Ο -80χρονος τότε- διακεκριμένος επιχειρηματίας αποφάσισε να στρέψει το ενδιαφέρον του σε κοινωφελείς δραστηριότητες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με στόχο να βοηθήσει ανθρώπους που έχουν πραγματικά ανάγκη. ‘Ετσι, τον Ιούνιο του 1995 ιδρύθηκε η Τράπεζα Τροφίμων για την Καταπολέμηση της Πείνας. Σήμερα, 12 χρόνια μετά, το ‘Ιδρυμα επεκτείνει τις δραστηριότητές του, προσφέροντας τροφή σε χιλιάδες συνανθρώπους μας.

Διευθυντής της Τράπεζας Τροφίμων στην Αθήνα είναι ο κ. Αριστομένης Διονυσόπουλος, ο οποίος μας μίλησε για τη λειτουργία, τους σκοπούς και τους στόχους της. ‘Οπως μας είπε, «η Ελληνική Τράπεζα Τροφίμων είναι ένας κοινωφελής, μη κερδοσκοπικός οργανισμός, ο οποίος συγκεντρώνει άριστης ποιότητας αλλά μη εμπορεύσιμα τρόφιμα και τα διανέμει δωρεάν σε ιδρύματα με περιορισμένους πόρους, τα οποία προσφέρουν στήριξη σε ηλικιωμένους, σε παιδιά και άστεγους, σε άτομα με ειδικές ανάγκες ή σε ανθρώπους που βρίσκονται σε προγράμματα απεξάρτησης. Γενικά, σε όποιον φορέα οργανώνει συσσίτια αλληλεγγύης η Τράπεζα Τροφίμων προσφέρει αφιλοκερδώς τυποποιημένα προϊόντα που συγκεντρώνει η ίδια».

Περίσσευμα… ανθρωπιάς

Η λειτουργία της στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αφιλοκερδή προσφορά των βιομηχανικών επιχειρήσεων τροφίμων και ποτών, των σούπερ μάρκετ, των εταιρειών διανομών κλπ. «Ερχόμαστε σε επαφή μαζί τους και, αφού τους ενημερώσουμε σχετικά με τις δραστηριότητές μας, τους ζητούμε να μας διαθέτουν εκείνα τα προϊόντα τους που, ενώ είναι κατάλληλα προς κατανάλωση, δεν διοχετεύονται στην αγορά, είτε γιατί είναι ελλιποβαρή είτε γιατί βρίσκονται κοντά στην ημερομηνία λήξης τους είτε έχουν σκισμένες ετικέτες ή άλλα προβλήματα στις συσκευασίες τους.

Σε διαφορετική περίπτωση, τα προϊόντα αυτά θα κατέληγαν σε κάποια χωματερή, παρά το γεγονός ότι ποιοτικώς είναι σε άριστη κατάσταση», εξηγεί ο κ. Διονυσόπουλος. Η κατάληξη στις χωματερές, όμως, για τους ιδρυτές και τους σημερινούς συνεχιστές του ιδρύματος αποτελεί αποκορύφωση της σπατάλης. Το να πετιούνται τόνοι τροφίμων την ώρα που πολλοί άνθρωποι, όχι μακριά μας, δεν έχουν εξασφαλισμένο το στοιχειώδες δικαίωμα στην καθημερινή σίτιση είναι, πράγματι, ανεπίτρεπτο. «Εμείς δεν θέλουμε να επιβαρύνουμε οικονομικά τις επιχειρήσεις. Αυτό που τους ζητούμε είναι το μη εμπορεύσιμο περίσσευμα της παραγωγής τους. Θα ήταν κρίμα να καταλήγει στα σκουπίδια», συμπληρώνει ο κ. Διονυσόπουλος.

Η Τράπεζα Τροφίμων στην Αθήνα παραλαμβάνει σε καθημερινή βάση τρόφιμα από διάφορες επιχειρήσεις. Τα τρόφιμα συγκεντρώνονται στις εγκαταστάσεις του ιδρύματος στο Κρυονέρι Αττικής. Εκεί, σε μια έκταση 1.550 τμ, βρίσκονται, μεταξύ άλλων, αποθήκες και ειδικοί θάλαμοι συντήρησης και κατάψυξης τροφίμων.

