Αρνητικές είναι οι προβλέψεις των στελεχών του κλάδου για την εξέλιξη των εσόδων του οργανωµένου λιανεµπορίου φέτος, ενώ διάχυτη είναι η ανησυχία τους αναφορικά µε πιθανές εξελίξεις στο πολιτικό πεδίο. Άλλωστε, οι πολιτικές εξελίξεις τα τελευταία χρόνια –κυρίως το 2015– λειτούργησαν ως καταλύτης για τη διαµόρφωση κλίµατος στην αγορά και τάσεων στην κατανάλωση.

Yψηλόβαθµα στελέχη των αλυσίδων, όπως και αναλυτές εταιρειών που µελετούν τον κλάδο, κάνουν λόγο για πτώση των πωλήσεων φέτος της τάξης του 1%-1,5%, κυρίως εξαιτίας των φορολογικών επιβαρύνσεων που έχουν στραγγίξει τα πορτοφόλια των νοικοκυριών. Μάλιστα, όπως αναφέρουν, δεν είναι µόνο οι φόροι που αυξάνονται κάθε χρόνο, αλλά και τα νέα µέτρα που περιορίζουν το διαθέσιµο εισόδηµα. «Το προωθούµενο ασφαλιστικό νοµοσχέδιο, οι αλλαγές που θα επέλθουν στη φορολόγηση των αγροτών, αλλά και οι νέες φορολογικές κλίµακες που θα αφορούν σε όλους τους φορολογούµενους (φυσικά και νοµικά πρόσωπα), καθώς και οι νέες αυξηµένες προκαταβολές φόρου, είναι βέβαιο ότι θα επηρεάσουν αρνητικά την κατανάλωση», αναφέρει αναλυτής της αγοράς, ο οποίος σχολιάζει, ωστόσο, ότι «φέτος η ζηµιά που θα γίνει στην αγορά αναµένεται µικρότερη από προηγούµενες χρονιές, καθώς τα νοικοκυριά έχουν ήδη εκλογικεύσει τις δαπάνες τους και πλέον αυτό που τους αποµένει είναι κάποιες µικρές διορθωτικές κινήσεις.

Αυτές ακριβώς αναµένεται ότι θα ρίξουν την αγορά περίπου κατά µια ποσοστιαία µονάδα». Σχολιάζει, πάντως, ότι οι προγνώσεις του θα έχουν βασιµότητα, εφόσον δεν υπάρξουν ανατροπές στο πολιτικό σκηνικό –ως «ανατροπή» περιγράφεται η ενδεχόµενη αδυναµία υπερψήφισης των τριών κρίσιµων νοµοσχεδίων που ικανοποιούν τις απαιτήσεις των δανειστών και η πιθανότητα προσφυγής σε νέες πρόωρες εκλογές… Ενδεικτικό του κλίματος ανησυχίας για την πορεία των πωλήσεων ευρύτερα στη λιανική αγορά φέτος είναι το γεγονός ότι έμμεσοι ανταγωνιστές των σούπερ μάρκετ, όπως και η Media Markt μετά τα Jubo, εντάσσουν στο μίγμα του ραφιού τους (του φυσικού και του ηλεκτρονικού) όλο και πιο επιθετικά ομάδες προϊόντων του τυπικού ραφιού των σούπερ μάρκετ (πχ FMCG non food).

Διευρύνεται ο κύκλος των συγχωνεύσεων
Την ημέρα που έκλεινε το παρόν τεύχος ο κόσμος της αγοράς διάβαζε με ενδιαφέρον, ανησυχία και πολλές απορίες τα νέα περί της εταιρικής συνεργασίας Σκλαβενίτη-Μαρινόπουλου –δηλ. της σύστασης κοινής εταιρείας διαχείρισης των 33 υπέρ μάρκετ Carrefour συνολικής έκτασης 160.000τμ, τζίρου 325 εκατ. ευρώ (2015) και προσωπικού 3.000 ατόμων, με εξ ημισείας κεφαλαιακή συμμετοχή των δύο εταιρειών, εν παραλλήλω προς την τροποποίηση της μετοχικής σύνθεσης της Μαρινόπουλος (ετέθη υπό την οικογένεια Λεωνίδα Μαρινόπουλου), τη συνταξιοδότηση του διευθύνοντος συμβούλου και γενικού διευθυντή της κ. Γιώργου Βογιατζάκη και την κοινή συναινέσει λύση της σύμβασης δικαιόχρησης μεταξύ Μαρινόπουλος και Αφοί Καρυπίδη, που αφήνει ξεκρέμαστο το δίκτυο των 149 καταστημάτων της πρώην Αρβανιτίδης…

