Τον ονόμασαν «προϋπολογισμό ήπιας δημοσιονομικής προσαρμογής». Οι βιολόγοι την προσαρμογή τη λένε «εγκλιματισμό», ενώ για τον πολύ κόσμο αυτές οι «ήπιες» εκ-φράσεις των πολιτικών προμηνύουν κάποια «ανώμαλη προσγείωση» στο «τραχύ έδαφος της λιτότητας».

Τον ονόμασαν «προϋπολογισμό ήπιας δημοσιονομικής προσαρμογής». Οι βιολόγοι την προσαρμογή τη λένε «εγκλιματισμό», ενώ για τον πολύ κόσμο αυτές οι «ήπιες» εκφράσεις των πολιτικών προμηνύουν κάποια «ανώμαλη προσγείωση» στο «τραχύ έδαφος της λιτότητας».

Ο λόγος για τον προϋπολογισμό και όσα προηγήθηκαν ή ακολούθησαν της δημοσιοποίησης του προσχεδίου του, για να αποτρέψουν ακόμη μια φορά την ουσιαστική συζήτηση για τα μεγάλα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας, τις διαρθρωτικές αδυναμίες της, τη συνεχή απώλεια ανταγωνιστικότητας στον διεθνή στίβο, τις τεράστιες αποκλίσεις της από τα κοινοτικά στάνταρ κά.

Η ώρα της αλήθειας για την κυβέρνηση που βίωσε μια πολύμηνη περίοδο ανοχής έφτασε. Αλλά οι αλήθειες, που μέσα από το προσχέδιο του προϋπολογισμού φάνηκαν αρκετά καθαρά, σκεπάστηκαν από τον κουρνιαχτό των «κονταρομαχιών» μεταξύ των δύο μονομάχων επί θεμάτων «σπαρταριστών» μεν (προεδρολογία-εκλογολογία, μεταγραφές φοιτητών, εξεταστικές επιτροπές) άσχετων δε με το οικονομικό πρόβλημα της χώρας. Στατιστικό παιχνίδι έγινε και το μέγα θέμα της ανεργίας, καθώς οι νυν κυβερνώντες αμφισβητούν τα ποσοστά που έδιναν οι πρώην…

Στο μεταξύ, η «απογραφή» της οικονομίας ολοκληρώθηκε. Το έλλειμμα, λέει, ανέρχεται στο 5,3% του ΑΕΠ. Ο γίγαντας αποδείχθηκε με πήλινα πόδια. Το πρόσχημα βρέθηκε: το «έλλειμμα» στέλνει τις προεκλογικές υποσχέσεις της κυβέρνησης στην επόμενη προεκλογική περίοδο. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ετοιμάζονται για μια νέα φορολογική αφαίμαξη με αντίτιμο το κλείσιμο των ανέλεγκτων υποθέσεων. Η τόνωση της επιχειρηματικότητας μέσω της αναμόρφωσης του φορολογικού συστήματος αναβάλλεται για αργότερα, ενώ η αγορά αναμένει συρρίκνωση της κατανάλωσης. Όλα αυτά τη στιγμή που η τρελή πορεία του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές πυροδοτεί πληθωριστικές πιέσεις και απειλεί να τινάξει στον αέρα τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς εκατοντάδων χιλιάδων νοικοκυριών στη χώρα μας.

Αφαιμάξεις μετά περικοπών

Λιτότητα μεν, ήπια δε. Αυτή είναι η "φιλοσοφία" του προϋπολογισμού του 2005, ο οποίος δεν ανταποκρίνεται ούτε στις προσδοκίες των ασθενέστερων οικονομικά στρωμάτων ούτε στις προεκλογικές εξαγγελίες της κυβέρνησης.

Οι δαπάνες των υπουργείων αυξάνονται κατά 5%, ενώ για τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων προβλέπεται αύξηση γύρω στο 3,2%-3,3%, δηλαδή μόλις 0,3 εκατοστιαίες μονάδες πάνω από τον πληθωρισμό, που εκτιμάται ότι το 2004 θα κλείσει στο 2,9%. Αλλά και αυτή η ασήμαντη αύξηση υπάρχει κίνδυνος να καταλήξει στον «κρατικό κορβανά», αφού λόγω της μη τιμαριθμοποίησης της φορολογικής κλίμακας οι μισθωτοί θα κληθούν να πληρώσουν υψηλότερους φόρους.

Το προσχέδιο προϋπολογισμού προβλέπει αύξηση των φόρων κατά 3,1 δισ. ευρώ. Θα υπάρξουν μόνο κάποιες μικροαυξήσεις φόρων και τελών, λέει ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών, υποστηρίζοντας ότι τα 3,1 δισ. θα προέλθουν από τη φυσιολογική αύξηση των εσόδων (πιν. 2) που θα έλθει από την κατά 7% άνοδο του ονομαστικού ΑΕΠ (3,9% αύξηση του ΑΕΠ και 3,1% πληθωρισμός).

Οι δαπάνες του ΠΔΕ μειώνονται κατά 16,1%. Η μείωση αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην περικοπή …Ολυμπιακής ολκής δαπανών, που όντως δεν θα χρειαστεί να επαναληφθούν. Όμως, πουθενά δεν προβλέπονται αντίστοιχοι πόροι για την περιφερειακή ανάπτυξη. Στον τομέα αυτό η κυβέρνηση στηρίζει όλες τις ελπίδες της στην προώθηση έργων με το μοντέλο της αυτοχρηματοδότησης από ιδιώτες.

