Από τη σκοπιά του σχεδιασμού και της κατασκευής ενός σύγχρονου καταστήματος, ο κ. Σωτήρης Ξεπαπαδέας, Chief Designer των καταστημάτων του ομίλου Βερόπουλος, πρότεινε στο πρόσφατο συνέδριό μας, με θέμα την «“πράσινη” πορεία των σούπερ μάρκετ και των FMCG», απλές συνταγές για τη βελτίωση της απόδοσης των καταστημάτων, στο πλαίσιο της αναζήτησης ενεργειακά «έξυπνων» και οικονομικών -δηλαδή «πράσινων»- λύσεων. Πιστεύουμε ότι οι συμβουλές του μπορεί να αποδειχθούν πολύτιμες για πολλές μικρότερες επιχειρήσεις του κλάδου, γι’ αυτό επανερχόμαστε...

Aπό την αρχή της δεκαετίας που ολοκληρώνεται, ακούμε όλο και πιο επιτακτικά στην καθημερινότητά μας προτροπές όπως «σκέψου οικονομικά, άρα οικολογικά» ή αναφορές εννοιών όπως «ανακύκλωση», «ηχομόνωση», «θερμομόνωση», «ηλιακή» και «αιολική ενέργεια». Φυσικά, πρόκειται για ερεθίσματα που αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση του πολίτη-καταναλωτή και των επιχειρήσεων, ώστε να αποκτήσουν περιβαλλοντική συνείδηση κι αυτό να το εκδηλώσουν πρακτικά, αναπτύσσοντας σχετικές πρωτοβουλίες και υιοθετώντας φιλο-περιβαλλοντικές εφαρμογές και τεχνολογίες.

Στο πλαίσιο αυτό, εξ αρχής ο στόχος μας στον όμιλο Βερόπουλος ήταν η πρόταξη οικονομικών και ταυτόχρονα «έξυπνων» λύσεων στην κατασκευή των εγκαταστάσεών μας, αποβλέποντας στη διαχρονική μείωση του ενεργειακού κόστους προς όφελος και των εξοικονομήσεων υπέρ της εταιρείας και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Αλλά πώς μπορεί το τμήμα «Σχεδιασμού και Μελετών» μια αλυσίδας σούπερ μάρκετ να προσαρμόζει τη δουλειά του, σύμφωνα με τον προαναφερόμενο στόχο και, ταυτόχρονα, την εμπορική και κοινωνική πολιτική της εταιρείας;

Κατά τον σχεδιασμό και την κατασκευή ενός καταστήματος καλούμαστε να εφαρμόσουμε αρχές, που αναδεικνύουν την αρμονική σχέση ανθρώπου και τεχνολογίας. Με αφετηρία αυτές, φροντίζουμε να δημιουργούμε εγκαταστάσεις, που αποτελούν πρότυπο ανταπόκρισης στις ανάγκες του παρόντος και βάση νέων αναζητήσεων σχεδιασμού για τις ανάγκες του μέλλοντος.

Σε ό,τι αφορά το σχεδιασμό ειδικά του καταστήματος, στόχος μας πρέπει να είναι η εμπορική επιτυχία του, με ταυτόχρονη μέριμνα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των εργαζομένων και των πελατών, με όρους προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Ο «έξυπνος σχεδιασμός» ενός σύγχρονου σούπερ μάρκετ πρέπει να αποσκοπεί στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε βάθος χρόνου, στη βελτίωση της λειτουργικής επίδοσης του εξοπλισμού του και στο χαμηλότερο δυνατό κατασκευαστικό και λειτουργικό του κόστος.

Φυσικά, εννοείται ότι ως ζητούμενα η μειωμένη ενεργειακή ζήτηση του καταστήματος και ο περιορισμός του κατασκευαστικού κόστους του δεν μπορεί να ικανοποιούνται εις βάρος της ποιότητας και της λειτουργικότητας των κατασκευών…
Στο πλαίσιο αυτό, καλούμαστε να ασχοληθούμε πριν απ’ όλα με τους πλέον ενεργοβόρους εξοπλισμούς του σούπερ μάρκετ, δηλαδή με τα ψυγεία, τον κλιματισμό και τον φωτισμό.