Πρόκειται ασφαλώς για «πρωτοβουλία ανάγκης», όπως έσπευσαν να συμφωνήσουν συνομιλητές μας απ’ όλο το φάσμα της αγοράς, η οποία διευρύνει τον κύκλο των κλαδικών συγχωνεύσεων στα όρια μιας «αναμενόμενης» ως και «επιθυμητής» έκτασής του, δεδομένου ότι οι περισσότεροι από τους ενδιαφερόμενους (απλήρωτοι προμηθευτές, ανακεφαλαιωμένοι πτωχο- τραπεζίτες, επισφαλείς εργαζόμενοι) προσβλέπουν, μέσω της επιχειρηματικής συγκεντροποίησης, στην αποκατάσταση της ασφάλειας και της πίστης στις συναλλαγές λιανέμπορων-προμηθευτών, όπως και των εν γένει ισορροπιών στη ζωή των επιχειρήσεων. Εξάλλου, καθαυτές οι εξαγορές σαν «ευκαιρίες», τόσο για τη Metro όσο και για τη Σκλαβενίτης, θα κριθούν εκ των αποτελεσμάτων τους σε προοπτική χρόνου, συνυπολογιζομένου και του αυξημένου ρίσκου τους εξαιτίας της δομικής αδυναμίας στην οποία οδηγεί ο συνδυασμός καχεξίας της ζήτησης, κρίσης ρευστότητας και περαιτέρω έντασης του ανταγωνισμού.

Παράγοντες του κλάδου εκτιμούν ότι δημιουργούνται πρόσθετες δυναμικές ανακατατάξεων στην πρώτη πεντάδα του κλάδου, δεδομένων των εκφρασμένων προθέσεων της ΑΒ Βασιλόπουλος να διεκδικήσει σε όλα τα πεδία την ηγεμονία στον κλάδο με απόσταση από τους ανταγωνιστές της (ένεκα, φυσικά, και της επενδυτικής της άνεσης), της Μασούτης να κατέβει στην αγορά της Αττικής το ταχύτερο, μέσω εξαγοράς μικροµεσαίας αλυσίδας ή άλλης ευκαιρίας, αλλά και των «ευκαιριών» που πιθανώς δημιουργεί για έναν ή περισσότερους ανταγωνιστές η «ανεξαρτησία» τροφοδοσίας της Αφοί Καρυπίδη (ο αναγνώστης όταν θα διαβάζει το ρεπορτάζ, πιθανώς θα γνωρίζει πράγματα που ακόμα δεν φανταζόμαστε).

Στο προαναφερόμενο πλαίσιο, τίποτα δεν μπορεί να αποκλείσει την κινητικότητα στη ζώνη των µικροµεσαίων τοπικών αλυσίδων, η πλειονότητα των οποίων βρίσκεται υπό τη στέγη του ΕΛΟΜΑΣ, αν και η διοίκησή του δηλώνει ότι ο όµιλος έχει ανασυντάξει πλήρως τις δυνάµεις του κι ότι διεκδικεί νέα µερίδια αγοράς. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η πρόσφατη εµπειρία δείχνει ότι η ίδια η επιχειρηµατική ζωή δηµιουργεί απρόοπτα, που υπερβαίνουν τις εικασίες τής δηµιουργικής φαντασίας, η οποία ουδέποτε άλλοτε είχε τόσο πολλούς και φανατικούς φίλους όσο στις ηµέρες µας.

