλευρά τους οι όμιλοι αγορών, αργά αλλά σταθερά, συνειδητοποιούν την ανάγκη ευρύτερων συμπράξεων, στο πλαίσιο των οποίων φέρονται διατεθειμένοι να αμβλύνουν τις έριδες μικροσυμφερόντων.

Η τακτική της «αρπαγής» μελών του ενός ομίλου από τον άλλο δεν σημαίνει πια πολλά πράγματα για την επιβίωση των μικρομεσαίων. Όλοι αντιλαμβάνονται ότι η ουσιαστική δύναμη αντίστασης μπορεί να αντληθεί από την ενοποίηση του δυναμικού των ομίλων αγορών, για τη διεκδίκηση καλύτερων όρων πληρωμής και παροχών από τη βιομηχανία, όπως και για τη βελτίωση της οργάνωσης
των μελών τους.

Προς συνασπισμό ομίλων αγορών;
Σ’ αυτό το πλαίσιο, ο όμιλος Ελληνική Διατροφή-Coop προτίθεται να αναλάβει πρωτοβουλία για να «καθίσουν στο τραπέζι» οι μεγαλύτεροι εγχώριοι όμιλοι αγορών, οι οποίοι συνασπίζουν χιλιάδες μεμονωμένα σούπερ μάρκετ και μικρές αλυσίδες πανελλαδικά, προκειμένου να διερευνήσουν τη δυνατότητα συνένωσης των δυνάμεών τους. Η σχετική πρόσκληση θα απευθυνθεί στους ομίλους Αστέρας Εμπορική ΑΕ, ΕΛΕΤΑ, Σύμμετρον, Ασπίδα, Μesis Ελλάς και πιθανώς στον ΕΛΟΜΑΣ.

Η Ελληνική Διατροφή-Coop έχει συστήσει τον όμιλο αγορών ΕΛΔΙΑΡ, στον οποίο συμμετέχει μαζί με τη βορειοελλαδική Βήτα-Πι, που έχει υπό τη σκέπη της την αλυσίδα σούπερ μάρκετ Άριστα. Έτσι, η ΕΛΔΙΑΡ έχει συνασπίσει συνολικά 1.700 καταστήματα σε όλη τη χώρα. Το εγχείρημα υποστηρίζεται από την πανελλαδική διανομή της Βήτα-Πι, που είναι ενταγμένη στον όμιλο ΕΛΓΕΚΑ, αλλά και από τις 4-5 κεντρικές αποθήκες της Ελληνικής Διατροφής σε όλη τη χώρα.

Εξάλλου, η τελευταία, μαζί με την ΠΑΣΕΓΕΣ, αναπτύσσει και τα σούπερ μάρκετ ελληνικών αγροτο-διατροφικών προϊόντων Επιλογή. Πέντε τέτοια λειτουργούν ήδη σε περιοχές του λεκανοπεδίου Αττικής, ενώ μέχρι το τέλος του έτους ο στόχος είναι να διπλασιαστεί ο αριθμός τους. 

Οι «καταναλωτές της γειτονιάς»
Τη μεγάλη επιφυλακτικότητα εκ μέρους των καταναλωτών, η οποία αυξάνεται σταδιακά, επισημαίνει η κυρία Κυριακή Σεμερτζίδου, διευθύνουσα σύμβουλος της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Αφροδίτη, μέλους του ΕΛΟΜΑΣ. «Έχουμε εισέλθει αναγκαστικά εδώ και αρκετό χρονικό διάστημα στη λογική των μεγάλων προσφορών, προκειμένου να κρατήσουμε τον καταναλωτή. Τις προσφορές αυτές φροντίζουμε να τις γνωστοποιούμε όσο γίνεται καλύτερα μέσα στις γειτονιές, όπου δραστηριοποιούμαστε, γιατί στηριζόμαστε και στις λίγες αγορές για τα χρειώδη, που κάνουν οι πελάτες μας.

Είναι αλήθεια ότι τα καταστήματά μας δεν έχουν υποστεί τις απώλειες τζίρου που έχουν τα μεγαλύτερα σημεία πώλησης, αλλά υφιστάμεθα κι εμείς τις μεγάλες περικοπές δαπανών “στο καλάθι της νοικοκυράς”…» επισημαίνει η συνομιλήτριά μας, προσθέτοντας πως πλέον έχει γίνει πολύ δύσκολη υπόθεση η προσέλκυση του καταναλωτή.

Είναι λογικό: ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος… Ωστόσο, η αλυσίδα Αφροδίτη θα εξακολουθήσει να επενδύει και πιθανότατα εντός του έτους θα δημιουργήσει τον 18ο κρίκο της εντός του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης.«Η αύξηση της ζήτησης προϊόντων private label είναι μεγάλη και θα συνεχιστεί. Εκτός από τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας του ΕΛΟΜΑΣ έχουμε και ορισμένα δικά μας, τη συλλογή των οποίων σκεφτόμαστε να διευρύνουμε» λέει η κυρία Σεμερτζίδου.


