Δεκατρείς μήνες ο τιμάριθμος στα είδη διατροφής έτρεχε με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα σε σχέση με τον πληθωρισμό, αλλά από τον περασμένο Ιούλιο άρχισε να "ξεφουσκώνει", και από το Αύγουστο οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται με ταχύτητα χαμηλότερη του πληθωρισμού. Μήπως απέδωσαν τα 41 μέτρα του ΥΠΑΝ και το... "στενό πρέσινγκ" του κ. Γ. Βλάχου στην αγορά; 'Οχι. Απλώς, η αποκλιμάκωση των τιμών στα είδη διατροφής ήρθε αρκετά καθυστερημένα και στην Ελλάδα, ως αποτέλεσμα της δραστικής μείωσης των διεθνών τιμών σε δημητριακά και κτηνοτροφικά προϊόντα, ενώ οι επιχειρήσεις έλαβαν το μήνυμα από την "βύθιση" του τζίρου τον Ιούλιο και "εκλογικεύουν" τις τιμές τους.

‘Ομως, από τον περασμένο Ιούλιο άρχισε σιγά-σιγά να “ξεφουσκώνει” το κύμα της ακρίβειας στα είδη διατροφής. Και από τον Αύγουστο οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται με ταχύτητα χαμηλότερη από αυτή του πληθωρισμού. Τι έγινε, αλήθεια; Απέδωσαν τα 41 μέτρα του Υπουργείου Ανάπτυξης; ‘Η μήπως οι τιμοκατάλογοι που ανακαλούν οι βιομηχανίες, μετά το “στενό” -τρόπος του λέγειν- “πρέσινγκ” του κ. Γ. Βλάχου, στέλνονται απευθείας στη Στατιστική Υπηρεσία, για να συνυπολογιστούν στον πληθωρισμό;

Ούτε το ένα συμβαίνει ούτε το άλλο, βεβαίως. Απλούστατα, η αποκλιμάκωση των τιμών στα είδη διατροφής ήρθε αρκετά καθυστερημένα και στην Ελλάδα ως αποτέλεσμα της δραστικής μείωσης των διεθνών τιμών σε δημητριακά και κτηνοτροφικά προϊόντα τους προηγούμενους μήνες. ‘Οχι στο σύνολό τους, αλλά σε τέτοιον βαθμό, ώστε να γίνεται αντιληπτός από τους καταναλωτές. Επιπλέον -και αυτό είναι το σημαντικότερο- οι τιμές άρχισαν να “φρενάρουν” τον Ιούλιο, έναν μήνα πολύ καθοριστικό για το λιανεμπόριο και ιδιαίτερα για τα καταστήματα διατροφής.

Η “βουτιά” του τζίρου

Τον Ιούλιο, λοιπόν, η ΕΣΥΕ κατέγραψε μείωση του όγκου των λιανικών πωλήσεων κατά 2%, σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2007. Είναι η πρώτη φορά την τελευταία δεκαπενταετία που καταγράφεται πτώση των λιανικών πωλήσεων τον συγκεκριμένο μήνα, ενώ μειωμένες κατά 0,2% ήταν οι λιανικές πωλήσεις στο σύνολό τους το επτάμηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου, που επίσης αποτελεί τη χειρότερη επίδοση των τελευταίων ετών.

Το μεγάλο θύμα της άσχημης αυτής εξέλιξης για το λιανεμπόριο ήταν τα καταστήματα ειδών διατροφής. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΣΥΕ, τον Ιούλιο:

  • Ο όγκος των πωλήσεων του κλάδου συρρικνώθηκε κατά 3,4%.
  • Στα σούπερ μάρκετ η μείωση έφθασε το 2,3%.
  • Αρνητική επίδοση ρεκόρ σημείωσαν τα μικρά καταστήματα τροφίμων, ποτών και καπνού, που είδαν τις πωλήσεις τους να μειώνονται κατά 7,2% σε σταθερές τιμές.

Τα “κεσάτια”, λοιπόν, επέδρασαν, ώστε να ανακοπεί ο ρυθμός ανόδου των τιμών. Οι επιχειρήσεις φαίνεται ότι πήραν το μήνυμα που εξέπεμψε η “βύθιση” του τζίρου τον Ιούλιο και ο ανταγωνισμός για τη διατήρηση των μεριδίων σε μία αγορά που αρχίζει να συρρικνώνεται, “φρέναρε” τις τιμές.

Μια πονεμένη αναδρομή

Κάνοντας μια αναδρομή στην πορεία του πληθωρισμού από τις αρχές του 2007, τα σημεία που αξίζει να επισημάνουμε είναι τα εξής:

  • Τον Ιανουάριο του 2007 παρατηρείται μία έξαρση του πληθωρισμού στα είδη διατροφής, που οφείλεται στις αυξήσεις των τιμών των οπωροκηπευτικών λόγω των καιρικών συνθηκών. Τότε, ο πληθωρισμός αυξήθηκε κατά 2,7%, αλλά στον κλάδο της διατροφής η αύξηση ήταν 4,4%.
  • Τον Φεβρουάριο τα τρόφιμα υποχώρησαν κάτω από τον μέσο όρο (2,3% έναντι 2,7% του πληθωρισμού).
  • Τον Μάρτιο είχαμε σχεδόν ισοπαλία: αύξηση 2,6% του πληθωρισμού, 2,7% στα τρόφιμα.
  • Μετά από μία ανάπαυλα τριών μηνών, τα είδη διατροφής άρχισαν να παίζουν και πάλι πρωταγωνιστικό ρόλο στην αύξηση του πληθωρισμού τον Ιούλιο του 2007 και δεν υποχώρησαν παρά 13 μήνες αργότερα, τον Αύγουστο του 2008.
  • Από τον Φεβρουάριο του 2008 ο τιμάριθμος του κλάδου, πάντα σε ετήσια βάση, κατέγραφε αυξήσεις σταθερά υψηλότερες από το 6%. Μάλιστα, τον Φεβρουάριο, Απρίλιο και Μάιο η αύξηση εκτινάχθηκε στο 6,6%, ενώ η διαφορά από τον πληθωρισμό έφθασε μέχρι και τις 2,2 ποσοστιαίες μονάδες. Αυτό ισχύει για τον Φεβρουάριο και τον Απρίλιο. Τον Ιούλιο, για πρώτη φορά μετά τον Ιανουάριο, ο τιμάριθμος των ειδών διατροφής μειώθηκε σε επίπεδα κάτω του 6%, αλλά παρέμεινε και τον μήνα αυτόν υψηλότερος του πληθωρισμού (5,2% έναντι 4,9%).
  • Η σημαντική αποκλιμάκωση ήρθε τον Αύγουστο, όταν καταγράφηκε αύξηση της τάξης του 4,5% έναντι 4,7% του πληθωρισμού. Τον Σεπτέμβριο, το αντίστοιχο ποσοστό έπεσε στο 3,9% (έναντι 4,6% του πληθωρισμού), που είναι και το χαμηλότερο το τελευταίο δωδεκάμηνο, δηλαδή από τον Οκτώβριο του 2007.

‘Ετσι, λοιπόν, φθάσαμε στο σημείο, μετά από πολύ καιρό, τα είδη διατροφής να αφαιρούν “πόντους” από τον πληθωρισμό, λόγω της μείωσης των διεθνών τιμών και της θεαματικής πτώσης της αγοραστικής κίνησης, που εξανάγκασε τις εταιρείες να επανεξετάσουν την τιμολογιακή τους πολιτική. Φυσικά, αυτό δεν εξαλείφει το πραγματικό πρόβλημα της αγοράς: Την έλλειψη εισοδημάτων προς κατανάλωση, που δεν αντιμετωπίζεται με εξαγγελίες, ευχολόγια, αφορισμούς κατά των “πλουσίων” και “έκτακτα επιδόματα” (που δεν έχουν καν ξεπεράσει το στάδιο της εξαγγελίας).

Η κουτοπονηριά του ΥΠΑΝ

Σε ό,τι αφορά στις θριαμβολογίες του Υπουργείου Ανάπτυξης για τις ανακλήσεις των τιμοκαταλόγων με ανατιμήσεις “σε χιλιάδες κωδικούς”, μόνο ως φαιδρές μπορούν να χαρακτηριστούν, επειδή απλώς αυτό δείχνει την αναιμία του ανταγωνισμού στην εγχώρια αγορά. Πάντως, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου διεκδικεί και μια παγκόσμια αποκλειστικότητα στον τρόπο που επέλεξε να καταπολεμήσει την ακρίβεια, με τις ανακοινώσεις επωνυμιών επιχειρήσεων και χιλιάδων κωδικών, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις και πληροφορίες για τους καταναλωτές, με τις ανακλήσεις άνευ δεσμεύσεων και χρονικών περιορισμών.

Στο επικοινωνιακό παιχνίδι, που άρχισε με την επίσκεψη του πρωθυπουργού στο κτήριο της πλατείας Κάνιγγος, όλα αυτά μπορεί πρόσκαιρα να εντυπωσιάζουν, όμως, ούτε στον καταναλωτή θα προσφέρουν τελικά κάποιο όφελος, ούτε συμβάλλουν στην ομαλοποίηση του κλίματος στην αγορά. Εντέλει, μάλλον κουτοπονηριά αποτελεί το σερβίρισμα “στο ίδιο πιάτο” των ανακλήσεων των ανατιμήσεων σε κάποιες χιλιάδες κωδικούς ελαστικών, λιπαντικών και χρωμάτων ομού με λίγες εκατοντάδες είδη διατροφής.

“Στέγνωσε” η αγορά από ρευστό

Την Τετάρτη ανακοινώθηκαν από την Τειρεσίας ΑΕ τα στοιχεία για τα “φέσια” του 9μήνου Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου, τα οποία επιβεβαιώνουν την ταχύτατη επιδείνωση της κατάστασης στην ελληνική αγορά, που κυριολεκτικά δείχνει να “στεγνώνει” από ρευστό.

Το πρώτο εξάμηνο του έτους η αξία των απλήρωτων συναλλαγματικών και των ακάλυπτων επιταγών ήταν μικρότερη από το αντίστοιχο μέγεθος του πρώτου εξαμήνου του 2007. ‘Ομως, έκτοτε τα “φέσια” άρχισαν να αυξάνονται με ταχύτατους ρυθμούς, με αποτέλεσμα το επτάμηνο να προσπεράσουν τις επιδόσεις του 2007. Κι όχι μόνο αυτό. Η διαφορά από μήνα σε μήνα διευρύνεται, γεγονός που δείχνει ότι το φαινόμενο της έξαρσης των απλήρωτων υποχρεώσεων το καλοκαίρι κάθε άλλο παρά συγκυριακό είναι.

  • Το 7μηνο η αξία των απλήρωτων υποχρεώσεων ήταν υψηλότερη κατά 13 εκατ. ευρώ από το αντίστοιχο διάστημα του 2007.
  • Το 8μηνο η διαφορά ξεπέρασε τα 51 εκατομμύρια.
  • Το 9μηνο η διαφορά διευρύνθηκε περαιτέρω και έφθασε τα 79,5 εκατ. ευρώ.

‘Ηδη οι απλήρωτες υποχρεώσεις άγγιξαν τα 942 εκατ. ευρώ, και τον Οκτώβριο θα σπάσουν το φράγμα του ενός δισεκατομμυρίου!