Γενική «αποψίλωση» στους µικρούς
Στην τρίτη και πλέον ανίσχυρη ζώνη του κλάδου, αυτή των µικρών σηµείων λιανικής, η επίθεση των ισχυρών προδιαγράφεται και φέτος ανελέητη. Πρόκειται, άλλωστε, για τη δεξαµενή από την οποία τα οργανωµένα δίκτυα αντλούν νέο τζίρο και συνεργάτες των συστηµάτων δικαιόχρησης, όπως και ευκαιρίες ενσωµάτωσης (µέσω εξαγορών) καλών µεµονωµένων καταστημάτων στις πιάτσες των τοπικών αγορών. Οι ισχυροί του κλάδου, βέβαια, επεκτείνουν τον τζίρο τους και µέσω της εγκαινίασης νέων καταστηµάτων, αποφεύγοντας όσο µπορούν πια την οργάνωση µικρών καταστηµάτων, εξαιτίας του αυξηµένου λειτουργικού τους κόστους. Εξάλλου, όπως υπολογίζεται, το κόστος logistics των µικρών καταστηµάτων είναι υψηλότερο περίπου κατά 6 ποσοστιαίες µονάδες από τα κλασικά σούπερ µάρκετ, ενόσω, λόγω της ύφεσης, οι τιµές των προϊόντων χρόνο µε τον χρόνο µειώνονται, µέσω των προσφορών, περιορίζοντας τα περιθώρια του λειτουργικού κέρδους. Ας δούµε, όµως, ποια είναι τα σχέδια και οι προβλέψεις των διοικήσεων των µεγαλύτερων αλυσίδων σούπερ µάρκετ της αγοράς µας για το 2016, όπως τα περιέγραψαν στελέχη τους µιλώντας στο σελφ σέρβις.

ΑΒ Βασιλόπουλος
Σταθερή στην επενδυτική της πολιτική θα παραµείνει και το 2016 η ΑΒ Βασιλόπουλος, διατηρώντας σε υψηλά επίπεδα το budget των κεφαλαίων που θα διαθέσει προς ενίσχυση των υποδοµών της. Ειδικότερα, κατά τη διάρκεια της φετινής χρονιάς θα επενδύσει συνολικά 110 εκατ. ευρώ – το 60% των κεφαλαίων θα κατευθυνθούν σε νέα καταστήµατα και το υπόλοιπο 40% σε ανακαινίσεις παλαιών µονάδων, στο ΙΤ και στην οργάνωση και λειτουργία νέων κεντρικών αποθηκών στην Αθήνα, δίχως ακόµη να έχει αποφασισθεί αν οι χώροι θα είναι νοικιασµένοι ή ιδιόκτητοι. Ο αρχικός σχεδιασµός προβλέπει στεγασµένες εγκαταστάσεις συνολικής έκτασης από 20.000τµ έως 40.000τµ, για τη διαχείριση τυποποιηµένων προϊόντων (ξηρού φορτίου). Ουσιαστικά θα καλύπτουν τις αυξηµένες ανάγκες του δικτύου πωλήσεων, το οποίο τα τελευταία χρόνια, λόγω των συνεχών εξαγορών και της ίδρυσης νέων καταστηµάτων, έχει διευρυνθεί ιδιαιτέρως.

Φέτος η ΑΒ Βασιλόπουλος έχει πλάνο την ίδρυση συνολικά 27 νέων καταστηµάτων, εκ των οποίων τα 20 θα είναι εταιρικά και τα 7 franchise, ενώ σχεδιάζει να εγκαινιάσει ένα νέο κατάστημα χονδρικής πώλησης (ΕΝΑ), µε έδρα τη Ρόδο ή την Αθήνα. Στο πεδίο των εξαγορών η αλυσίδα έκανε ήδη την πρώτη της κίνηση για φέτος, εξαγοράζοντας την αλυσίδα Κανάκης, µε δίκτυο 6 καταστηµάτων στη Σαλαμίνα και ετήσιο τζίρο περί τα 30 εκατ. ευρώ. Το deal έκλεισε εντός του Φεβρουαρίου. Ο τζίρος της ΑΒ Βασιλόπουλος εκτιμάται ότι θα είναι και φέτος ανοδικός, υπερβαίνοντας πλέον τα 2 δισ. ευρώ, ενώ η κερδοφορία της αναµένεται να διαµορφωθεί στα επίπεδα του 2015. Σε ό,τι αφορά, τέλος, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, για τα οποία η εταιρεία εφαρµόζει ένα συνολικό rebranding, φέτος θα ολοκληρωθεί το 55% των σχεδιαζόµενων αλλαγών και το 2017 το 100%.