Στον βωμό του στόχου για μείωση του ελλείμματος από 5,3% σε 2,8% του ΑΕΠ το 2005 η κυβέρνηση περικόπτει άγρια το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), γεγονός που δημιουργεί τεράστια ερωτηματικά σχετικά με την υλοποίηση της εξαγγελίας για τη μεταφορά πόρων στην περιφέρεια. Ενώ οι δαπάνες του ΠΔΕ μειώνονται κατά 16,1%, πουθενά δεν προβλέπονται πόροι για την περιφερειακή ανάπτυξη, καθώς η κυβέρνηση στηρίζει τις ελπίδες της στην προώθηση έργων με το μοντέλο της αυτοχρηματοδότησης από ιδιώτες.

Ας δούμε συνοπτικά τα κυριότερα σημεία του προσχεδίου που σχετίζονται άμεσα με την τσέπη του Έλληνα εργαζόμενου, επιχειρηματία και συνταξιούχου:

Το 2005 θα πληρώσουμε επιπλέον 1,4 δισ. ευρώ για φόρο εισοδήματος και παλιές φορολογικές υποθέσεις και 1,7 δισ. ευρώ για έμμεσους φόρους (ΦΠΑ, φόροι κατανάλωσης σε καύσιμα, ποτά και τσιγάρα, τέλη κυκλοφορίας, χαρτόσημα κλπ). Σύνολο 3,1 δισ. ευρώ. Οι επιπλέον φόροι σε σχέση με το 2004 κατανέμονται ως εξής:

  • 130 εκατ. ευρώ από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στα καύσιμα. Η αύξηση αυτή αποδίδεται στην ανοδική πορεία που ακολουθούν οι διεθνείς τιμές.
  • 120 εκατ. ευρώ από τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα τσιγάρα και τα ποτά. Η κυβέρνηση προτίθεται να αλλάξει τον τρόπο φορολόγησης των τσιγάρων, επιβάλλοντας κατώτατο φόρο ανά πακέτο. Αυτό σημαίνει ότι τα φθηνά τσιγάρα που σήμερα πωλούνται από 80 λεπτά ως 1 ευρώ το πακέτο, θα φθάσουν να πωλούνται από 1,5-1,7 ευρώ -είναι οι «μικροαυξήσεις» του κ. Αλογοσκούφη…
  • 685 εκατ. ευρώ από τη φορολογία των εισοδημάτων των φυσικών προσώπων. Οι μικρές φοροελαφρύνσεις που προωθεί η κυβέρνηση για τα εισοδήματα του 2005 (μικρή αύξηση του αφορολόγητου ορίου και αλλαγή της φορολογικής κλίμακας) εξανεμίζονται από τις περικοπές που σχεδιάζονται σε 900 φοροαπαλλαγές, τις οποίες απολαμβάνουν σήμερα όλες οι κατηγορίες των φορολογούμενων.
  • 380 εκατ. ευρώ από τα νομικά πρόσωπα. Η μείωση της φορολογίας των επιχειρήσεων από 35% σε 25% που έχει δεσμευτεί η κυβέρνηση θα γίνει σταδιακά μέχρι το τέλος της τετραετίας.
  • 1,2 δισ. ευρώ από το ΦΠΑ.

Οι δαπάνες για τους μισθούς και τις συντάξεις στον δημόσιο τομέα θα αυξηθούν κατά 5,9% το 2005, ενώ το 2004 αυξήθηκαν 10,5%. Η εισοδηματική πολιτική προβλέπει αυξήσεις έως 3,2%-3,3% στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων και 4% στις συντάξεις. Οι επιχορηγήσεις στα ασφαλιστικά ταμεία θα αυξηθούν κατά 16,2% (18,9% φέτος), ενώ κατά 16,2% θα μειωθούν οι καταναλωτικές δαπάνες των υπουργείων.

Παράλληλα προβλέπονται πιστώσεις 70 εκατ. ευρώ για νέες προσλήψεις.

Υπό αυστηρή επιτήρηση

Πέραν αυτών η «διόρθωση» των δημοσιονομικών ελλειμμάτων καθιστά πολύ πιθανό το ενδεχόμενο επιβολής σκληρών δημοσιονομικών μέτρων από την Κοινότητα. Το ECOFIN αμφισβήτησε τόσο τα δημοσιονομικά στοιχεία της Ελλάδας για το παρελθόν, ζητώντας νέο έλεγχο για τα έτη 1997-1999, όσο και τις προβλέψεις του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών για το 2005. Μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου, γύρω στα μέσα Νοεμβρίου, επίκειται νέα απόφαση του ECOFIN, ενώ στο εξής οι έλεγχοι θα διεξάγονται κάθε μήνα. Η κατεύθυνση; Αυξημένα φορολογικά έσοδα και μειωμένες κοινωνικές δαπάνες! Όλα αυτά τη στιγμή που η τρελή πορεία του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές πυροδοτεί πληθωριστικές πιέσεις, απειλώντας να τινάξει στον αέρα τούς οικογενειακούς προϋπολογισμούς εκατοντάδων χιλιάδων νοικοκυριών στη χώρα μας. Αυτά ενώ οι διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν ότι η χώρα απειλείται άμεσα με υποβάθμιση της πιστοληπτικής της ικανότητας και στην προσέλκυση ξένων επενδυτών κατέχουμε μια θέση στον πάτο του σχετικού πίνακα του ΟΗΕ, πίσω ακόμη και από χώρες της Ισημερινής Αφρικής…