Απαντώντας σε ερώτησή μας για τις εξαγορές μικρών τοπικών αλυσίδων από μεγαλύτερες σχολιάζει: «Ο καιρός τους ήλθε και παρήλθε, καθώς η ρευστότητα είναι πλέον είδος εν ανεπαρκεία…». Αναφερόμενη στη στρατηγική επιβίωσης των μικρομεσαίων, τάσσεται υπέρ του κλεισίματος των ζημιογόνων καταστημάτων προς όφελος της επιβίωσης των κερδοφόρων.

Παράλληλα, τονίζει πως είναι άμεσα ανάγκη να εκκαθαριστεί το κωδικολόγιο κάθε ραφιού απ’ όσα προϊόντα δεν τα καταφέρνουν στις πωλήσεις, προκειμένου το κατάστημα να εξασφαλίζει ικανοποιητική απόδοση. Σημειώνουμε ότι τα ράφια του καταστήματος Αφροδίτη φιλοξενούν περί τους 5.000 κωδικούς προϊόντων και ότι η αλυσίδα απασχολεί περισσότερους από 180 ργαζόμενους.

Ενίσχυση της τοπικής οικονομίας
Στη διαφοροποίηση, μέσω της προώθησης αγροτικών προϊόντων των περιοχών όπου δραστηριοποιείται, εστιάζεται το τελευταίο διάστημα η αλυσίδα σούπερ μάρκετ Γρηγοριάδης ΥΠΕΡ, που είναι ενταγμένη στον όμιλο αγορών Σύμμετρον. Το δίκτυό της είναι ανεπτυγμένο στη δυτική Μακεδονία, στους νομούς Φλώρινας, Καστοριάς, Γρεβενών και Κοζάνης, και αριθμεί 35 καταστήματα που απασχολούν προσωπικό 400 εργαζόμενων.

Η Γρηγοριάδης ΥΠΕΡ προχώρησε πρόσφατα σε μία πρωτοποριακή πρωτοβουλία, καθώς έδωσε τη δυνατότητα χρήσης των υποδομών της, προκειμένου οι καταναλωτές το Πάσχα να ψωνίσουν αμνοερίφια απευθείας από τους παραγωγούς. Δηλαδή διαμεσολάβησε παραχωρώντας, χωρίς επιβάρυνση, όλο τον μηχανισμό της (κρεοπωλεία των σούπερ μάρκετ, ψυγεία, διακίνηση και επιστημονικό προσωπικό), ώστε οι πελάτες της να ψωνίσουν στην τιμή αραγωγού (συν τα έξοδα σφαγής, υγειονομικής επιθεώρησης και ΦΠΑ) τα προϊόντα κρέατος των τοπικών κτηνοτρόφων.

Η σχετική πρωτοβουλία αποτελεί μικρό κομμάτι ενός ευρύτερου σχεδίου της εταιρείας για τη δημιουργία μίας ποιοτικά ελεγχόμενης πορείας των γροτικών προϊόντων μέχρι τα χέρια των πελατών της. Η αρχή έγινε με το κρέας. Έτσι, η αλυσίδα προσφέρει στους καταναλωτές προϊόντα κρέατος ιδιωτικής ετικέτας, ελέγχοντάς τα με ίδιον κόστος σε κάθε στάδιο της παραγωγής τους. Επιπλέον προετοιμάζεται να εφαρμόσει ανάλογα συστήματα ολοκληρωμένης διαχείρισης και γι’ άλλα φρέσκα προϊόντα διατροφής, όπως το γάλα, τα οπωροκηπευτικά και το ψωμί, όλα παραγωγής κι επεξεργασίας αποκλειστικά στη δυτική Μακεδονία.

«Αρκετοί από τους πελάτες μας είναι οι ίδιοι παραγωγοί, ενώ γενικά οι πελάτες προτιμούν τα εγχώρια προϊόντα. Μελετούμε προσεκτικά τις προτιμήσεις τους, απευθυνόμαστε στην τοπική κτηνοτροφική παραγωγή και της δίνουμε τη θέση της στα καταστήματά μας. Έτσι, ο παραγωγός-πελάτης μας και όλος ο κύκλος του γνωρίζει ότι το κρέας του διοχετεύεται από το κρεοπωλείο μας. Με αυτό τον τρόπο στηρίζουμε τους παραγωγούς μας κι αυτοί μας το ανταποδίδουν ως πελάτες και διαφημιστές μας» δηλώνει ο κ. Χρήστος Γρηγοριάδης, εκ των ιδιοκτητών της αλυσίδας.

«Σήμερα πρέπει να είσαι απόλυτα ειλικρινής με τον καταναλωτή. Οι προσφορές δεν πρέπει να διανθίζονται από τρικ. Εμείς λειτουργούμε με τα ιδεώδη του κλασικού παντοπωλείου. Γι’ αυτό δίνουμε μεγάλη σημασία στη φρεσκάδα των προϊόντων διατροφής που μπαίνουν στο αλάθι του πελάτη μας» υπογραμμίζει ο συνομιλητής μας. Πάντως, όπως σημειώνει, η μείωση της καταναλωτικής ζήτησης είναι αισθητή, ακόμη και στα είδη καθημερινής χρήσης. Αντίστοιχα, επισημαίνει τη μεγάλη άνοδο της ζήτησης των προϊόντων private label.