Ωστόσο, οι μεγαλύτερες λιανεμπορικές επιχειρήσεις συνεχίζουν την ανάπτυξή τους με τη δημιουργία καινούργιων σημείων πώλησης, ακόμη και αποθηκευτικών συγκροτημάτων. Ακόμα, όμως, και στους θεωρούμενους «μεγάλους» της αγοράς επικρατεί η λογική τού «βλέποντας και κάνοντας», καθώς όλοι συμφωνούν πως οι καθημερινά απρόβλεπτες εξελίξεις της διεθνούς οικονομικής κρίσης απαιτούν συνεχή επαγρύπνηση και αναθεώρηση των στόχων.

Σε κάθε περίπτωση, η περίοδος των «παχιών αγελάδων» από άποψη τζίρου και κερδοφορίας για το βορειοελλαδικό λιανεμπόριο έχει παρέλθει, και τα ενδεχόμενα συγχωνεύσεων, εξαγορών αλλά και «λουκέτων», όπως πρόσφατα της αλυσίδας Χαβαλές στον νομό Σερρών, αποτελούν αντικείμενο καθημερινής συζήτησης στον επιχειρηματικό κόσμο.

Οι βορειοελλαδικές αλυσίδες έχουν δύο επιπρόσθετους λόγους να αισθάνονται μεγαλύτερη πίεση έναντι των «συναδέλφων» τους στα νότια της χώρας. Ο πρώτος είναι ότι η Θεσσαλονίκη αποτελεί την «πρωτεύουσα» των discount. Η Aldi και η Lidl, εδρεύοντας σε αυτήν, αναπτύσσονται με βάση κυριαρχίας τη Μακεδονία-Θράκη. Η Aldi, που ήδη δημιουργεί το ένα κατάστημα μετά το άλλο, έχει κιόλας τέσσερα καταστήματα στη Θεσσαλονίκη και πολλά άλλα στη Βόρεια Ελλάδα, ενώ στα νότια της χώρας θα κλιμακώσει την εισβολή της από το 2010 και μετά.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι πλέον, προϊούσης της κρίσης, πολλοί καταναλωτές από συνοριακούς νομούς (Κιλκίς, Δράμας, Σερρών, Ροδόπης, ‘Εβρου κά) πηγαίνουν για τα ψώνια τους, ιδιαίτερα τα Σαββατοκύριακα, στα σούπερ μάρκετ των Σκοπίων, της Βουλγαρίας και της Τουρκίας, που είναι κατά κανόνα φθηνότερα από τα ελληνικά. ‘Ηδη, τις απώλειες τζίρου τις ζουν οι λιανεμπορικές αλυσίδες στη Βόρεια Ελλάδα.
 
Επενδύσεις και συγκράτηση

Συντηρητική πολιτική αναμένεται ότι θα ακολουθήσει φέτος ο μεγαλύτερος βορειοελλαδικός λιανεμπορικός όμιλος Μασούτης, ενώ θα υλοποιήσει στρατηγική μείωσης των τιμών του σε 1.000 βασικά καταναλωτικά προϊόντα. Η πρωτοβουλία του αυτή, που αντανακλά τις προθέσεις διευκόλυνσης των καταναλωτών, ώστε να πραγματοποιούν με μεγαλύτερη ευχέρεια τις αγορές τους από τα καταστήματα Μασούτης, αναμένεται ότι θα κοστίσει φέτος στον όμιλο μια μείωση τζίρου άνω των 3,5 εκατ. ευρώ.

‘Οπως τονίζει ο κ. Διαμαντής Μασούτης, πρόεδρος του ομίλου, οι καταναλωτές ήδη από το τελευταίο τρίμηνο του 2008 φάνηκε ότι μεταβάλλουν τις συνήθειές τους, περιορίζουν τις δαπάνες τους και μειώνουν τη συχνότητα των επισκέψεών τους στα σούπερ μάρκετ. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται ότι φέτος θα μειωθούν τα ποσοστά αύξησης τζίρου των σούπερ μάρκετ και ότι πιθανώς θα κυμανθούν κάτω του 4%-5%.

