Μεταξύ του Ιανουαρίου και του Ιουλίου φέτος οι πωλήσεις του κλάδου υποχώρησαν κατά 4,5% σε σύγκριση με το αντίστοιχο περυσινό διάστημα, όταν ο κλάδος συνολικά το 2011 είχε παρουσιάσει υποχώρηση πωλήσεων κατά 2,8% έναντι του 2010, σύμφωνα με τα στοιχεία της Symphony IRI Group.

Κάθε μήνας που κλείνει για το οργανωμένο λιανεμπόριο αποδεικνύεται χειρότερος από τον προηγούμενο. Η κρίση «τρώει» βασανιστικά το καταναλωτικό εισόδημα, έτσι ώστε μειώνεται η αξία των καθημερινών αγορών του μέσου πελάτη των σούπερ μάρκετ, συνεπώς και ο τζίρος των επιχειρήσεων του κλάδου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Symphony IRI Group για το επτάμηνο Ιανουάριος-Ιούλιος του 2012, οι πωλήσεις στο σύνολο του κλάδου (δηλαδή των σούπερ μάρκετ και των discount stores) εμφανίζουν απώλειες 4,5% σε σύγκριση με το αντίστοιχο περυσινό διάστημα, όταν ο κλάδος συνολικά το 2011 είχε παρουσιάσει υποχώρηση πωλήσεων κατά 2,8% έναντι του 2010. Σημειώνουμε ότι στο δείγμα της εταιρείας στο μεν 2012 έχουν περιληφθεί τα καταστήματα της Lidl, στα δε 2010 και 2011 έχουν περιληφθεί και τα καταστήματα της Dia. 

Ιδιαίτερα φέτος τα σούπερ μάρκετ δέχονται ακόμα ισχυρότερη πίεση από την ύφεση, δεδομένου ότι σε 12μηνη βάση πέρυσι η πτώση των πωλήσεών τους περιορίστηκε εντέλει στο 0,3% έναντι του 2010 (αν ληφθεί υπόψη η προαναφερόμενη σημείωσή μας σχετικά με τη μεθοδολογία της Symphony IRI, εξηγείται η φαινομενική ασυμβατότητα των στοιχείων για την πτώση των πωλήσεων του κλάδου πέρυσι, σε σχέση με το 2010: Στο μεν 2,8% συνυπολογίζεται η Dia, στο δε 0,3% εξαιρείται).    

Συνεπώς, συμπέρασμα πρώτο: οι άμυνες του κλάδου κάμπτονται όσο εξελίσσεται η ύφεση. Και συμπέρασμα δεύτερο: η οικονομική κάμψη πλήττει τα κλασικά σούπερ μάρκετ, τα οποία στη διάρκεια του επτάμηνου υπέστησαν μείωση πωλήσεων κατά 5,3%, έναντι του αντίστοιχου περυσινού διαστήματος, ενώ αντίθετα ο τζίρος της Lidl –μοναδικού πλέον εκπροσώπου του discount στην εγχώρια αγορά– εξακολουθεί να κινείται ανοδικά, κερδίζοντας από την τάση της ζήτησης να στρέφεται όλο και με μεγαλύτερη ένταση κι επιμονή προς τα οικονομικότερα προϊόντα.

Η κλιμάκωση των απωλειών
Φέτος οι πωλήσεις του κλάδου των σούπερ μάρκετ κινούνται έντονα πτωτικά καθ΄ όλη τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, με εξαίρεση το Φεβρουάριο, οπότε υπήρξε μια οριακή άνοδος της τάξης του 0,1% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2011. Ο τζίρος τον Ιανουάριο εμφάνισε πτώση 5,2%, η οποία τον Μάρτιο κλιμακώθηκε στο 9,4%, τον Απρίλιο οι απώλειες έφτασαν στο 6,5%, τον Μάιο στο 3,3%, τον Ιούνιο στο 4,7% και τον Ιούλιο στο 7,7%.

Σε σύγκριση με την περυσινή χρονιά η εικόνα της αγοράς φέτος εμφανίζει σαφή επιδείνωση, δεδομένου ότι πέρυσι, αφενός στο τετράμηνο Απριλίου-Ιουλίου ο τζίρος κινήθηκε ανοδικά, σε σχέση με το αντίστοιχο τετράμηνο του 2010, αφετέρου οι απώλειες στους μήνες της κάμψης ήταν περιορισμένης έκτασης, σε σύγκριση με τις φετινές εξελίξεις στην αγορά των σούπερ μάρκετ.

Στο διάστημα Ιανουαρίου-Ιουνίου φέτος η μεγαλύτερη πτώση τζίρου καταγράφηκε στα κλασικά σούπερ μάρκετ (έκτασης 1.000-2.500τμ), τα οποία έχασαν το 12,9% των περυσινών τους εσόδων. Μεγάλες απώλειες υπέστησαν και τα υπέρ μάρκετ (άνω των 2.500τμ) της τάξης του 12,2%. Ωστόσο, ανοδικά κατά 2,6% κινήθηκαν οι πωλήσεις στα καταστήματα έκτασης 400-999τμ, όπως και στα μικρότερα καταστήματα επιφάνειας έως 400τμ, όπου η άνοδος ήταν οριακή, στο 0,4%. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν μια κάποια τάση των καταναλωτών υπέρ των μικρών σημείων πώλησης. Η σχετική τάση σε ένα υψηλό βαθμό είναι φαινομενική (βλέπε σχετικό κείμενο στη σελίδα 30), αλλά τούτο δεν αναιρεί την τάση για γρήγορες κι εύκολες καθημερινές αγορές χαμηλής αξίας, που γενικά ευνοούν την αύξηση της κινητικότητας στις μικρότερες αίθουσες πωλήσεων.

