Πριν από λίγα χρόνια, μετρημένες ήταν οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ που διέθεταν χώρους πώλησης βιβλίων. Ο αριθμός των κωδικών που φιλοξενούσαν στα ράφια τους είναι ζήτημα αν υπερέβαινε τους 150. Σήμερα, οι τίτλοι που διαθέτουν τα πολυκαταστήματα φθάνουν ή ξεπερνούν τους 10.000! Μάλιστα, υψηλόβαθμο στέλεχος της αγοράς βιβλίου εκτιμά ότι ένα μεγάλο πολυκατάστημα μπορεί να πουλά έως και 30% περισσότερα βιβλία από ένα βιβλιοπωλείο!

Σχετικά υπάρχουν αρκετές ενδείξεις. Ο κ. Διονύσης Παπακωνσταντίνου, διευθυντής πωλήσεων των εκδόσεων Ψυχογιός, σημειώνει ότι το 35% των ετήσιων πωλήσεων του βιβλίου γίνεται εκτός βιβλιοπωλείων, δηλαδή σε υπαίθριους πάγκους, σε σχετικές εκθέσεις, σε πλοία κι αεροδρόμια, σε σούπερ μάρκετ και πολυκαταστήματα, όπως το Public και το Fnac. Κατά την άποψή του, στο μέλλον τα σούπερ μάρκετ θα διεκδικήσουν μεγαλύτερο τμήμα της αγοράς του βιβλίου: «Σαφώς η τάση είναι αυξητική. Σκεφτείτε ότι μόλις προ δεκαετίας το μερίδιο των πωλήσεων εκτός βιβλιοπωλείου στην αγορά μας δεν υπερέβαινε το 20%».

Με αυτή την άποψη, ιδιαίτερα όσον αφορά στην τάση ενίσχυσης της ζήτησης βιβλίων για ενήλικους, συμφωνεί ο κ. Σπύρος Παπαδόπουλος, υπεύθυνος πωλήσεων της Α-Β Βασιλόπουλος. Ο κ. Τάκης Λαμπίρης, διευθυντής των εκδόσεων Κριτική, εξηγεί: «Πολλοί άνθρωποι, λόγω φόρτου εργασίας ή άλλων υποχρεώσεων, συχνά δεν προλαβαίνουν να επισκεφτούν το βιβλιοπωλείο. Αντίθετα, η επίσκεψή τους για τα ψώνια της εβδομάδας είναι δεδομένη. ‘Αρα, ένα τμήμα βιβλίου στο σούπερ μάρκετ θα αγκαλιάσει αυτό το κοινό».

‘Ενας από τους πλέον καλλιεργημένους ανθρώπους και με πλούσια εμπειρία στην επιμέλεια βιβλίων, ο κ. Νίκος Χατζηγεωργίου, μιλώντας μας εκ μέρους του Συνδέσμου Εκδοτών Βιβλίου, τονίζει: «Το σούπερ μάρκετ είναι μια νέα αγορά για το βιβλίο που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Συμφωνούμε: Το βιβλίο πρέπει να βρίσκεται παντού. Αν δεν σπείρεις, δεν θερίζεις! Καλύτερα, λοιπόν, ο κόσμος να το βρίσκει μπροστά του σε κάθε του βήμα!».

Τι επιλέγεται, τι προτιμάται

Ο κ. Παπαδόπουλος (Α-Β), σχετικά με τα κριτήρια επιλογής των βιβλίων που φιλοξενούνται στο ράφι της αλυσίδας σημειώνει: «Πρέπει να ανταποκρίνονται από άποψη ενδιαφέροντος στο προφίλ των πελατών μας και να είναι ποιοτικού περιεχομένου και εμφάνισης, ώστε να συμβάλλουν στην αύξηση των πωλήσεων και της κερδοφορίας μας».

«Η επιλογή τίτλων γίνεται ανάλογα με το προφίλ των επισκεπτών κάθε καταστήματος και ανάλογα με την επικαιρότητα και τις ανάγκες της εποχής», σημειώνει ο κ. Λαμπίρης (Εκδόσεις Κριτική), προσθέτοντας: «Στα σούπερ μάρκετ την πρώτη θέση κατέχουν το παιδικό και το λογοτεχνικό βιβλίο, παράλληλα όμως, λίαν ενθαρρυντική είναι η κίνηση των βιβλίων εκλαϊκευμένης ψυχολογίας, όπως και των βιβλίων για την υγεία και την ομορφιά».