Ο τζίρος του ομίλου Μασούτη το 2008 διευρύνθηκε κατά 6,30% και προσέγγισε τα 574 εκατ. ευρώ, ενώ άνοδο κατά 6,80% κατέγραψαν τα κέρδη του προ φόρων και αποσβέσεων, φτάνοντας τα 39,1 εκατ. ευρώ. Πέρυσι δημιούργησε 10 νέα καταστήματα, στα οποία φέτος θα προσθέσει ακόμη 15, συνολικού επενδυτικού κόστους 16 εκατ. ευρώ. Τα νέα καταστήματά του θα λειτουργήσουν σε Ασβεστοχώρι, Καστοριά, Χαριλάου Θεσσαλονίκης, Νιγρίτα, Κομοτηνή, Αριδαία, Νέο Μαρμαρά Χαλκιδικής, Ασπροβάλτα, Θέρμη, Εύοσμο, Τούζλα Καβάλας, Γιαννιτσά κά. Παράλληλα, φέτος θα ξεκινήσει η κατασκευή του logistics center του ομίλου στο Καβαλάρι Θεσσαλονίκης, επενδυτικού κόστους 30 εκατ. ευρώ, με ορίζοντα ολοκλήρωσής του τους 12 μήνες.

Σημειώνεται ότι οι περισσότερες έρευνες αγοράς το τελευταίο χρονικό διάστημα πιστοποιούν τη διεύρυνση των πωλήσεων private label προϊόντων της Μασούτης, οι συλλογές των οποίων αριθμούν σήμερα περί τους 800 κωδικούς προϊόντων, ενώ σχεδιάζεται η επέκτασή τους κυρίως στον τομέα των τροφίμων.

Επίθεση επενδύσεων

Στη δημιουργία 12 νέων καταστημάτων στη Μακεδονία και τη Θεσσαλία στοχεύει φέτος η αλυσίδα σούπερ μάρκετ Αρβανιτίδης. Η επιχείρηση δεν είναι διατεθειμένη να περιορίσει το αναπτυξιακό της πρόγραμμα, παρά το γεγονός ότι η διοίκησή της αναγνωρίζει πως η οικονομική κρίση έχει μεταβάλει το αγοραστικό προφίλ των καταναλωτών, οδηγώντας σε περιορισμό δαπανών σε σημείο, ώστε το διαθέσιμο εισόδημα να κατευθύνεται σχεδόν εξολοκλήρου στα βασικά καταναλωτικά αγαθά.
Σημειώνεται ότι πέρυσι η Αρβανιτίδης είχε απόδοση τζίρου 235 εκατ. ευρώ, έναντι 220 εκατ. ευρώ το 2007.

Μεταβολή καταναλωτικών συνηθειών

Την αλλαγή προσανατολισμού των πελατών διαπιστώνει και η κυρία Χριστίνα Τριανταφύλλου, πρόεδρος της θεσσαλικής αλυσίδας σούπερ μάρκετ Λάρισα, υπογραμμίζοντας ότι η κρίση είναι πλέον αντιληπτή. «Μέχρι στιγμής, δεν μπορώ να πω ότι η επιχείρησή μας έχει επηρεαστεί από την κρίση. Θεωρώ, όμως, ότι τα σούπερ μάρκετ θα είναι τα τελευταία από όλα τα λιανεμπορικά καταστήματα που θα αισθανθούν τις επιπτώσεις της κρίσης, καθώς τα έσοδά τους είναι πάντα σε μετρητά, πράγμα σημαντικό στις ημέρες μας», τονίζει, προσθέτοντας ότι «είναι ξεκάθαρη η ενίσχυση των πωλήσεων προϊόντων ιδιωτικού σήματος και στα δικά μας καταστήματα». Εξάλλου, όπως επισημαίνει, «ως εταιρεία φέτος θα ακολουθήσουμε συγκρατημένη πολιτική, με περιορισμένες πρωτοβουλίες επέκτασης».

