Ποια συστήματα τηρούνται στην Τειρεσίας, και τι καταχωρίζεται σε αυτά;

1ον: Σύστημα Οικονομικής Συμπεριφοράς

Στο Σύστημα Οικονομικής Συμπεριφοράς (ΣΟΣ) καταχωρίζονται δεδομένα που αφορούν στην οικονομική συμπεριφορά ιδιωτών και επιχειρήσεων (πχ ακάλυπτες επιταγές, πλειστηριασμοί, πτωχεύσεις) με σκοπό τον έλεγχο της πιστοληπτικής ικανότητας και φερεγγυότητας των πελατών (υφισταμένων και υποψήφιων) των Τραπεζών.

Οι πηγές άντλησης των δεδομένων και οι κατηγορίες πληροφοριών τού Συστήματος Οικονομικής Συμπεριφοράς της Τειρεσίας ΑΕ είναι:

  • Οι Τράπεζες για ακάλυπτες (σφραγισμένες) επιταγές, για συναλλαγματικές απλήρωτες κατά τη λήξη τους, για καταγγελίες συμβάσεων καταναλωτικών/προσωπικών δανείων, για καταγγελίες συμβάσεων πιστωτικών καρτών.
  • Τα Πρωτοδικεία τής χώρας για αιτήσεις πτώχευσης που έχουν κατατεθεί, για κηρυχθείσες πτωχεύσεις και για διαταγές πληρωμής που έχουν εκδοθεί.
  • Τα Ειρηνοδικεία τής χώρας για τα προγράμματα πλειστηριασμών ακινήτων και κινητών που έχουν συνταχθεί και για διαταγές πληρωμής που έχουν εκδοθεί.
  • Τα Υποθηκοφυλακεία τής χώρας για υποθήκες ή προσημειώσεις υποθηκών που έχουν εγγραφεί, για τροπές προσημειώσεων σε υποθήκες, για κατασχέσεις που έχουν επιβληθεί.
  • Το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών για διοικητικές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί κατά παραβατών των φορολογικών νόμων.

2ον: Σύστημα Συγκέντρωσης Κινδύνων

Στο Σύστημα Συγκέντρωσης Κινδύνων (ΣΣΚ) καταχωρίζονται δεδομένα που αφορούν σε δάνεια καταναλωτικής και στεγαστικής πίστης και πιστωτικές κάρτες φυσικών προσώπων σε χορηγήσεις προς επιχειρήσεις, των οποίων ο ετήσιος κύκλος δεν υπερβαίνει τα 2,5 εκατ. ευρώ («μικρές επιχειρήσεις») και σε εταιρικές κάρτες, όπως και στην εξέλιξή τους στον χρόνο (περιέχονται ενήμερες οφειλές, οφειλές σε καθυστέρηση κλπ). Στο πλαίσιο διαχείρισης και λειτουργίας του ΣΣΚ εξασφαλίζεται η ομαλή συλλογή των στοιχείων από τους φορείς (τράπεζες ή εταιρείες που στέλνουν σχετικά στοιχεία στην Τειρεσίας ΑΕ), ο έλεγχος πληρότητας, καθώς και η διάθεση των επεξεργασμένων πληροφοριών.

Η διαβίβαση προς την Τειρεσίας ΑΕ και η επεξεργασία από αυτή των Δεδομένων Συγκέντρωσης Κινδύνων γίνεται με τη συγκατάθεση των πιστούχων, των φυσικών προσώπων-φορέων ατομικών επιχειρήσεων και των φυσικών προσώπων-εγγυητών των χορηγήσεων, οι οποίοι διατηρούν δικαίωμα ανάκλησης αυτής. Η πληροφορία τής ανάκλησης της αρχικά χορηγηθείσας συγκατάθεσης τηρείται στο αρχείο μη μεταδιδομένων πληροφοριών για 12 μήνες, και η πρόσβαση στο αρχείο αυτό πραγματοποιείται με τη συγκατάθεση του πιστούχου. Εφόσον υπάρχει ανάκληση, εμφανίζεται σχετική ένδειξη η οποία αξιολογείται από την τράπεζα. Αφορούν δε σε:

  • Δάνεια τακτής λήξης (πχ προσωπικά, καταναλωτικά, λιανικής πρακτόρευσης, κεφάλαια κίνησης). 
  • Δάνεια ανακυκλούμενης μορφής (πχ ανοικτά, κεφάλαια κίνησης, κλπ). 
  • Δικαίωμα υπερανάληψης από καταθετικό λογαριασμό (overdrafts). 
  • Πιστωτικές και εταιρικές κάρτες. 
  • Στεγαστικά δάνεια.