‘Οπως εξηγεί ο κ. Παπαδόπουλος (Α-Β), στα σούπερ μάρκετ, όσον αφορά στο παιδικό βιβλίο, ζητούνται κυρίως βιβλία ζωγραφικής και ιστορίες με γνωστούς τηλεοπτικούς ήρωες, ενώ, όσον αφορά στα βιβλία για ενήλικους, συνήθως προτιμούνται οι τίτλοι που έχουν διαφημιστική υποστήριξη. Την ιδιαίτερη προτίμηση των πελατών στο παιδικό βιβλίο, και δη στο παραμύθι, επιβεβαιώνει ο κ. Νίκος Σταθάτος, στέλεχος της διεύθυνσης αγορών των My Market, ενώ, όπως επισημαίνει ο υπεύθυνος των εκδόσεων Ψυχογιός, υψηλές είναι και οι πωλήσεις των βιβλίων για το lifestyle, το ευ ζην και την πρακτική ζωή, επισημαίνοντας και την ιδιαίτερη εμπορική επιτυχία των μυθιστορημάτων με ιστορίες αγάπης, που απευθύνονται στη μέση αναγνώστρια.

Η πολιτική προώθησης

Πέρα από το τμήμα βιβλίου, σε αρκετά σούπερ μάρκετ επιλέγεται και η τοποθέτηση stand βιβλίων σε άλλα τμήματα πωλήσεων. Τα βιβλία μαγειρικής κάλλιστα φιλοξενούνται σε χώρους πωλήσεων τροφίμων, παρατηρεί ο κ. Παπακωνσταντίνου (Εκδόσεις Ψυχογιός), ενώ ο κ. Λαμπίρης (Εκδόσεις Κριτική) επισημαίνει την ιδιαίτερη σημασία της ύπαρξης stands σε περισσότερα σημεία στη σάλα πωλήσεων, δεδομένου ότι συχνά «το βιβλίο είναι που πρέπει να “βρίσκει” τον πελάτη στο σούπερ μάρκετ», είτε γιατί αυτός είναι βιαστικός είτε γιατί το βιβλίο δεν σημειώνεται στη λίστα των προγραμματισμένων αγορών του. «Αν όμως δει μπροστά του, πχ βιβλία για την υγιεινή διατροφή στο τμήμα πώλησης βιολογικών προϊόντων, θα ενδιαφερθεί γι’ αυτά».

Ο κ. Παπαδόπουλος (Α-Β) λέει σχετικά: «Η τοποθέτηση βιβλίων σε stands εκτός βιβλιοπωλείου γίνεται κυρίως για πρακτικούς λόγους. Ο χώρος που διαθέτουμε στα μη τρόφιμα, αν λάβετε υπόψη σας την έμφασή μας στα τρόφιμα και δη στα φρέσκα, είναι ο ανάλογος. ‘Ετσι, το αποδοτικότερο είναι η τοποθέτηση stands βιβλίων να γίνεται σε διαδρόμους που υπάρχει η άνεση χώρου, ώστε και να μην δυσκολεύεται ο πελάτης στη μετακίνησή του με το καρότσι, και να μπορεί ο ενδιαφερόμενος να σταθεί για να διαλέξει το βιβλίο της αρεσκείας του».

‘Οπως κι αν έχουν τα πράγματα, μπήκαμε στην εποχή που και ο πληθυσμός των αναγνωστών αυξάνει και η διανομή του βιβλίου από τα σούπερ μάρκετ αποκτά εμπορικό ενδιαφέρον. ‘Η μάλλον το ένα ευνοεί το άλλο. ‘Αλλωστε, όπως τονίζει ο υπεύθυνος των εκδόσεων Κριτική, «σημασία έχει η επαφή με το βιβλίο ανεξαρτήτως του χώρου διάθεσής του». Είναι ενδεικτικό ότι η επιλογή τίτλων από τους υπεύθυνους αγορών των σούπερ μάρκετ γίνεται πλέον πιο προσεγμένα. Εξάλλου, «η πώληση στα σούπερ μάρκετ δεν αφορά μόνο στο κοινό του βιβλιοπωλείου. ‘Ισως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: Ο πελάτης που γίνεται αναγνώστης μέσω του σούπερ μάρκετ ενδεχομένως επισκέπτεται σπάνια ή καθόλου το βιβλιοπωλείο…».