Ψυγεία
Με την πάροδο του χρόνου οι ανάγκες των σούπερ μάρκετ σε ψυκτικό εξοπλισμό -δηλαδή του ενεργειακά πιο δαπανηρού τμήματος του εξοπλισμού ενός καταστήματος- αυξάνονται. Αυτό μας υπαγορεύει επιτακτικά να αναζητούμε ψυγεία σύγχρονης τεχνολογίας και χαμηλού λειτουργικού κόστους, μεριμνώντας να επιτυγχάνουμε το χαμηλότερο εφικτό κόστος εγκατάστασης.

Πώς, όμως;
• Στη φάση του σχεδιασμού πρέπει να προσέχουμε ιδιαίτερα η θέση του μηχανοστασίου να βρίσκεται όσο το δυνατόν πλησιέστερα στο γκρούπ των ψυγείων, ώστε να επιτυγχάνονται οι μικρότερες δυνατές διαδρομές των σωληνώσεων προς όφελος και της συμπίεσης του κόστους εγκατάστασης και της μεγιστοποίησης της απόδοσης των κεντρικών μονάδων ψύξης.
• Να μην μας διαφεύγει ότι α) ο επαρκής αερισμός και εξαερισμός του μηχανοστασίου μεγιστοποιεί την απόδοση των ψυκτικών μονάδων και β) η σωστή ηχομόνωση του μηχανοστασίου ελαχιστοποιεί την ηχορύπανση προς όφελος των περιοίκων στη γειτονιά του καταστήματος.
• Για την ελάχιστη δυνατή απώλεια ψύξης, άρα προς όφελος της ενεργειακής οικονομίας, πρέπει να προμηθευόμαστε ψυγεία, καταψύξεις και self service με σύστημα «κλειστών θυρών».
• Πρέπει, επίσης, να επιμένουμε για την προσεκτική και επιμελημένη εγκατάσταση της αποχέτευσης των ψυγείων. Έτσι θα αποφεύγονται τα βουλώματα και οι παγοφραγμοί, που επιβαρύνουν τη λειτουργία των ψυγείων, δημιουργούν βλάβες, αυξάνουν το λειτουργικό κόστος, αλλά και το κόστος συντήρησης.


Κλιματισμός
Πρόκειται για τον δεύτερο από άποψη ενεργειακού κόστους δαπανηρό εξοπλισμό του σούπερ μάρκετ. Όμως το σύστημα του κλιματισμού είναι απολύτως απαραίτητο στο σύγχρονο κατάστημα, αφού, ρυθμίζοντας το μικροκλίμα του χώρου χειμώνα-καλοκαίρι, εξασφαλίζει την ευχάριστη παραμονή πελατών και προσωπικού στον χώρο. Αλλά τόσο η εγκατάστασή του όσο και η λειτουργία του έχουν υψηλό κόστος συμμετοχής στις δαπάνες του καταστήματος.

Για να επιτύχουμε, λοιπόν, τη μείωση αυτού του κόστους, πρέπει κατά τον σχεδιασμό να προσέξουμε ώστε:
• Να προσδιοριστεί σωστά ο κλιματιζόμενος όγκος.
• Να γίνει σωστή επιλογή κλιματιστικών μονάδων, δηλαδή να είναι χαμηλών ενεργειακών αναγκών και χαμηλού θορύβου.
• Να γίνει σωστά η χωροταξική κατανομή των εσωτερικών και των εξωτερικών μονάδων του συστήματος, προκειμένου να ελαχιστοποιήσουμε τις διαδρομές των σωληνώσεων, πράγμα που θα μας αποδώσει χαμηλότερο κατασκευαστικό κόστος και ιδανική λειτουργία κλιματισμού.
• Να κάνουμε χρήση του συστήματος BMS στις μεγάλες εγκαταστάσεις κλιματισμού και εξαερισμού, προκειμένου να επιτυγχάνουμε τον ιδανικό προγραμματισμό τους και τη βέλτιστη απόδοσή τους.
• Να φροντίζουμε η τοποθέτηση των εξωτερικών μονάδων του συστήματος να γίνεται σε μέρος επαρκώς αεριζόμενο.
• Να δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στη σωστή μόνωση του κελύφους του κτιρίου, γιατί η αποφυγή των απωλειών θερμότητας/ψύξης εξοικονομεί ενέργεια, μειώνοντας το λειτουργικό κόστος του κλιματισμού.

Φωτισμός
Σε ό,τι αφορά τον φωτισμό -τον τρίτο κατά σειρά ενεργειακά δαπανηρό εξοπλισμό του καταστήματος- το πεδίο της δόξας που μπορεί να διεκδικήσουμε είναι λαμπρό!