Τα Δεδομένα Συγκέντρωσης Κινδύνων διαβιβάζονται στην Τειρεσίας ΑΕ με ηλεκτρονικά μέσα από τα πιστωτικά ιδρύματα, εταιρείες παροχής πιστώσεων και τις εταιρείες έκδοσης και διαχείρισης καρτών (Φορείς), οι οποίοι χορήγησαν τα σχετικά δάνεια/κάρτες, όπου και παρασχέθηκε η συγκατάθεση των πιστούχων για τη διαβίβαση και επεξεργασία των σχετικών πληροφοριών. Τα δεδομένα αυτά διατηρούνται στο Αρχείο για όσο χρόνο υφίστανται, ενώ μεταβάλλονται όσο και όταν μεταβάλλονται τα υπόλοιπα των σχετικών χορηγήσεων από τους Φορείς.

3ον: Σύστημα Ταυτοτήτων-Διαβατηρίων

Το Σύστημα Ταυτοτήτων-Διαβατηρίων είναι επικουρικό αρχείο, στο οποίο καταχωρίζονται δηλώσεις πολιτών (απευθείας προς την Τειρεσίας ΑΕ, μέσω Τραπεζών με σχετική αίτηση ενημέρωσης της Τειρεσίας ή μέσω του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης) περί της απώλειας ή κλοπής τής ταυτότητας ή του διαβατηρίου τους. Σκοπός τού αρχείου είναι να παρέχεται η δυνατότητα ενημέρωσης του ευρύτερου τραπεζικού χώρου, με στόχο την προστασία των συναλλαγών και των συναλλασσομένων από πιθανές παρεπόμενες συνέπειες της απώλειας ή κλοπής.

4ον: Σύστημα Καταγγελθεισών Συμβάσεων Επιχειρήσεων

Το Σύστημα Καταγγελθεισών Συμβάσεων Επιχειρήσεων (ΣΚΣΕ) περιλαμβάνει αρχείο επιχειρήσεων, των οποίων οι συμβάσεις για την αποδοχή καρτών, ως μέσο πληρωμής, έχουν καταγγελθεί. Οι καταγγελίες σχετίζονται με λόγους που αφορούν στην αθέτηση των όρων των συμβάσεων των συναλλαγών (πχ αποδοχή καρτών που έχουν δηλωθεί ως απολεσθείσες, εικονικές συναλλαγές, αυτοχρηματοδότηση κλπ). Στο αρχείο επιχειρήσεων δεν καταγράφεται καμία πληροφορία που αφορά στις αγορές μέσω καρτών (πχ είδος προϊόντος, τιμή κλπ) και στους κατόχους αυτών.

Το ΣΚΣΕ εξυπηρετεί τον σκοπό τήρησης του Αρχείου της Τειρεσίας ΑΕ, δηλαδή την ενίσχυση της πίστης και την εξυγίανση των συναλλαγών μέσω της παροχής της δυνατότητας στους αποδέκτες του να αξιολογούν τους κινδύνους που απορρέουν από τη σύναψη σύμβασης με συγκεκριμένη επιχείρηση.

Τα δεδομένα διατίθενται, για ιδία χρήση και για τον σκοπό που περιγράφεται ανωτέρω, στις υπηρεσίες των πιστωτικών ιδρυμάτων και των εταιρειών έκδοσης και διαχείρισης μέσων πληρωμών (πιστωτικών και χρεωστικών καρτών), που είναι αρμόδιες για τη σύναψη συμβάσεων για την αποδοχή καρτών με τις επιχειρήσεις.