Οι απώλειες ανά κατηγορία προϊόντων
Βλέποντας την πορεία των πωλήσεων από την αρχή του χρόνου ανά κατηγορία προϊόντων, διαπιστώνεται ότι εξαιρέσει των τυποποιημένων τροφίμων, των αλλαντικών-ντελικατέσεν και των σνακ, οι υπόλοιπες κατηγορίες κατέγραψαν πολύ μεγάλες απώλειες τζίρου. Συγκεκριμένα, τα τυποποιημένα τρόφιμα στο εξεταζόμενο διάστημα εμφάνισαν άνοδο τζίρου 0,6%, τα αλλαντικά 5,7% (ένα μέρος της αύξησης αποδίδεται στην τιμολογιακή πολιτική των εταιρειών) και τα σνακ 0,5%. Στα υπόλοιπα ράφια η εξέλιξη των πωλήσεων είχε ως εξής:
– Έξι κατηγορίες προϊόντων εμφάνισαν απώλειες μεγαλύτερες του 10%. Πρόκειται για τα προϊόντα νοικοκυριού όπου σημειώθηκε η μεγαλύτερη πτώση του εξαμήνου (-15,7%), τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά όπου η πτώση ήταν της τάξης του 15,4% (σημαντική καταγράφεται η επίδραση των τιμών, καθώς πρόκειται για εποχιακά προϊόντα), το φρέσκο κρέας όπου οι απώλειες ήταν 13,5%, τα φρέσκα ψάρια στα οποία ο τζίρος μειώθηκε κατά 11,2%, τα αλκοολούχα ποτά όπου χάθηκε το 10,3% του τζίρου και τα προϊόντα υγιεινής και ομορφιάς όπου τα έσοδα των σούπερ μάρκετ μειώθηκαν κατά 10,1%.
– Τέσσερις κατηγορίες προϊόντων εμφάνισαν απώλειες μεταξύ 5% και 10%: τα καθαριστικά γενικής χρήσης (-9,6%), τα κατεψυγμένα τρόφιμα (-7,7%), τα απορρυπαντικά (-7,3%) και οι πάνες για ανηλίκων και ενηλίκων (-5,2%).
– Μικρότερες απώλειες του 5% καταγράφηκαν στα χαρτικά (-3,6%), στο ψωμί (-2,8%), στις ζωοτροφές (-2,1%), στα γαλακτοκομικά (-0,4%), στα είδη ζαχαροπλαστικής (-0,1%) και στα μη αλκοολούχα ποτά (0,6%).

Lidl: Ανοδικό σερί 14μήνου!
Ας δούμε, όμως, τι συμβαίνει από τις αρχές του χρόνου στο «μέτωπο» της Lidl, που φαίνεται πως αντέχει την πίεση του ανταγωνισμού των κλασικών αλυσίδων του κλάδου. Και φέτος, λοιπόν, η γερμανική αλυσίδα κινείται ανοδικά, με ρυθμό όμως μικρότερο του 2011. Στο εξάμηνο εμφάνισε άνοδο πωλήσεων κατά 1,2%, κερδίζοντας μερίδια από το σύνολο της αγοράς που κινήθηκε πτωτικά κατά 4,5%. Η αλυσίδα πέρυσι είχε εμφανίσει άνοδο 3,2%, σε σχέση με το 2010.

Βλέποντας τις επιδώσεις της αλυσίδας μήνα προς μήνα, διαπιστώνουμε ότι με εξαίρεση το δίμηνο διάστημα Μαΐου-Ιουνίου, οπότε οι πωλήσεις της κινήθηκαν πτωτικά κατά 3% και 2,2% αντίστοιχα, τους υπόλοιπους μήνες του πρώτου εξαμήνου του 2012 ο τζίρος της ακολούθησε ανοδική πορεία. Ειδικότερα, τον Ιανουάριο η άνοδος ήταν 1,6%, τον Φεβρουάριο 4%, τον Μάρτιο 5,7% (όταν οι πωλήσεις των κλασικών αλυσίδων έκαναν «βουτιά» της τάξης του 9,4%), ενώ τον Ιούλιο 1,1%.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στο διάστημα μεταξύ του Μαρτίου του 2011 και του Απριλίου του 2012 η Lidl εμφανίζει ένα σερί 14μήνου ανοδικών πωλήσεων, ενώ σε διάστημα 19 μηνών (Ιανουάριος 2011-Ιούλιος 2012) μόνο σε τρεις μήνες μετρά απώλειες τζίρου –τα κλασικά σούπερ μάρκετ στο ίδιο διάστημα εμφανίζουν εντελώς διαφορετική εικόνα, με τις πωλήσεις τους να κινούνται πτωτικά κατά τους 14 μήνες και μάλιστα με πολύ υψηλά ποσοστά, και με άνοδο μόλις στους πέντε μήνες.

Είναι φανερό, λοιπόν, πως η Lidl ανταποκρίνεται θετικά στις ακραίες καταστάσεις που επιβάλλει η ύφεση στο λιανεμπόριο, αντίθετα προς τα κλασικά σούπερ μάρκετ τα οποία βιώνουν πλέον όλο και πιο δύσκολα τη συρρίκνωση του καταναλωτικού εισοδήματος. Βέβαια, ανά αλυσίδα σούπερ μάρκετ τα δεδομένα διαφοροποιούνται, μάλιστα μερικές φορές κάτι περισσότερο από έντονα, έτσι ώστε πλέον μπορεί κανείς να πει ότι η αγορά είναι μοιρασμένη μεταξύ κερδισμένων και χαμένων.