Η ανταπόκριση των εταιρειών του κλάδου των τροφίμων-ποτών στο κάλεσμα της Τράπεζας εκτιμάται ως λίαν ικανοποιητική. Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε εβδομάδα συγκεντρώνονται περί τους 15 με 20 τόνους τροφίμων, ενώ σε μηνιαία βάση διακινούνται περισσότεροι από 80 τόνους τυποποιημένων τροφίμων. «Οι εταιρείες ανταποκρίνονται και στηρίζουν τη λειτουργία της Τράπεζας λόγω της κοινωνικής ευαισθησίας των διοικήσεών τους, αλλά και επειδή διαπιστώνουν την αξιοπιστία της όσον αφορά στη διαχείριση του ιδρύματος», σχολιάζει ο κ. Διονυσόπουλος, διαπιστώνοντας ότι οι ‘Ελληνες επιχειρηματίες εκδηλώνουν αυξημένη κοινωνική ευαισθησία και αλληλεγγύη για τον συνάνθρωπο, αρκεί να πειστούν ότι η προσφορά τους πιάνει τόπο.

Εθελοντισμός, έλεγχοι, διαφάνεια

Τα κοινωφελή ιδρύματα, τα οποία τροφοδοτεί η Τράπεζα Τροφίμων, εφοδιάζονται από αυτήν μία ή δύο φορές την εβδομάδα, ανάλογα με την διαθεσιμότητα των ποσοτήτων ή την ημερομηνία λήξης των διαθέσιμων τροφίμων. Παράλληλα, η Τράπεζα σε συνεργασία με επιχειρήσεις σούπερ μάρκετ διοργανώνει κάθε χρόνο και σε συγκεκριμένες περιόδους εκδηλώσεις εντός των λιανεμπορικών καταστημάτων, με σκοπό την ευαισθητοποίηση του κοινού σε σχέση με την αποστολή της. Κατά την διάρκεια των εκδηλώσεων οι πελάτες τους προσφέρουν στην Τράπεζα τρόφιμα που αγοράζουν οι ίδιοι.

Είναι αξιοσημείωτο ότι της κατανομής των ποσοτήτων τροφίμων στα διάφορα κοινωφελή ιδρύματα προηγείται μια στοιχειώδης έρευνα, προκειμένου να διαπιστώνεται το μέτρο των πραγματικών αναγκών τους για τροφοδοσία. Στο πλαίσιο αυτό, η Τράπεζα Τροφίμων αξιοποιεί τις εμπειρίες και την κρίση κοινωνικών λειτουργών, οι οποίοι, προσφέροντας εθελοντικά τις υπηρεσίες τους, επισκέπτονται για λογαριασμό της το κάθε ίδρυμα που προστρέχει σε αυτήν για στήριξη, προκειμένου να πιστοποιούν αντικειμενικά την κατάστασή τους. Παράλληλα, ιατρικό προσωπικό, που προσφέρει, επίσης, αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες του, εξετάζει την καταλληλότητα των προς διανομή τροφίμων, ενώ, μετά την διανομή τους, εθελοντές της Τράπεζας Τροφίμων πραγματοποιούν περιοδικά αιφνιδιαστικούς ελέγχους στα τροφοδοτούμενα ιδρύματα, ώστε να ελέγχεται κατά πόσο τα τρόφιμα που έχουν προμηθευτεί από την Τράπεζα καταλήγουν στον προορισμό τους. Με αυτές ακριβώς τις διαδικασίες εξασφαλίζεται η ορθή διαχείριση και η κατά το δυνατόν αποδοτικότερη κατανομή των προϊόντων.

Στόχος για νέα παραρτήματα

Από την ίδρυση της Τράπεζας μέχρι σήμερα η δραστηριότητά της διευρύνεται συνεχώς. Μάλιστα, το 1998 επεκτάθηκε και στη Θεσσαλονίκη, όπου ίδρυσε τοπικό παράρτημα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ τον πρώτο χρόνο της λειτουργίας της, το 1996, η Τράπεζα Τροφίμων συγκέντρωσε 292 τόνους τροφίμων αξίας 544.804 ευρώ, το 2006 (τελευταία χρονιά συγκεντρωτικών διαθέσιμων στοιχείων) συγκέντρωσε και διέθεσε συνολικά 1.046 τόνους τροφίμων αξίας 3.358.011 ευρώ.