Μαρινόπουλος
Ως χρονιά αναδιοργάνωσης δοµών και διοικητικής ανασύνταξης, ενίσχυσης των χρημοτοροών της και αποκατάστασης των σχέσεων συνεργασίας µε τους προµηθευτές της χαρακτηρίζεται από την εταιρεία το 2016 για τη Μαρινόπουλος. Η εταιρεία, πέραν του νέου επιχειρηματικού σχήματος που ανακοίνωσε με τη Σκλαβενίτης για τη λειτουργία και ανάπτυξη των υπέρ μάρκετ, θα επιδιώξει άμεσα την εξοµάλυνση της τροφοδοσίας του λοιπού δικτύου της, τον περιορισµό του κόστους λειτουργίας του και τον εξορθολογισµό του. Σημειώνουμε ότι «λουκέτο» λόγω οικονομικών προβλημάτων υποχρεώθηκε να βάλει το μοναδικό κατάστημα του ομίλου στη γειτονική ΠΓΔΜ την πρώτη εβδομάδα του Φεβρουαρίου (εγκαινιάστηκε το 2012). Το κατάστημα είχε οφειλές προς τράπεζες και προμηθευτές ύψους 10 εκατ. ευρώ. Ο όμιλος, αποκλειστικός δικαιοδόχος της Carrefour στα Βαλκάνια, είχε εγκαινιάσει το 2014 ένα δεύτερο σούπερ μάρκετ στην ΠΓΔΜ, το οποίο όμως έκλεισε πέρυσι.

Ι & Σ Σκλαβενίτης
Η Σκλαβενίτης εστιάζει πλέον την προσοχή της σε τρεις στρατηγικούς άξονες. Ο πρώτος αναφέρεται στο πώς δεν θα χαθεί ο θετικός ρυθµός ανόδου των πωλήσεων της στο δίκτυο λιανικής. Ο δεύτερος αφορά στη χονδρική, όπου µετά το rebranding του εξαγορασθέντος δικτύου Makro σε The MART, η εταιρεία αντεπιτίθεται προς διεκδίκηση των µεριδίων αγοράς που της αναλογούν και ο τρίτος σχετίζεται με τη συμμετοχή της στην κοινή εταιρεία με τη Μαρινόπουλος, για την οποία τα μόνα επιπλέον στοιχεία που γνωρίζουμε είναι πως η ολοκλήρωση της σχετικής συμφωνίας θα επιτευχθεί μέχρι τα μέσα του Απριλίου κι ότι ο διευθύνων σύμβουλος θα είναι της επιλογής της Σκλαβενίτης (τον μη εκτελεστικό πρόεδρο του ΔΣ θα επιλέγει η Μαρινόπουλος).

Το βέβαιο είναι ότι το όχημα των Carrefour ως «πλατφόρμα ανάπτυξης δημιουργικών και καινοτόμων concepts στην αγορά της λιανικής», σύμφωνα με την ανακοίνωση της Μαρινόπουλος, θα οδηγήσει τη Σκλαβενίτης σε 19 περιοχές της περιφέρειας μακριά από την Αττική (στην Αττική εδρεύουν τα 14 Carrefour), δηλαδή στη Θεσσαλονίκη, τα Γιάννενα, τη Λάρισα, τον Βόλο, την Πάτρα και αλλού. Στη λιανική η Σκλαβενίτης εξετάζει την οργάνωση και λειτουργία νέων καταστηµάτων, βάζοντας τον πήχη των πωλήσεών της υψηλότερα των 1,36 δισ. ευρώ που υπολογίζεται ότι ήταν ο τζίρος της το 2015 (Σκλαβενίτης και Χαλκιαδάκης). Η διοίκηση της εταιρείας ελπίζει να διατηρήσει την κερδοφορία της σε σταθερά επίπεδα, σε σχέση µε την περυσινή χρήση. Σε επίπεδο οµίλου ευελπιστεί ότι τα έσοδα θα υπερβούν τα 1,7 δισ. ευρώ.

