Αυστηρό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των αθέμιτων πρακτικών, που στόχο έχουν την καταστρατήγηση των οικονομικών ή άλλων καταναλωτικών συμφερόντων, προβλέπει το τελικό κείμενο του νομοσχεδίου του Υπουργείου Ανάπτυξης για την αναμόρφωση του ν.2251/94, περί προστασίας του καταναλωτή, που έχει ήδη κατατεθεί στη Βουλή προς ψήφιση. Πρόκειται για ένα νέο πλαίσιο προστασίας των καταναλωτών από επιχειρήσεις οι οποίες, εκμεταλλευόμενες την ισχυρή και δυναμική παρουσία τους στην αγορά, εφαρμόζουν παράτυπες-αθέμιτες πρακτικές, προκειμένου να εξασφαλίσουν την πώληση, αδιαφορώντας για τα μέσα που χρησιμοποιούν και τις επιπτώσεις που αυτά έχουν στους πελάτες τους.

Πρόκειται για ένα νέο πλαίσιο προστασίας των καταναλωτών από επιχειρήσεις, οι οποίες, εκμεταλλευόμενες την ισχυρή και δυναμική παρουσία τους στην αγορά, εφαρμόζουν παράτυπες-αθέμιτες πρακτικές, προκειμένου να εξασφαλίσουν την πώληση, αδιαφορώντας για τα μέσα που χρησιμοποιούν και τις επιπτώσεις που αυτά έχουν στους πελάτες τους. Με την ψήφιση του νομοσχεδίου το υπουργείο θα  έχει πλέον την δυνατότητα να παρεμβαίνει προληπτικά και κατασταλτικά προς όφελος των καταναλωτών.

Σύμφωνα με την τελική νομοθετική πρόταση του υπουργείου για τις αθέμιτες πρακτικές, εισάγονται οι ορισμοί των βασικών εννοιών, καθορίζεται το πεδίο εφαρμογής των σχετικών διατάξεων, ρυθμίζονται οι επιμέρους μορφές των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, προβλέπεται ένα πλήρες σύστημα διοικητικών κυρώσεων, εναρμονισμένο με αυτό του ν.2251/94. Επίσης, εξουσιοδοτείται ο υπουργός Ανάπτυξης να διατάσσει, για λόγους δημοσίου συμφέροντος, την άμεση παύση κάθε αθέμιτης εμπορικής πρακτικής, ενώ καθορίζεται ότι οι διατάξεις περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, περιλαμβάνουν στον πυρήνα τους έννοιες, όπως:

  • της ουσιώδους στρέβλωσης της οικονομικής συμπεριφοράς των καταναλωτών από τη χρήση εμπορικών πρακτικών εκ μέρους των προμηθευτών,
  • του κώδικα ορθής συμπεριφοράς των προμηθευτών ως συμφωνίας ή συνόλου κανόνων αυτορρύθμισης και αυτοδέσμευσης των προμηθευτών, σχετικά με εμπορικές πρακτικές,
  • της επαγγελματικής ευσυνειδησίας και 
  • της κατάχρησης επιρροής ή εκμετάλλευσης της θέσης ισχύος των προμηθευτών έναντι των καταναλωτών.

Ακόμα, αντιμετωπίζονται στο πεδίο της πρόληψης και της καταστολής παραπλανητικές πράξεις και παραλείψεις των προμηθευτών, που επιχειρούν να διαμορφώσουν ή να υποκλέψουν -υπέρ των συμφερόντων τους- τη συναλλακτική βούληση των καταναλωτών. Μεταξύ άλλων, αναφέρονται οι περιπτώσεις της παραπλανητικής εμπορικής πρακτικής του δολώματος και της μεταστροφής ή της κεκαλυμμένης διαφήμισης.

Τέλος, αντιμετωπίζονται στο πεδίο της πρόληψης και της καταστολής οι επιθετικές εμπορικές πρακτικές όπως οι παρενοχλήσεις, οι καταναγκασμοί και η κατάχρηση της επιρροής των προμηθευτών.