  • Οι αιτίες για την καταγγελία της σύμβασης είναι:
  • Η αποδοχή καρτών που έχουν δηλωθεί ως απολεσθείσες ή κλαπείσες.
  • Η αποδοχή καρτών που δεν έχουν χορηγηθεί από Φορέα.
  • Η διενέργεια ή πληκτρολόγηση πραγματικών ή εικονικών συναλλαγών χωρίς την εξουσιοδότηση του κατόχου.
  • Η παραβίαση όρων της Σύμβασης Συνεργασίας, Φορέα-επιχείρησης.
  • Ο χαρακτηρισμός επιχείρησης ως Κοινού Σημείου Πώλησης (Common Point of Purchase).
  • Το «ξέπλυμα» χρήματος.
  • Οι επιχειρήσεις που έχουν κηρυχθεί σε πτώχευση, έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση ή αναγκαστική διαχείριση ή δε λειτουργούν για οποιονδήποτε λόγο ή έχουν λυθεί.
  • Η αλλοίωση των ποσών των συναλλαγών στα χρεωστικά δελτία των συναλλαγών.
  • Η πραγματοποίηση συναλλαγών με επίκληση εικονικής έγκρισης.
  • Ο υπέρογκος αριθμός αντιλογισμών/αμφισβητήσεων συναλλαγών.

Τα δεδομένα του ΣΚΣΕ διαβιβάζονται στην Τειρεσίας ΑΕ με ηλεκτρονικά μέσα από τα πιστωτικά ιδρύματα. Ο χρόνος παραμονής των στοιχείων των επιχειρήσεων στο αρχείο ορίζεται στα 5 (πέντε) έτη από την ημερομηνία της καταγγελίας. Μετά την πάροδο της πενταετίας, τα δεδομένα τού αρχείου διαγράφονται αυτόματα.

Προϋποθέσεις επεξεργασίας των δεδομένων

Τα καταχωριζόμενα στο αρχείο της Τειρεσίας ΑΕ δεδομένα φυσικών προσώπων είναι προσωπικού χαρακτήρα και, επομένως, για την επεξεργασία τους ισχύουν οι διατάξεις του 2472/97. Για την επεξεργασία των δεδομένων αυτών, αλλά και για τη σχέση του πελάτη τράπεζας με την Τειρεσίας ΑΕ, εφαρμοστέες είναι οι διατάξεις τού ανωτέρω νόμου, του Αστικού Κώδικα και του νόμου 2251/2994 περί προστασίας καταναλωτή.

Για τις προϋποθέσεις επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ισχύουν, συνεπώς, όσα έχουμε αναφέρει εκτενώς σε προηγούμενο άρθρο (Μάιος 2008, Ασφάλεια και προστασία προσωπικών δεδομένων). Επιγραμματικά: Κατά το άρθρο 5 παρ. 1 του Ν. 2472/1997 η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται μόνο, όταν το υποκείμενο των δεδομένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. Η συγκατάθεση παρέχεται μετά από προηγούμενη ενημέρωση του υποκειμένου των δεδομένων με ελεύθερη, ρητή και ειδική δήλωση βούλησης. Σιωπηρή δήλωση βούλησης, ακόμα και ρητή, ως συγκατάθεση, αποκλείεται. Το ίδιο ισχύει και όταν η συγκατάθεση παρέχεται χωρίς προηγούμενη ή πλήρη ενημέρωση του υποκειμένου των δεδομένων.

Η επεξεργασία δεδομένων για την εκτέλεση της σύμβασης επιτρέπεται, κατά το άρθρο 5 παρ. 2α του Ν. 2472/1997, χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειμένου. Εφόσον η συγκατάθεση έχει το στίγμα τής παρανομίας, επειδή δεν έχει δοθεί ελεύθερα και ύστερα από την ενημέρωση του υποκειμένου, κάθε επεξεργασία εκ μέρους της τράπεζας ή τρίτου, που στηρίζεται στην συγκατάθεση αυτή, είναι παράνομη. Επίσης, παράνομη κατ’ άρθρο 9 παρ. 1β του Ν. 2472/1997 είναι η διαβίβαση των δεδομένων σε τρίτους «επιχειρήσεις που βρίσκονται σε χώρες εκτός της ΕΕ», χωρίς την άδεια της αρχής προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ενώ η ίδια διαβίβαση σε χώρες της ΕΕ, είτε γίνεται με τη συγκατάθεση του υποκειμένου είτε όχι, δεν είναι παράνομη και αποτελεί ανακοίνωση, που κατ’ άρθρο 11 παρ. 3 επιβάλλει την προηγούμενη ενημέρωση του υποκειμένου. (Εφ. Αθηνών 147/2004).

info
Η κυρία Κωνσταντίνα Κυριακοπούλου είναι δικηγόρος, έδρα: Καρνεάδου 32-Κολωνάκι (106 76), e-mail:kklaw@otenet.gr

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 375 του περιοδικού “σελφ σέρβις” (εκδόσεις Comcenter).