Από άποψη μεθόδου, είναι καλό να αντιμετωπίσουμε το θέμα από τέσσερις πλευρές: της εγκατάστασης, των φωτιστικών σωμάτων, της αξιοποίησης του φυσικού φωτός και της χρήσης ηλιακών συστημάτων.
• Ως προς την εγκατάσταση η πρώτη επιδίωξή μας είναι να είναι ασφαλής, ποιοτικά αξιόπιστη και οικονομική. Αυτό το πετυχαίνουμε εντοπίζοντας τις συντομότερες δυνατές αποστάσεις μεταξύ του πίνακα και των σημείων κατανάλωσης, όπως και τις σωστές διαδρομές των σχαρών και των καλωδίων από επίπεδο σε επίπεδο.
• Ως προς την επιλογή φωτιστικών σωμάτων προτιμούμε αυτά που έχουν ανταυαστήρες, ώστε να αυξάνουμε τη διάχυση του φωτός στον χώρο, προσαρμόζοντας σε αυτά λαμπτήρες οικονομικής κατανάλωσης. Ταυτόχρονα, με την κατάλληλη επιλογή αποχρώσεων για τον χρωματισμό του περιβάλλοντος χώρου, τον καθιστούμε φιλόξενο και ξεκούραστο στον άνθρωπο.
• Ο φυσικός φωτισμός είναι ό,τι καλύτερο από οικονομική και περιβαλλοντική άποψη, αρκεί να είναι ελεγχόμενος και κατευθυνόμενος. Στο παρελθόν ο σχεδιασμός του εσωτερικού των σούπερ μάρκετ τον απέκλειε. Πλέον τα πράγματα έχουν αλλάξει και, ανάλογα με τον προσανατολισμό του κτιρίου, επιδιώκουμε την εκμετάλλευση του φυσικού φωτός, για να εξοικονομούμε ηλεκτρική ενέργεια. Αυτό το πετυχαίνουμε σχεδιάζοντας μεγάλα ανοίγματα οροφής, όπου αυτό είναι εφικτό, καθώς και εκτεταμένα υαλοστάσια στις όψεις του καταστήματος. Η έκταση των υαλοστασίων, βέβαια, ίσως επιβαρύνει τη λειτουργία του κλιματισμού, αλλά αυτό αντιμετωπίζεται με την τοποθέτηση θερμοανακλαστικών μεμβρανών, για τη μείωση της ηλιακής θερμότητας. Φυσικό φωτισμό στον χώρο μας μπορούμε, επίσης, να πετύχουμε με την εγκατάσταση συστήματος φωτοσωλήνων, όπου γίνεται, μειώνοντας το λειτουργικό κόστος του φωτισμού στη διάρκεια της ημέρας.
• Συνιστούμε την εκτεταμένη χρήση ηλιακών συστημάτων, για την παροχή ζεστού νερού, καθώς πρόκειται για την πιο καθαρή περιβαλλοντικά λύση, με τη μεγαλύτερη απόδοση εξοικονομήσεων ηλεκτρικής ενέργειας.
• Συνιστούμε, επίσης, την τοποθέτηση πυκνωτών στους ηλεκτρολογικούς πίνακες, γιατί έτσι βελτιστοποιείται η απόδοση της εγκατάστασης. Ως σχεδιαστής προβληματίζομαι πάντα, σχετικά με τις ποιοτικές αλλαγές που μπορεί να πετύχω σε κάθε επόμενο κατάστημα που σχεδιάζω, ώστε, ταυτόχρονα, να με ικανοποιούν, να ευχαριστούν το κοινό στο οποίο απευθύνονται και να είναι οικονομικά επωφελείς για την εταιρεία.

Στον όμιλο Βερόπουλου, βελτιώνουμε συνεχώς και με αυτοπεποίθηση τα σχέδιά μας. Γνώμονάς μας είναι πάντα η διάθεση για βαθύτερη κατανόηση και ικανοποίηση των αναγκών των πελατών και των συναδέλφων μας κι ο σεβασμός μας προς αυτούς. Επιδιώκουμε πάντα ένα καλύτερο επίπεδο οργάνωσης, μέσω της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών και των προϊόντων τους, που μας βοηθούν, βελτιώνοντας την ποιότητα των εγκαταστάσεών μας, να προάγουμε διαρκώς το επίπεδο εξυπηρέτησης των πελατών μας.