Η μάνα μου έλεγε ότι «το χούι πάει μπροστά». Και να γιατί θυμήθηκα την παροιμία αυτή: Αρχές Αυγούστου, αραγμένος ανέμελα στην ξαπλώστρα μου κάτω από την ομπρέλα σε μια αμμουδιά της Πάργας, ήρθε στην πλαϊνή ομπρέλα ένα ζευγάρι. Περίπου στα πενήντα πέντε εκείνος, στα πενήντα εκείνη. Πιάσαμε κουβέντα.

Στη αρχή τα τυπικά: «Τι ωραία θάλασσα!», «πόσο θα μείνετε;», «από πού έρχεστε;»…, «από την Αθήνα» εμείς, «από τη Θεσσαλονίκη» εκείνοι. Κι κει που ο νους μου αλάργευε στο βάθος του άσωτου ουρανού, να σου η μοιραία ερώτηση:

“Τι επαγγέλλεσθε, αν επιτρέπεται;”, ρωτάει εκείνος.

“Οικονομολόγος, συγγραφέας και μερικά άλλα…”, απάντησα κι η αλήθεια είναι ότι ένιωσα λίγο άβολα.

“Τι οικονομολόγος, στο δημόσιο ή σε τράπεζα;”, επέμεινε η κυρία.

“‘Οχι, στον ιδιωτικό τομέα”. “Σε τι ακριβώς; Και συγνώμη που ρωτάω, αλλά έχω τον λόγο μου…”.

“Σε μια μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ. Οικονομικός σύμβουλος και αναλυτής…”.

Η κυρία στο άκουσμα της απάντησης άνοιξε διάπλατα το στόμα, γούρλωσε τα μάτια, και προς στιγμήν σάστισα μήπως και είχα πει τίποτα απρεπές. Στράφηκε στον σύζυγό της και αναφώνησε: “Τάκη, ο κατάλληλος άνθρωπος. Στον ουρανό τον ψάχναμε στην Πάργα τον βρήκαμε!”. Εγώ άναυδος…

Να μην σας τα πολυλογώ, το ζευγάρι μού εκμυστηρεύτηκε ότι έχουν στα σκαριά ν’ ανοίξουν ένα σούπερ μάρκετ με franchise μεγάλης αθηναϊκής αλυσίδας σε προάστιο της Θεσσαλονίκης και βρίσκονται στο ψάξιμο. Και φυσικά «αν είχα την καλοσύνη» -που πάντα για λόγους αρχής την έχω- να τους έδινα μερικές πληροφορίες και γνώμες.

‘Οσο πιο απλά μπορούσα, τους έκανα μια περιγραφή των προδιαγραφών και των σημείων που πρέπει να προσέξουν. Πάνω στη συζήτηση διαπίστωσα ότι δεν ήξεραν και πολλά για το πώς λειτουργεί ένα κατάστημα σούπερ μάρκετ. Τόλμησα μια πιο ξεκάθαρη στάση:

“Μου φαίνεστε λίγο αθώοι πάνω στον συγκεκριμένο τομέα. Με τι ασχολείστε;”.

“Είμαι αξιωματικός κι η γυναίκα μου έχει μια βιοτεχνία”, απάντησε ο σύζυγος.

“Και γιατί δεν ασχολείστε με τη δουλειά που ξέρετε και θέλετε να μπλέξετε σε κάτι άγνωστο; Ο κλάδος δεν είναι από τους πιο προσοδοφόρους, και απαιτείται πολλή γνώση του αντικειμένου. Βλέπω ότι δεν την έχετε…”.

“Είπαμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό για τα παιδιά. Γιατί, όμως, λέτε ότι ο κλάδος δεν είναι από τους πιο προσοδοφόρους; Εδώ βουίζει ο τόπος για τα υψηλά κέρδη των σούπερ μάρκετ. Η τηλεόραση χρόνια τώρα αυτό μας κοπανάει. Κάναμε, λοιπόν, τους λογαριασμούς μας και πιστεύουμε ότι θα βάλουμε καθαρά κέρδη στην τσέπη γύρω στο 10%. Μήπως μας τα λέτε κάπως ανάποδα;”.