Metro
Ανεξάρτητα από τα όσα σχεδιάζει σχετικά µε την εξαγορασθείσα Αφοί Βερόπουλοι, η Metro θα προχωρήσει και φέτος στην επέκταση του δικτύου της σε περιοχές που είχε ήδη προγραµµατίσει πριν από την εν λόγω εξαγορά. Φέτος, λοιπόν, προβλέπεται ότι θα εγκαινιάσει 10 νέα καταστήµατα, τα οποία θα της κοστίσουν επενδυτικά περί τα 20 εκατ. ευρώ, ενώ παράλληλα θα πραγµατοποιήσει και 8 ανακαινίσεις παλαιότερων εµπορικών της µονάδων. Ο τζίρος της Metro υπό οµαλές συνθήκες εκτιµάται ότι θα καταγράψει αύξηση 5% µε τη συνδροµή των νέων καταστηµάτων, ενώ η κερδοφορία της θα επηρεαστεί αρνητικά από τη συγχώνευση. Όπως σηµειώνει η διοίκηση της εταιρείας, τα έκτακτα κόστη από την εξαγορά της Αφοί Βερόπουλοι δεν θα επιτρέψουν τη µικρή αύξηση της κερδοφορίας της, όπως αρχικά είχε σχεδιαστεί. Βασικός στόχος για το δίκτυο της Αφοί Βερόπουλοι το 2016, όπως έχει τεθεί από τον νέο µέτοχο, είναι η εξαγορασθείσα να µηδενίσει τις ζηµιές της. Όσο για τον τζίρο της, που το 2015 έκλεισε λίγο κάτω από τα 400 εκατ. ευρώ, θεωρείται βέβαιο ότι θα αυξηθεί παρά το γεγονός ότι ορισµένα από τα καταστήµατα του δικτύου θα κλείσουν, κυρίως τα µικρά, ωστόσο είναι πολύ δύσκολο ακόµα να υπάρξει σταθµισµένη πρόβλεψη.

Πέντε
Πιστή στη στρατηγική της θα παραµείνει το 2016 η αλυσίδα Πέντε, που λειτουργεί το δίκτυο Γαλαξίας, επεκτείνοντας τις υποδοµές της τουλάχιστον µε τέσσερα νέα σηµεία πώλησης. Αν το επιτρέψουν οι συνθήκες, τα νέα καταστήµατα δεν αποκλείεται να είναι πέντε ή έξι σε αριθµό. Οι φετινές επενδύσεις της εταιρείας θα γίνουν και πάλι δίχως τραπεζικό δανεισµό. Η ταχύτητα υλοποίησης του πλάνου επέκτασης του δικτύου της θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο τα νέα καταστήµατα θα στεγαστούν σε ιδιόκτητα ή ενοικιασµένα ακίνητα. Πάντως, έχει προβλέψει να διαθέσει φέτος περί τα 20 εκατ. ευρώ για επενδύσεις. Χωρίς την εισφορά των νέων καταστηµάτων, η διοίκηση της Πέντε εκτιµά ότι ο τζίρος της φέτος θα διαµορφωθεί περίπου στα ίδια µε τα περυσινά επίπεδα, δηλαδή κοντά στα 500 εκατ. ευρώ. Με την επέκταση του δικτύου της ασφαλώς τα έσοδά της θα κινηθούν ανοδικά. Η κερδοφορία της εταιρείας θα διαµορφωθεί στα επίπεδα του 2,5%-3% επί του τζίρου της. Φέτος η Πέντε σχεδιάζει και νέες βελτιώσεις στη µηχανοργάνωσή της, ενώ είναι ακόµα σε αναζήτηση κατάλληλων χώρων για τη στέγαση των κεντρικών της αποθηκών. Σχετικά µε το ενδεχόµενο εξαγορών, ο σχεδιασµός της εταιρείας περιορίζεται στην απόκτηση µεµονωµένων καταστηµάτων και όχι οργανωµένων τοπικών δικτύων.