Αν κάτι λείπει από τα σούπερ μάρκετ είναι οι ειδικευμένοι πωλητές βιβλίου. «Το αναγνωστικό κοινό “διψάει” για ενημέρωση και προτάσεις, και όποιος του τα παρέχει -ανεξαρτήτως χώρου διάθεσης- κερδίζει τον καταναλωτή», τονίζει ο κ. Παπακωνσταντίνου (Εκδόσεις Ψυχογιός).

Το βιβλίο σιγά-σιγά αποδεικνύεται αρκετά κερδοφόρος τομέας πωλήσεων. Τα ποσοστά κέρδους που αφήνει βρίσκονται σε γενικές γραμμές πάνω από τον μέσο όρο των περισσότερων ειδών του σούπερ μάρκετ –«κυμαίνονται περίπου σε αντίστοιχα επίπεδα με τα μη τρόφιμα», συμπληρώνει ο κ. Παπαδόπουλος (Α-Β).

‘Ερευνα ΕΚΕΒΙ

Μπορεί, άραγε, να διεισδύσουν οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ στο φανατικό κοινό των βιβλιοπωλείων;

Τον Σεπτέμβριο δημοσιοποιήθηκαν τα στοιχεία έρευνας που διενήργησε πέρυσι η Metron Analysis για λογαριασμό του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, σχετικά με την «καταναλωτική συμπεριφορά του κοινού των βιβλιοπωλείων». Η έρευνα έγινε σε 16 νομούς της χώρας, σε δείγμα 1.001 ατόμων και 78 βιβλιοπωλείων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματά της, το βιβλιόφιλο κοινό κατά μέσο όρο αγοράζει 22 βιβλία τον χρόνο(!), ενώ προτιμά για τις αγορές του σε ποσοστά 65,6% τις αλυσίδες-βιβλιοπωλεία, 47,8% τα κλασικά βιβλιοπωλεία και 31,9% τα βιβλιοχαρτοπωλεία, αλλά μόλις κατά 4,2% το περίπτερο και κατά 4,1% το σούπερ μάρκετ. Στις προτιμήσεις των βιβλιόφιλων η ελληνική και η ξένη λογοτεχνία κρατούν τα σκήπτρα, με ποσοστά 48,2% και 44,2% αντίστοιχα. Σημειώνουμε ακόμα ότι από τα ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία προτιμούν να αγοράζουν ελληνική λογοτεχνία, ενώ από τις μεγάλες αλυσίδες ξένη λογοτεχνία, ιστορία, ψυχολογία και λευκώματα και ότι κατά το 38,8% αγοράζουν βιβλία για προσωπική ευχαρίστηση, κατά το 28% για επιμορφωτικούς-επαγγελματικούς λόγους, κατά το 17,3% για τα παιδιά και κατά το 15,8% για δώρα.
Συμπέρασμα: Μάλλον ήρθε η ώρα οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ να στρέψουν το ενδιαφέρον τους σε αυτό το δυναμικό κοινό, που προς το παρόν τούς «γυρίζει την πλάτη».

Ενδεικτικά, κατά σειρά τα βιβλία που αγαπήθηκαν περισσότερο την τελευταία χρονιά είναι: «Ο κώδικας DaVinci» και οι «Πεφωτισμένοι» του Νταν Μπράουν, ο «Αλχημιστής» του Κοέλο, «‘Οταν έκλαψε ο Νίτσε» του Γιάλομ, «Οι πύλες της φωτιάς» του Πρέσφιλντ και «Οι Μάγισσες της Σμύρνης» της Μάρας Μεϊμαρίδη.

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 377 του περιοδικού «σελφ σέρβις» (εκδόσεις Comcenter).