Ερχονται ανατροπές στο ωράριο λειτουργίας των εμπορικών καταστημάτων; Ωφελήθηκε η αγορά από τη μερική διεύρυνσή του; Θα πέσουν τα τείχη της Κυριακής-αργίας; Οι τράπεζες συμβάλλουν και σε τι βαθμό στις εξελίξεις γύρω από το ωράριο; Πρόκειται για τέσσερις ερωτήσεις, που θα απασχολούν το σύνολο της κοινωνίας μας για καιρό ακόμη. Πάντως, το ποιος θα κάνει το πρώτο βήμα για το "σήκωμα των ρολών" τις Κυριακές -οι τράπεζες ή τα εμπορικά καταστήματα- δεν έχει καμία σημασία, αφού η μια αγορά, αυτόματα, θα συμπαρασύρει την άλλη... Τελικά, αν κάποιος θεωρεί ότι η εργάσιμη Κυριακή βρίσκεται μακριά, είναι μάλλον γελασμένος. Φτάνει μια ρύθμιση και όλα θα αλλάξουν μέσα σε μια μέρα.

Στο όνομα μιας πιο ισχυρής οικονομίας πριν από περίπου δύο χρόνια ψηφίσθηκε από τη Βουλή η διεύρυνση του ωραρίου λειτουργίας των εμπορικών καταστημάτων. Η πρώτη ερώτηση που τίθεται είναι η αυτονόητη: Κέρδισε στο μεταξύ η επιχειρηματική κοινότητα από την αύξηση του χρόνου λειτουργίας των καταστημάτων ή όχι; Τα στελέχη της οργανωμένης λιανικής επιμένουν ότι το νέο, διευρυμένο ωράριο δεν τους ωφέλησε οικονομικά. Ισχυρίζονται ότι το μόνο που έφερε ήταν την ανακατανομή του εβδομαδιαίου τζίρου των επιχειρήσεών τους μεταξύ των έξι εργάσιμων ημερών, αλλά και πρόσθετα λειτουργικά έξοδα -κυρίως στον βαθμό που η επιχείρηση αύξησε τον αριθμό των ωρομισθίων υπαλλήλων της για την κάλυψη του διευρυμένου κατά μια ώρα ωραρίου λειτουργίας των καταστημάτων τον χειμώνα και κατά δύο ώρες τα Σάββατα.

Οπως υποστηρίζουν, την Παρασκευή και ιδιαίτερα το Σάββατο, όντως, ενισχύθηκαν τα έσοδα από τις πωλήσεις, ενώ κάποια άνοδος διαπιστώνεται και στις πωλήσεις της Δευτέρας. Αντίθετα, την Τρίτη, την Τετάρτη και την Πέμπτη τα δίκτυα των λιανεμπορικών επιχειρήσεων μέτρησαν σημαντικές απώλειες τζίρου. Σε κάθε περίπτωση, λοιπόν, ο τζίρος των σούπερ μάρκετ παρέμεινε σταθερός, ενώ δεν καταγράφηκαν θετικές επιδράσεις και σε ό,τι αφορά την απασχόληση.

Παιχνίδι με τις βάρδιες

Γνωστός παράγοντας του κλάδου ανέφερε χαρακτηριστικά ότι όσες αλυσίδες θέλησαν να διατηρήσουν σταθερά τα κοστολόγιά τους, δηλαδή να μην προχωρήσουν σε προσλήψεις ωρομισθίων, δεν είχαν παρά να αλλάξουν τους χρόνους της δεύτερης βάρδιας των μονίμων υπαλλήλων τους. Ετσι, μετέφεραν το οκτάωρο κατά μια ώρα αργότερα, ξεκινώντας τη βάρδια από τη 1 το μεσημέρι, ώστε να τελειώνει στις 9 το βράδυ, οπότε κλείνουν τα καταστήματα (με το προηγούμενο καθεστώς η βάρδια ξεκινούσε από τις 12 το μεσημέρι και έφτανε ως τις 8 το βράδυ).

Επί της ουσίας, με το νέο ωράριο οι κάποιες εκπτώσεις στο σέρβις προς τον καταναλωτή έγιναν μόνο για μια ώρα κάθε ημέρα, στο διάστημα μεταξύ 12 και 1 το μεσημέρι, οπότε η κίνηση των καταστημάτων από Δευτέρα έως και Πέμπτη είναι περιορισμένη, ενώ για την Παρασκευή και κυρίως το Σάββατο, που η κίνηση είναι αυξημένη, κάποιες εκ των αλυσίδων ενίσχυσαν το προσωπικό τους με ωρομίσθιους υπαλλήλους. Υπήρξαν, βέβαια, ορισμένα σούπερ μάρκετ, στα οποία για τα κρίσιμα 60 λεπτά των δύο αυτών ημερών, απλώς, δεν άλλαξε τίποτε.

Η πρόκληση των τραπεζών

Ενδιαφέρον έχουν οι απόψεις των στελεχών του λιανεμπορίου σχετικά με τη σταδιακή είσοδο των τραπεζών στην αγορά του Σαββάτου. Στο ερώτημα, αν η πολιτική των τραπεζών να λειτουργούν ορισμένα υποκαταστήματά τους το Σάββατο θα επιδράσει θετικά στις πωλήσεις των αλυσίδων, τα σχόλιά τους ήταν αρνητικά. “Οι τράπεζες επιδιώκουν τη λειτουργία των υποκαταστημάτων τους το Σάββατο, ώστε να κερδίσουν τζίρο από την τραπεζική λιανική και από την αγορά των στεγαστικών δανείων”, τονίζουν, εξηγώντας: “Το Σάββατο, ημέρα αργίας, όσοι ερευνούν την τραπεζική αγορά για τη χορήγηση στεγαστικών δανείων, επισκέπτονται τα υποκαταστήματα με καλύτερη διάθεση, δεδομένου ότι δεν αισθάνονται την πίεση του χρόνου. Οι αποφάσεις τους σε κάθε περίπτωση δεν επιδρούν στις πωλήσεις των σούπερ μάρκετ…”.