Δ. Μασούτης
Έτος επενδύσεων προβλέπεται να είναι και το 2016 για τη leader του κλάδου στη Βόρεια Ελλάδα, που σχεδιάζει να επενδύσει περί τα 20 εκατ. ευρώ στην επέκταση δικτύου. Η αλυσίδα, όπως είπαμε, αναζητά ευκαιρία εισόδου στο λεκανοπέδιο Αττικής, είτε εξαγοράζοντας τοπικό δίκτυο τζίρου κατ’ ελάχιστον 50 εκατ. ευρώ είτε μαζικά προσφερόμενα καταστήματα ως μεμονωμένα. Ανεξάρτητα, πάντως, του τι θα συµβεί στην Αθήνα, η Δ. Μασούτης φέτος έχει προγραµµατίσει την οργάνωση και λειτουργία συνολικά δέκα νέων σηµείων πώλησης, εκ των οποίων τα οκτώ θα είναι σούπερ µάρκετ και τα δύο cash & carry. Παράλληλα, σχεδιάζει την ολοκλήρωση εργασιών ανακαίνισης σε συνολικά 16 παλαιά καταστήµατά της. Σήµερα η αλυσίδα, κατά δήλωσή της, κατέχει το 33,5% της αγοράς στη Βόρεια Ελλάδα και το 10,7% στο συνόλου του κλάδου στη χώρα.

Market In
Στην επέκταση του δικτύου της θα επικεντρωθεί και φέτος η Market In, επιµένοντας στην οργάνωση νέων ενοικιασµένων καταστηµάτων, χωρίς να δεσµεύει σηµαντικά κεφάλαια. Ο σχεδιασµός της προβλέπει τη λειτουργία συνολικά 10 νέων σούπερ µάρκετ και την ανακαίνιση τριών παλαιότερων µονάδων. Βάσει των προβλέψεων της διοίκησης της εταιρείας, φέτος η Market In θα αυξήσει τις πωλήσεις της πάνω από το επίπεδο των 190 εκατ. ευρώ, που ήταν ο τζίρος της το 2015, και τα κέρδη της πάνω από τα 1,5 εκατ. ευρώ αντιστοίχως.

Bazaar
Ανάπτυξη πωλήσεων και σταθερή κερδοφορία αναµένει φέτος η Bazaar, έχοντας στο πλάνο της νέα σηµεία πώλησης. Θεωρεί, ωστόσο, ότι τα µεγέθη της θα κινηθούν ανοδικά και σε συγκρίσιµη βάση. Η αλυσίδα θα εγκαινιάσει στη διάρκεια του 2016 τη λειτουργία περίπου δέκα νέων σούπερ µάρκετ, επενδυτικού κόστους 3 εκατ. ευρώ. Η δυναµική της θα βασιστεί κατά ένα µέρος στον ΕΛΟΜΑΣ, ο οποίος φέτος διπλασιάζει τον προϋπολογισµό του για τηλεοπτική διαφήµιση από το 1 εκατ. ευρώ πέρυσι σε 2 εκατ. ευρώ, εστιάζοντας τα µηνύµατά του στις οµιλικές συλλογές προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, που εξασφαλίζουν πλέον συµµετοχή περίπου 15% στον ετήσιο τζίρο των µελών του και 22% συµµετοχή στους πωλούµενους όγκους.

Χαλκιαδάκης
Με κύρια δύναµη ώθησης τον τουρισµό, η κρητική αλυσίδα Χαλκιαδάκης αναµένει το 2016 να είναι µια θετική χρονιά. Προσβλέπει σε αύξηση του τζίρου της πάνω από τα 130 εκατ. ευρώ και σε σηµαντική κερδοφορία, την οποία θα στηρίξει στις καλύτερες γι’ αυτήν συµφωνίες µε τους προµηθευτές, µε την αρωγή ασφαλώς της Σκλαβενίτης. Σηµαντική ενίσχυση του τζίρου της εκτιµά η διοίκησή της ότι θα έχει και από την πώληση των συλλογών προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας.