Το ανατιμητικό κύμα που πλήττει εδώ και μήνες την αγορά έχει στριμώξει για τα καλά την κυβέρνηση. Το ΥΠΑΝ, στην απελπισία του, γύρισε την αγορά χρόνια πίσω. Επιχείρησε να διαμορφώσει αντιπληθωριστική ψυχολογία στην επιχειρηματική κοινότητα, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις «συμφωνίες κυρίων» του ΠΑΣΟΚ -τις οποίες είχε καταγγείλει-, με στόχο τώρα τη σταθεροποίηση των τιμών εν όψει εορτών. Αλλά οι ανατιμήσεις το τελευταίο τετράμηνο στις περισσότερες από τις βασικές κατηγορίες αγαθών φθάνουν έως και 24%. Σήμερα, λοιπόν, το ΥΠΑΝ πληρώνει πολιτικά "παλιές αμαρτίες" της αγοράς και των προηγούμενων κυβερνήσεων της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ. Αλλο τόσο οι καταναλωτές πληρώνουν την απουσία ενός ισχυρού καταναλωτικού κινήματος.

Το ΥΠΑΝ στην απελπισία του γύρισε την αγορά χρόνια πίσω. Επιχείρησε να διαμορφώσει αντιπληθωριστική ψυχολογία στην επιχειρηματική κοινότητα, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις «συμφωνίες κυρίων» με επιδίωξη την σταθεροποίηση των τιμών την περίοδο των γιορτών, πρακτική την οποία εφάρμοσε το ΠΑΣΟΚ, χωρίς όμως να οδηγηθεί στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Η ακρίβεια έγινε αντιπολιτευτική σημαία για τη Νέα Δημοκρατία και ήταν ένας από τους λόγους, για τους οποίους το ΠΑΣΟΚ έχασε τις εκλογές του 2004.

Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά και, ενώ στο μεσοδιάστημα οι κκ Δ. Σιούφας και Ι. Παπαθανασίου είχαν μανιωδώς απαρνηθεί τακτικές καταστρατήγησης του ανταγωνισμού, η σημερινή ηγεσία του υπουργείου με αναχρονιστικές επιλογές επιχειρεί το αδύνατο: να τιθασεύσει την ακρίβεια με τα λόγια και με επικοινωνιακά πυροτεχνήματα.

Ομως, οι αυξήσεις των τιμών, που τους τελευταίους τέσσερις μήνες φθάνουν έως και 24%, αποτελούν πραγματικότητα για τις περισσότερες από τις βασικές κατηγορίες αγαθών. Η ακρίβεια στην αγορά έχει φθάσει στο απροχώρητο, τα περιθώρια των νοικοκυριών να αντιμετωπίσουν το ανατιμητικό κύμα είναι κυριολεκτικά ανύπαρκτα, ενώ στο ΥΠΑΝ επικρατεί αγωνία για το πώς η κατάσταση μπορεί να συγκρατηθεί, έστω και κατ’ ελάχιστον. Τα μέσα που χρησιμοποίησε η ηγεσία του μέχρι να υποχρεωθεί να προχωρήσει σε «συμφωνίες κυρίων» δεν απέφεραν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Οχι γιατί δεν ήταν ορθά, αλλά γιατί απαιτούνται πραγματικές ανατροπές στις δομές της αγοράς σε βασικούς κλάδους της εγχώριας οικονομίας, ώστε να λειτουργήσει το είδος του ανταγωνισμού που έχουν κατά νου οι ιθύνοντες. Γιατί οι έλεγχοι για τις διπλές τιμές, την ποιότητα και την ασφάλεια των αγαθών, την τήρηση των περιθωρίων κέρδους στα οπωροκηπευτικά, την εφαρμογή των προϋποθέσεων λειτουργίας των οργανωμένων καταστημάτων, την πάταξη των ελληνοποιήσεων, από μόνοι τους δεν αρκούν.

Σήμερα, λοιπόν, το ΥΠΑΝ πληρώνει πολιτικά “παλιές αμαρτίες” της αγοράς και των προηγούμενων κυβερνήσεων της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ. Αλλο τόσο οι καταναλωτές πληρώνουν την απουσία ενός ισχυρού καταναλωτικού κινήματος.

Το ανατιμητικό κύμα

Η ηγεσία του ΥΠΑΝ ενημερώνεται καθημερινά για τις ανατιμήσεις στη χονδρική, που μόνο τις τελευταίες εβδομάδες αφορούν σε 80 προϊόντα, εκ των οποίων υπολογίζεται ότι τα 55 είναι τρόφιμα, τα 23 μη τρόφιμα και τα 2 τροφές για κατοικίδια. Ο κύριος όγκος των ανατιμήσεων κινείται σε επίπεδα υψηλότερα του πληθωρισμού, ενώ μόλις σε 12 προϊόντα οι αυξήσεις τιμών είναι χαμηλότερες του 3,1%, δηλαδή του πληθωρισμού τον Οκτώβριο.

Στις ανατιμήσεις προ των εορτών των Χριστουγέννων περιλαμβάνονται και προϊόντα, τα οποία ανατιμώνται άνω του 10%, ωστόσο οι αυξήσεις στα περισσότερα αγαθά κυμαίνονται από 3,1% έως και 10%. Στο σύνολό τους οι αυξητικές μεταβολές τιμών διαμορφώνονται μεταξύ 1,21% και 24,2% και στη συντριπτική πλειονότητά τους ήδη έχουν εφαρμοστεί στο τρίμηνο Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου, ενώ ελάχιστες σε αριθμό αυξήσεις μένει να ισχύσουν εντός του ερχόμενου διμήνου.

Κατά ένα μεγάλο μέρος οι ανατιμήσεις αφορούν σε γαλακτοκομικά και τυροκομικά προϊόντα, στα οποία, εδώ και αρκετούς μήνες, καταγράφεται μεγάλη αύξηση του κόστους των πρώτων υλών, ενώ, γενικότερα, η λίστα με τις ανατιμήσεις περιλαμβάνει τρόφιμα και μη τρόφιμα πρώτης ανάγκης, με αποτέλεσμα οι αυξητικές μεταβολές των τιμών να επιδρούν άμεσα και δυσμενώς στο οικογενειακό εισόδημα.