Επίσης, ενώ το 1996 τα βοηθούμενα από την Τράπεζα ιδρύματα δεν ξεπερνούσαν τα 38, δέκα χρόνια αργότερα ο αριθμός τους αυξήθηκε στα 200. Αυτά σήμερα καλύπτουν περί τους 20.000 άπορους ανθρώπους. Στους αποδέκτες των τροφίμων ανήκουν φορείς διοργάνωσης συσσιτίων αλληλεγγύης, όπως του Δήμου Αθηναίων, διαφόρων τοπικών ενοριών και χριστιανικών οργανώσεων (Ιεραπόστολοι της Αγάπης, Κιβωτός κά).

Η απρόσκοπτη λειτουργία της Τράπεζας Τροφίμων στηρίζεται στην προσφορά των δωρητών και των υποστηρικτών της, όπως και στην εθελοντική εργασία πολλών ανθρώπων, δεδομένου ότι ως μη κερδοσκοπικός φορέας δεν έχει έσοδα. Τα λειτουργικά της έξοδα καλύπτονται από δωρεές του ιδρυτή της, κ. Γεράσιμου Βασιλόπουλου, από εταιρείες και ιδιώτες συμπαραστάτες της, ενώ ο προϋπολογισμός της ελέγχεται και εγκρίνεται κάθε χρόνο από το Υπουργείο Οικονομικών.

«Οι στόχοι μας είναι να συμβάλουμε ενεργά στον περιορισμό της σπατάλης των τροφίμων, να προσφέρουμε τρόφιμα και αγάπη σε όσους τα έχουν πραγματικά ανάγκη και να αφυπνίσουμε, να καλλιεργήσουμε το αίσθημα της αλληλεγγύης για τον συνάνθρωπο», μας δήλωσε ο κ. Διονυσόπουλος, προσθέτοντας: «Η επιδίωξή μας στο άμεσο μέλλον είναι η συγκέντρωση και η διανομή των τροφίμων να γίνεται με τον όσο το δυνατόν πιο αποδοτικό τρόπο, καθώς και να ιδρυθούν ανεξάρτητα παραρτήματα της Τράπεζας Τροφίμων και σε άλλες πόλεις της χώρας». Ωστόσο, όπως τονίζει, αυτό δεν είναι εύκολο, γιατί η ίδρυση παραρτημάτων ενός τέτοιου ιδρύματος απαιτεί αρκετά μέσα, χρήματα και προσωπική προσπάθεια. «’Ανθρωποι από διάφορες πόλεις, όπως η Πάτρα και τα Ιωάννινα, έχουν εκδηλώσει το θερμό ενδιαφέρον τους να ιδρύσουν τοπικά παραρτήματα, ωστόσο είναι ακόμα νωρίς για να καθορίσουμε το πού και το πότε θα ξεκινήσει να λειτουργεί το επόμενο παράρτημα της Ελληνικής Τράπεζας Τροφίμων», κατέληξε ο κ. Διονυσόπουλος.

Η παγκόσμια Τράπεζα Τροφίμων

Η πρώτη Τράπεζα Τροφίμων ιδρύθηκε στην Αριζόνα (ΗΠΑ) το 1967 από τον John Van Hengel. Στην Ευρώπη, ο θεσμός επεκτάθηκε το 1984, οπότε ιδρύθηκε στο Παρίσι η πρώτη ευρωπαϊκή Τράπεζα Τροφίμων. Σήμερα, λειτουργούν 160 Τράπεζες Τροφίμων σε 12 χώρες της ΕΕ, οι οποίες ανήκουν στην Ομοσπονδία Τραπεζών Τροφίμων (Federation Europeenne Banques Alimentaires ή FEBA), η έδρα της οποίας βρίσκεται στο Παρίσι.