Από το «δόξα τω θεώ» στο «βόηθα Παναγιά» πέρασε μέσα σε ελάχιστα εικοσιτετράωρα η ελληνική κυβέρνηση, η οποία δεν πρόλαβε καλά-καλά να πανηγυρίσει για την «επιστροφή της ελληνικής οικονομίας στην ανάπτυξη» κι άρχισε να τρέχει πίσω από τις νέες απαιτήσεις της τρόικας. Την ίδια στιγμή η χώρα βιώνει μια περίοδο έντονης πολιτικής αβεβαιότητας...

Η κυβέρνηση προσπαθεί ασθμαίνοντας να κερδίσει πολιτικό χρόνο, απειλώντας ακόμη και δια στόματος πρωθυπουργού ότι «δεν θα μείνει ευρώ στις τράπεζες», αν αναλάβει ο ΣΥΡΙΖΑ την κυβερνητική εξουσία. Το χαρτί της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας χρησιμοποιείται τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την αντιπολίτευση στο σκληρό πολιτικό παιχνίδι που διεξάγεται τους τελευταίους μήνες, με στόχο την αποτροπή και, αντίθετα, την πρόκληση πρόωρων βουλευτικών εκλογών.

Λίγες εβδομάδες πριν η κυβέρνηση προσπάθησε να εμφανιστεί ως ο «ισχυρός παίκτης» στην πολιτική αρένα, με όπλα τους αριθμούς που άρχισαν να δείχνουν ότι η ελληνική οικονομία φαίνεται να ξεκολλάει από τον πάτο του βαρελιού της ύφεσης, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα μακροοικονομικά μεγέθη –διότι κατά τα άλλα η καθημερινότητα των κατοίκων της χώρας παρέμενε το ίδιο σκληρή ή και χειροτέρευε στους περισσότερους τομείς (εισοδήματα, φόροι, υγεία, εκπαίδευση κλπ). Για σύντομο χρονικό διάστημα η κυβέρνηση πανηγύρισε το θετικό πρόσημο σε ορισμένα από τα πιο βασικά μεγέθη της οικονομίας, με τη βοήθεια του αποπληθωρισμού, αλλά και της χρονικής συγκυρίας (πχ του τρίτου τριμήνου, που περιλαμβάνει την τουριστική σεζόν, η οποία φέτος χρωματίστηκε από τη μεγάλη αύξηση των ξένων τουριστών), όπως:

  • Την αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,6% σε σταθερές τιμές το τρίτο τρίμηνο του έτους, μετά από 6 χρόνια συνεχούς καθοδικής πορείας (μετά από αναθεώρηση των σχετικών στοιχείων, μικρή αύξηση προέκυψε και για το δεύτερο τρίμηνο του 2014).
  • Τη μείωση της ανεργίας στο 26,6% το β’ τρίμηνο του έτους από 27,3% το αντίστοιχο διάστημα του 2013.
  • Την ακόμη πιο σημαντική μείωση της ανεργίας τον Αύγουστο κατά 25,9% από 27,8% ένα χρόνο πριν.
  • Την αύξηση του όγκου λιανικών πωλήσεων κατά 2,2% το εννιάμηνο Ιανουαρίου- Σεπτεμβρίου.

Με σημαία αυτά τα επιτεύγματα, η κυβέρνηση βιάστηκε, απ’ ό,τι αποδείχθηκε, να διακηρύξει ότι «έφτασε η ώρα να βγει η χώρα από το μνημόνιο», να απαλλαγεί από το «στενό μαρκάρισμα» των εταίρων και να γίνει «μια κανονική χώρα», όπως χαρακτηριστικά δήλωνε ο πρωθυπουργός, τάζοντας φοροελαφρύνσεις, με πιο χαρακτηριστικές αυτές της μείωσης του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης, τη μείωση της παρατεινόμενης έκτακτης εισφοράς αλληλεγγύης (προβλεπόταν να καταργηθεί από το 2015, αλλά παρατάθηκε γι’ άλλα δύο χρόνια) κατά 30% και την καταβολή των οφειλών προς το Δημόσιο σε 100 δόσεις.

Ενδεικτικός ο νέος προϋπολογισμός
Το διάστημα αυτό δημοσιοποιήθηκε και ο νέος προϋπολογισμός, ο πρώτος πλεονασματικός μετά από πολλές δεκαετίες, όπως διακήρυσσε σε όλους τους τόνους το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, που προεξοφλεί ανάπτυξη της τάξης του 0,6% για το 2014 και προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 2,9% και πρωτογενές πλεόνασμα 5,6 δισ. ευρώ για το 2015. Ωστόσο, πρόκειται για έναν απλώς… ενδεικτικό προϋπολογισμό, καθώς η κυβέρνηση είναι έτοιμη να αποσύρει τις όποιες ελαφρύνσεις έχει ενσωματώσει σε αυτόν (με πρώτη και καλύτερη τη μείωση της εισφοράς αλληλεγγύης), αν επαληθευτούν οι προβλέψεις της τρόικας για το δημοσιονομικό κενό. Κι όχι μόνο αυτό.

Η παράταση του μνημονίου θεωρείται πλέον βέβαιη, «για τεχνικούς λόγους» κατά την κυβέρνηση, και το μόνο που μένει να επαληθευτεί είναι ο χρόνος της παράτασης. Επίσης, η κυβέρνηση «έδωσε» αμέσως στην τρόικα τον διπλασιασμό του ΦΠΑ στον τομέα της τουριστικής διανυκτέρευσης, ενώ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να επιβάλλει φόρους πολυτελείας και ν’ αυξήσει ακόμη περισσότερο τη φορολογία στα ποτά και τα τσιγάρα. Επιπλέον, ο νόμος για τις 100 δόσεις μέσα σε ένα δεκαήμερο ψηφίστηκε δύο φορές για να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις της τρόικας, ενώ δεν αποκλείεται να τροποποιηθεί και πάλι.

Η κυβέρνηση άνοιξε για άλλη μια φορά το ασφαλιστικό, ενώ η τρόικα επιμένει να ανοίξει και το εργασιακό, ενώ έβαλε στο τραπέζι το θέμα της αύξησης του ΦΠΑ στα είδη καθημερινής κατανάλωσης και της κατάργησης του μειωμένου ΦΠΑ που ισχύει για τα περισσότερα νησιά. Φυσικά, τέτοια μέτρα μόνο στην ανάπτυξη δεν οδηγούν. Όμως, η έξοδος από την αγορά μικρομεσαίων ελληνικών επιχειρήσεων μέσω της υπερφορολόγησης και της μείωσης της ζήτησης, ανοίγει το δρόμο για τους επενδυτές «νέου τύπου» εκ του εξωτερικού. Η τρόικα, λοιπόν, στη στερνή διαπραγμάτευση προ της ψήφισης του νέου προϋπολογισμού έδειξε τα δόντια της στην κυβέρνηση, απαιτώντας «γη και ύδωρ», ό,τι απέμεινε στην καθημαγμένη χώρα. Η τακτική της, φυσικά, στοχεύει περισσότερο στο μέλλον παρά στο παρόν, καθώς επιδιώκεται η προκαταβολική αποδυνάμωση της όποιας μελλοντικής κυβερνητικής λύσης στη χώρα.

Προσοχή εύθραυστον!
Επανερχόμενοι στα οικονομικά μεγέθη, τα οποία πανηγυρίστηκαν από την κυβέρνηση, διαπιστώνεται εύκολα ότι το θετικό πρόσημο είναι ιδιαίτερα εύθραυστο και, πάντως, όχι όπως θα το περίμενε ο ελληνικός λαός μετά από έξι χρόνια αφαιμάξεων και λεηλασιών εισοδημάτων και δικαιωμάτων.

  • Το ΑΕΠ σε σταθερές τιμές αυξήθηκε κατά 0,6% το εννιάμηνο Ιανουαρίου- Σεπτεμβρίου. Η αύξηση αυτή είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα του αποπληθωρισμού, στον οποίο έχει περιπέσει η ελληνική οικονομία, καθώς σε τρέχουσες τιμές καταγράφηκε μείωση 2,5%, που ισοδυναμεί με 3,45 δισ. ευρώ λιγότερα σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2013.
  • Ο όγκος λιανικών πωλήσεων αυξήθηκε το εννιάμηνο κατά 2,2%, αλλά ο τζίρος των εμπορικών καταστημάτων εξακολουθεί την καθοδική του πορεία, καθώς το διάστημα αυτό μειώθηκε κατά 0,8%.
  • Στην «ανάπτυξη» δεν φαίνεται να συμμετέχει προς το παρόν ο παραγωγικός τομέας της οικονομίας, καθώς στο εννιάμηνο η βιομηχανική παραγωγή σημείωσε πτώση 3,4%, ενώ μειωμένες κατά 4,4% ήταν και οι εξαγωγές αγαθών (-2,6% χωρίς τα πετρελαιοειδή).

Η αστάθεια των αριθμών επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών της ΕΛΣΤΑΤ, που δείχνουν ότι, ενώ η συνολική προστιθέμενη αξία μειώθηκε κατά 2,3% το εννιάμηνο, το αντίστοιχο μέγεθος στους τομείς του εμπορίου-τουρισμού- μεταφορών-εστίασης αυξήθηκε κατά 5%, κυρίως λόγω της αύξησης του τουριστικού ρεύματος. Αντίθετα, στον κομβικό τομέα της βιομηχανικής παραγωγής καταγράφηκε μείωση της τάξης του 1,9%, ενώ συνεχίζεται η κατάρρευση του τομέα των κατασκευών, με μείωση 16% σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν.

Στους χαμένους βρίσκονται φυσικά και οι εργαζόμενοι, αφού οι αμοιβές της εξαρτημένης εργασίας μειώθηκαν το εννιάμηνο κατά 1,2% ή κατά 520 εκατ. ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2003. Από την αρχή της κρίσης, το 2008, οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας έχουν μειωθεί (σε εννιάμηνη βάση) κατά 15,2 δισ. ευρώ ή ποσοστό 25,6%. Το ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές μειώθηκε κατά 47,6 δισ. ευρώ ή ποσοστό 26,2%, ενώ η σωρευτική μείωση της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στο τομέα του εμπορίου-μεταφορών- τουρισμού-εστίασης έφθασε το 26,8%, στη βιομηχανία το 33,1% και στις κατασκευές το 76,9%!