Διευρύνονται τα δικαιώματα του καταναλωτή

Πέραν των προαναφερόμενων, το νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης για την προστασία των καταναλωτών προβλέπει και τα εξής:

  • Επεκτείνεται στις 14 ημερολογιακές ημέρες η προθεσμία άσκησης του δικαιώματος υπαναχώρησης του καταναλωτή από τη σύμβαση. 
  • Προβλέπεται η ενημέρωση του καταναλωτή για την πιθανή διάρκεια της ζωής του προϊόντος και το δικαίωμά του να ζητήσει την αντικατάσταση του προϊόντος με νέο ή να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση, εφόσον το προϊόν εμφανίσει ελάττωμα κατά τον χρόνο ισχύος της εγγύησης, καθώς και να ζητήσει την προσωρινή αντικατάσταση του ελαττωματικού προϊόντος στην περίπτωση της επισκευής του, εφόσον ο χρόνος της υπερβαίνει τις 10 ημέρες.
  • Προβλέπεται δικαίωμα αποζημίωσης του καταναλωτή σε περίπτωση που προσβληθεί το δικαίωμα χρήσης περιβαλλοντικών αγαθών που, από τη φύση τους, προορίζονταν και πράγματι χρησιμοποιήθηκαν από αυτόν, εφόσον η σχετική ζημία υπερβαίνει το ποσό των 500 ευρώ.
  • Προβλέπεται χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης και για παράβαση του νόμου περί προστασίας καταναλωτών. 
  • Διευρύνεται ο κύκλος των προσώπων που ευθύνονται έναντι των καταναλωτών, στον οποίο εμπίπτουν όλα τα πρόσωπα που αποτελούν τους κρίκους της αλυσίδας του εφοδιασμού της αγοράς, από τον προμηθευτή μέχρι τον διανομέα των προϊόντων.
  • Θεσπίζεται υποχρέωση πληροφόρησης των καταναλωτών, στην ελληνική γλώσσα, για τους εγγενείς κινδύνους που παρουσιάζουν τα προϊόντα και προβλέπονται τα κατάλληλα μέτρα για την πρόληψη των κινδύνων αυτών.
  • Εισάγεται ειδική ρύθμιση για την προστασία της ψυχικής υγείας των ανήλικων από την κυκλοφορία στην αγορά προϊόντων που απευθύνονται σε αυτούς. Προβλέπεται σχετική ρυθμιστική παρέμβαση του υπουργού Ανάπτυξης, μετά από γνωμοδότηση της συνιστώμενης Επιτροπής Προστασίας Ανηλίκων, και θεσπίζεται υποχρέωση ταξινόμησης και επισήμανσης των ανωτέρω προϊόντων με βάση την ηλικία των παιδιών και τις ανάγκες προστασίας τους.
  • Παρέχεται η δυνατότητα στις ενώσεις καταναλωτών να ασκούν συλλογική αγωγή πέραν των ήδη προβλεπόμενων και για αναγνώριση του δικαιώματος αποκατάστασης της ζημίας που υφίστανται οι καταναλωτές από παράνομη συμπεριφορά των προμηθευτών.
  • Παρέχεται η δυνατότητα στον μεμονωμένο καταναλωτή να επιδιώκει, σε ατομικό επίπεδο, χωρίς χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες και έξοδα, την ικανοποίηση δεδομένης απαίτησής του, εξαιτίας των ζημιογόνων αποτελεσμάτων που συνεπάγεται, σε βάρος του, παράνομη συναλλακτική συμπεριφορά προμηθευτών, αξιοποιώντας σχετική αμετάκλητη δικαστική απόφαση που έχει εκδοθεί επί συλλογικής αγωγής. 
  • Παρέχεται η δυνατότητα στον υπουργό Ανάπτυξης να ρυθμίζει, με αποφάσεις του, τους όρους και τις προϋποθέσεις προσαρμογής της συμπεριφοράς των προμηθευτών στο δεδικασμένο αμετάκλητων δικαστικών αποφάσεων επί αγωγών καταναλωτών ή ενώσεων καταναλωτών, εφόσον από το δεδικασμένο προκύπτουν συνέπειες ευρύτερου δημόσιου ενδιαφέροντος, που επηρεάζουν την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.
  • Καθιερώνεται υποχρέωση των προμηθευτών να απαντούν, εντός συγκεκριμένης προθεσμίας, στις καταγγελίες των καταναλωτών που τους διαβιβάζει η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή, με την απειλή επιβολής διοικητικών κυρώσεων.
  • Απαγορεύεται η επιβολή κατάσχεσης επί ακινήτου, που αποτελεί, αποδεδειγμένα, τη μοναδική κατοικία οφειλέτη Τραπεζών για ικανοποίηση απαιτήσεών τους από καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες έως συνολικού ποσού 10.000 ευρώ.