Το σύνθημα των… ξεκούραστων αγορών

Αρκετοί είναι εκείνοι που πιστεύουν ότι, εφόσον η αγορά λειτουργήσει τις Κυριακές, θα υπάρξουν θετικές ανατροπές για την εμπορική κοινότητα, αφού, όπως ισχυρίζονται, η αγοραστική κίνηση θα τονωθεί, συμπαρασύροντας σε αύξηση την απασχόληση, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις, προκειμένου να καλύψουν τις νέες ανάγκες τους σε απασχολούμενους, θα υποχρεωθούν να προβούν σε νέες προσλήψεις. Το ποιος θα κάνει το πρώτο βήμα για το “σήκωμα των ρολών” τις Κυριακές -οι τράπεζες ή τα εμπορικά καταστήματα- δεν έχει καμία απολύτως σημασία, αφού η μια αγορά, αυτόματα, θα συμπαρασύρει την άλλη… Οσο για τους καταναλωτές, υποστηρίζουν ότι θα αποκτήσουν “μια μέρα για πραγματικά ξεκούραστες αγορές”.

Η αγορά της Κυριακής θα είναι ξεχωριστή και με πολλές ιδιαιτερότητες σε ό,τι αφορά τα ψώνια, δεδομένου ότι το καταναλωτικό κοινό δεν θα στρέφεται τόσο στα τρόφιμα όσο στα μη τρόφιμα και, κυρίως, σε αγορές υψηλότερου κόστους, οι οποίες απαιτούν χρόνο, σκέψη και καθαρό μυαλό. Στην περίπτωση αυτή, πρώτες θα βγουν ωφελημένες όσες αλυσίδες λειτουργούν μεγάλες σάλες, όπου φιλοξενούνται λευκές και μαύρες συσκευές, καθώς και προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, ενώ οφέλη αναμένεται ότι θα έχουν και τα μικρότερα εμπορικά καταστήματα διάθεσης ρούχων και υποδημάτων.

Μια ρύθμιση αρκεί…

Αν κάποιος θεωρεί ότι η εργάσιμη Κυριακή βρίσκεται μακριά, είναι μάλλον γελασμένος. Φτάνει μια ρύθμιση και όλα θα αλλάξουν μέσα σε μια μέρα. Βέβαια, κάτι τέτοιο θα προκαλέσει τις έντονες αντιδράσεις των σωματείων των εργαζομένων, όπως και της Εκκλησίας. Αυτές, όμως, με την πάροδο του χρόνου θα ατονούν. Οσο θα πληθαίνουν τα εμπορικά καταστήματα που θα ανοίγουν την Κυριακή τις πόρτες τους στο κοινό, όσο οι τράπεζες θα αυξάνουν τον αριθμό των υποκαταστημάτων τους που θα λειτουργούν το Σάββατο, όσο τα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα θα κρατούν το θέμα στην επικαιρότητα, συνδυάζοντάς το και με τις ευεργετικές επιδράσεις της περαιτέρω απελευθέρωσης του ωραρίου στη μείωση της ανεργίας, τόσο η κοινωνία θα εξοικειώνεται όλο και περισσότερο με την ιδέα των “ξεκούραστων” αγορών της Κυριακής.

ΓΣΕΒΕΕ: “Δώρο στους μεγάλους το νέο ωράριο”

Σχετικά με την εμπειρία από τη διεύρυνση του ωραρίου των εμπορικών καταστημάτων, η ΓΣΕΒΕΕ υποστηρίζει ξεκάθαρα ότι το μόνο που επετεύχθη στα δύο χρόνια εφαρμογής του νέου πλαισίου ήταν η αύξηση της μερικής απασχόλησης σε βάρος της πλήρους και η διόγκωση των λειτουργικών εξόδων των επιχειρήσεων. Στελέχη της τονίζουν ότι η πολιτική της κυβέρνησης στο συγκεκριμένο θέμα δεν οδηγεί παρά στη μείωση του αριθμού των μικρών επιχειρήσεων και στην ενίσχυση των ισχυρών πολυεθνικών σχημάτων. Μάλιστα, συνδέουν το θέμα με την εξάπλωση των πολυχώρων τύπου The Mall και Attica, καθώς και με τον τρόπο που η κυβέρνηση δίδει προς εκμετάλλευση τα κτίρια των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων. Οπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, τα μεγάλα σύγχρονα πολυκαταστήματα, που ήδη έχουν “κλέψει” σημαντικό μερίδιο της αγοράς από τους μικρούς, είναι τα μόνα που εξυπηρετούνται από τη διεύρυνση του ωραρίου και πολύ περισσότερο από την απελευθέρωσή του.

Η ΓΣΕΒΕΕ δεν παραλείπει να συνδέσει τις εξελίξεις για το ωράριο με τις εκλογές, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση οφείλει άμεσα να προβεί στη διόρθωση του νόμου. Αξίζει να τονίσουμε ότι από την πλευρά του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, με τον οποίο επικοινωνήσαμε, δηλώθηκε ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη θέση για τον πώς επέδρασε η εφαρμογή του νέου ωραρίου στις επιχειρήσεις-μέλη του, δεδομένου ότι οι έμποροι δεν γνωστοποίησαν σχετικά στοιχεία στη διοίκηση του Συλλόγου(!).