Νέο θεσμικό πλαίσιο σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών, ειδικότερα σε ό,τι αφορά την άσκηση των συλλογικών αγωγών, θα προωθήσει το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων αμέσως με την έλευση του 2021, βασίζοντας το νομοθέτημά του σε νέα κοινοτική Οδηγία, την οποία ενέκριναν ήδη το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η νέα κοινοτική οδηγία προβλέπει τη θέσπιση από όλα τα κράτη-μέλη ενός συστήματος αντιπροσωπευτικών αγωγών για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών από παραβιάσεις του κοινοτικού δικαίου. Βάσει αυτού, οι ρυθμίσεις τις οποίες πρόκειται να προωθήσει η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης, θα προβλέπουν αγωγές παράλειψης και μέτρα επανόρθωσης όσων πλήττονται από παράτυπες συμπεριφορές εμπόρων ή παρόχων υπηρεσιών.
Συγκεκριμένα ο υπό κατάρτιση νόμος

  • θα εξουσιοδοτεί τους νομιμοποιούμενους φορείς, που θα οριστούν ειδικά για τον σκοπό αυτό από τα κράτη-μέλη, να ασκούν αγωγές παράλειψης και/ή να διεκδικούν επανόρθωση,
  • θα προβλέπει ότι στη διεκδίκηση της επανόρθωσης θα περιλαμβάνεται η αποζημίωση ή και η αντικατάσταση του προϊόντος για λογαριασμό της ομάδας των καταναλωτών που έχει ζημιωθεί από τον έμπορο, ο οποίος θα έχει παραβιάσει μία από τις νομικές πράξεις της ΕΕ,
  • θα ορίζει ότι οι διεκδικούμενες αποζημιώσεις θα καλύπτουν τομείς, όπως οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τα ταξίδια και ο τουρισμός, η ενέργεια, η υγεία, οι τηλεπικοινωνίες και η προστασία των δεδομένων,
  • θα προβλέπει ως εγγύηση κατά της καταχρηστικής άσκησης αγωγών σαφείς κανόνες, με τον καταλογισμό των δικαστικών εξόδων σε βάρος του ηττηθέντος διαδίκου σε μια αντιπροσωπευτική αγωγή επανόρθωσης,
  • θα ορίζει ότι προς αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων, θα επιβάλλονται στους νομιμοποιούμενους φορείς ορισμένες απαιτήσεις διαφάνειας, ιδίως όσον αφορά τη χρηματοδότησή τους από τρίτους.

Η σχετική οδηγία αναμένεται να τεθεί άμεσα σε ισχύ, πιθανότητα στις αρχές του 2021, ενώ τα κράτη-μέλη θα έχουν στη διάθεσή τους εικοσιτέσσερις μήνες από την έναρξη ισχύος της οδηγίας, για να τη μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο. Επίσης θα υπάρχει η δυνατότητα προσαρμογής της αγοράς στα νέα δεδομένα για διάστημα έξι μηνών.

Ολοκληρώνεται ο θεσμικός εκσυγχρονισμός
Παράγοντας του Υπουργείου Ανάπτυξης παρατήρησε ότι, αν και το ζήτημα της προστασίας των καταναλωτικών δικαιωμάτων αποτελεί μια από τις προτεραιότητες της κυβέρνησης, η πανδημική κρίση προκαλεί εμπόδια στο νομοθετικό έργο, άρα δεν αποκλείεται να υπάρξουν σχετικές καθυστερήσεις. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι προαναφερόμενες προθεσμίες θα τηρηθούν, τόνισε.

Σημειώνεται ότι η Οδηγία προτάθηκε από την Επιτροπή τον Απρίλιο του 2018, στο πλαίσιο της δέσμης της με τίτλο «Νέα συμφωνία για τους καταναλωτές», σκοπός της οποίας είναι η εξασφάλιση δίκαιων και διαφανών κανόνων για τους καταναλωτές της ΕΕ.

Η έγκριση της νέας κοινοτικής Οδηγίας για τις συλλογικές προσφυγές των καταναλωτών, με σκοπό την υπεράσπιση των δικαιωμάτων τους, σηματοδοτεί την ολοκλήρωση του εκσυγχρονισμού της νομοθεσίας και την εξασφάλιση δίκαιων και διαφανών κανόνων στην ΕΕ, δεδομένου ότι έχει ήδη εγκριθεί μια πρώτη δέσμη τεσσάρων μέτρων. Η δέσμη αυτή αφορά τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των καταναλωτών με ατομικά μέσα έννομης προστασίας, τη διαφάνεια υπέρ των καταναλωτών στις διαδικτυακές αγορές, την επέκταση της προστασίας των καταναλωτών στις ψηφιακές υπηρεσίες και τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τις εμπορικές επιχειρήσεις κατά την επικοινωνία τους με τους καταναλωτές.