Στο πλαίσιο αυτό, η Λάρισα, η οποία διαθέτει δίκτυο 35 καταστημάτων που βρίσκονται όλα στον ομώνυμο νομό, φέτος θα πραγματοποιήσει το πρώτο επεκτατικό της «βήμα» εκτός Λάρισας. Τον Μάιο θα εγκαινιάσει ένα κατάστημα στον Πλαταμώνα Πιερίας, καθώς ο στόχος της είναι να αξιοποιήσει το γεγονός ότι πολλοί Λαρισαίοι διαμένουν στην εν λόγω περιοχή, η οποία άλλωστε τα καλοκαίρια παρουσιάζει αξιοσημείωτη τουριστική κίνηση. Επίσης, φέτος η αλυσίδα αναμένεται ότι θα δημιουργήσει ακόμη ένα νέο κατάστημα σε περιοχή του νομού Λάρισας.

«Από το κακό στο χειρότερο»

«Το τοπίο στην αγορά είναι θολό», λέει ο κ. Χρήστος Βαργιαμίδης, εκ των μετόχων της θρακικής λιανεμπορικής αλυσίδας Κορυφή. «Η κατάσταση πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο. Το διαθέσιμο εισόδημα πλέον δεν φτάνει όσο άλλοτε στα σούπερ μάρκετ. Εξανεμίζεται σε άλλες ανελαστικές υποχρεώσεις. ‘Ετσι, καταγράφονται μειώσεις στις πωλήσεις βασικών αγαθών, που δύσκολα θα ανέμενε κανείς ότι θα κόψει ο πελάτης», τονίζει ο κ. Βαργιαμίδης, επισημαίνοντας: «Τα προϊόντα που έχουν το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι τα delicatessen. Ο καταναλωτής κυριολεκτικά πλέον δεν τα αγγίζει. Από την άλλη πλευρά, η διεύρυνση του μεριδίου των private label στα καταστήματά μας είναι θεαματική. Εφόσον ο όμιλος των αγορών στον οποίο ανήκουμε, ο ΕΛΟΜΑΣ, διευρύνει τις συλλογές των private label, φυσικά και θα διευρύνουμε τις αντίστοιχες συλλογές μας».

‘Οπως αναφέρει ο κ. Βαργιαμίδης, στην περιοχή της Θράκης έχουν έντονη παρουσία όλοι οι discounters της εγχώριας αγοράς, οι Aldi, Lidl και Dia, με αποτέλεσμα την εξουθενωτική πίεση του ανταγωνισμού στις μικρές λιανεμπορικές επιχειρήσεις.

Το δίκτυο της αλυσίδας Κορυφή αριθμεί 11 καταστήματα, που εδρεύουν στις Σάπες, την Κομοτηνή, την Αλεξανδρούπολη και την Ορεστιάδα. Φέτος, η αλυσίδα δεν σχεδιάζει την επέκταση του δικτύου της.

Φιλόδοξοι στόχοι

Στην επέκτασή της στοχεύει φέτος η αλυσίδα σούπερ μάρκετ Εγνατία, μέσω της υλοποίησης επενδυτικού προγράμματος ύψους 2,8 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, σύμφωνα με το αναπτυξιακό πλάνο της, φέτος θα λειτουργήσουν τρία νέα καταστήματα (το πρώτο ήδη εγκαινιάστηκε στη Θεσσαλονίκη). Η αλυσίδα διαθέτει σήμερα 13 καταστήματα στους νομούς Θεσσαλονίκης και Κιλκίς, Στόχος της είναι η επέκταση στους γειτονικούς νομούς, ενώ έμφαση δίνει στον εμπλουτισμό της συλλογής της private label κωδικών προϊόντων.

Ο κύκλος εργασιών της εταιρείας το 2008 διαμορφώθηκε περίπου στα 14,5 εκατ. ευρώ, έναντι 11,7 εκατ. ευρώ το 2007, ενώ φέτος στόχος της είναι η αύξηση του τζίρου της κατά 10%. Η Εγνατία συστάθηκε το 1992, με έδρα τα Λαγυνά Θεσσαλονίκης, και είναι οικογενειακή επιχείρηση.

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 282 (Μάρτιος 2009) του περιοδικού «σελφ σέρβις» (Εκδόσεις Comcenter).