Εδώ μπήκαν στα χωράφια μου, και τώρα πήρα “ανάποδες στροφές”:

“Μα τι λέτε κυρία μου; ‘Οταν ο κλάδος των σούπερ μάρκετ είχε πέρυσι μέσο όρο καθαρών κερδών προ φόρων 1,80% -μετά δε τους φόρους έμεινε ένα 1,50%- και από τις 84 σημαντικότερες εταιρείες του οι 21 είναι ζημιογόνες, όταν το μεγαλύτερο καθαρό κέρδος είναι 7%, και αποτελεί εξαίρεση μία μόνο εταιρεία, όταν οι περισσότερες αλυσίδες τρεμοπαίζουν γύρω στο 1%-2%, πώς εσείς προσδοκάτε κέρδη τουλάχιστον 10%; Αν είναι δυνατόν!”.

“Τι θα μας προτείνατε;”, ήρθε απεγνωσμένη, ίσως και ειρωνική, η ερώτηση.

“Πρώτα φροντίστε να πληροφορηθείτε τι ισχύει στον κλάδο. Πάρτε το “Πανόραμα των Ελληνικών Σούπερ Μάρκετ” να δείτε την πραγματικότητα. Αυτά που σας είπα δεν είναι φούμαρα, αλλά επίσημες εκτιμήσεις, τις οποίες στοιχειοθέτησα κι ανέπτυξα ο ίδιος βάσει των ισολογισμών των επιχειρήσεων του κλάδου. Χωρίς τεκμηριωμένη ενημέρωση, στα χωράφια που λογιάζετε να μπείτε το πιθανότερο είναι ότι θα χάσετε τα λεφτά σας”.

Στραβομουτσούνιασαν. ‘Εστρεψαν σκεφτικοί προς τη θάλασσα και τελικά τσαλαβούτησαν στα δροσερά νερά της. Δεν ξέρω αν κατάλαβαν, αν τους έπεισα να μην τρέφουν ψευδαισθήσεις. Το σίγουρο είναι ότι δίπλα μας δεν ξανακάθισαν. Με έβλεπαν κι άλλαζαν δρόμο, λες και τους είχα πάρει τη μπουκιά από το στόμα…

Γιατί καταπιάστηκα με αυτή την ιστορία; ‘Οχι βέβαια μόνο για να πω ότι «το χούι πάει μπροστά» κι ότι το ακολουθείς ακόμα και στις παραλίες, αλλά γιατί διαπιστώνω -κι αυτό με θλίβει απέραντα- ότι η διαβολή και η περί υπερκερδών των σούπερ μάρκετ φιλολογία των τελευταίων ετών έχει πιάσει τόπο. Τόσο που άνθρωποι άσχετοι με το αντικείμενο, αθώοι, παραμυθιασμένοι από τα ΜΜΕ και την πολιτικο-επικοινωνιακή σπέκουλα, έχουν καταπιεί τη φόλα και πιστεύουν ότι όποιος έχει σούπερ μάρκετ έχει πιάσει την καλή. Και το πιστεύουν τόσο, που είναι διατεθειμένοι να επενδύσουν τις οικονομίες τους, υποθηκεύοντας το μέλλον των παιδιών τους.

Αφιέρωση:

Το παρόν αφιερώνεται σε όλους όσοι συμβάλλουν στη χειραγώγηση των αφελών, σχετικά με τα οικονομικά δεδομένα των λιανεμπορικών επιχειρήσεων και ιδιαιτέρως σε όσους ηθελημένα ή αθέλητα, θεμιτά ή αθέμιτα, κατασυκοφαντούν εξακολουθητικώς τον κλάδο των σούπερ μάρκετ…