Σε ποια κατάσταση βρίσκονται σήμερα, εν μέσω της δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας, οι μικρομεσαίες αλυσίδες του κλάδου -οι «αδύναμοι κρίκοι» της οργανωμένης λιανικής- που «στεγάζονται» στους ομίλους αγορών; Αναζητώντας την άκρη του νήματος, συζητήσαμε το θέμα με στελέχη πέντε ομίλων αγορών. Να, λοιπόν, πώς έχει η εικόνα που μας μετέφεραν…

Ελληνική Εταιρεία Αγορών

Το μεγαλύτερο πρόβλημα των επιχειρηματιών που είναι μέλη της ΕΛΕΤΑ είναι οι τράπεζες, οι οποίες, όπως μας αναφέρθηκε, «κυριολεκτικά έχουν κλείσει τις πόρτες τους στις μικρές επιχειρήσεις». Ωστόσο, ο τζίρος των καταστημάτων που είναι ενταγμένα στο δυναμικό του ομίλου, σε μέσα επίπεδα, κινείται ανοδικά κατά 2% έως 3%, παρά το αρνητικό κλίμα που κυριαρχεί στην αγορά. ‘Ομως, τα επενδυτικά πλάνα, όσον αφορά είτε στην ίδρυση νέων καταστημάτων είτε στις ανακαινίσεις παλαιότερων, πάνε πίσω για μερικούς μήνες… Επενδυτικές ενέργειες εκτελούνται μόνον εφόσον εξασφαλίζεται η χρηματοδότησή τους από κοινοτικά κονδύλια. Πάντως, στο υπαλληλικό δυναμικό των εταιρειών της ΕΛΕΤΑ δεν παρατηρείται μείωση. ‘Οπως επισημαίνεται, άλλωστε, στη συντριπτική τους πλειονότητα οι επιχειρήσεις του ομίλου είναι οικογενειακές, οπότε δεν τίθεται ζήτημα απολύσεων.

Σύμμετρον

Η αύξηση του spread κατά 0,5 της μονάδας, το κοσκίνισμα των προς προεξόφληση επιταγών και η εξασφάλιση κάθε χορηγούμενου δανείου, με τη δέσμευση περιουσιακών στοιχειών, αποτελούν τα τρία ακανθώδη προβλήματα στις σχέσεις τους με τις τράπεζες των εταιρειών-μελών του ομίλου Σύμμετρον.

Γενικότερα, η διοίκηση του ομίλου διαπιστώνει ότι οι τράπεζες, μετά το ξέσπασμα της κρίσης, έχουν σκληρύνει τη στάση τους, πολύ δε περισσότερο εφόσον πρόκειται για πελάτες μικρές και μικρομεσαίες εταιρείες. Πάντως, σχετικά με το πρόβλημα των απολύσεων προσωπικού, δηλώνεται ότι «όσες γίνονται δεν οφείλονται στο δυσμενές οικονομικό περιβάλλον και γι’ αυτό, άλλωστε, καλύπτονται από νέες προσλήψεις. Για τη Σύμμετρον το σημαντικό είναι ότι τους τελευταίους έξι μήνες δεν έχει καταγραφεί μείωση προσωπικού», τονίζει στέλεχος του ομίλου. Αναφερόμενο στους προμηθευτές, επισημαίνει ότι από τον περασμένο Σεπτέμβριο αυξάνουν προοδευτικά τις απαιτήσεις τους για ταχύτερες πληρωμές, επιδιώκουν τη χορήγηση λιγότερων παροχών και, ταυτόχρονα, αυξάνουν τις προσφορές τους, ώστε να καταστούν τα προϊόντα τους περισσότερο ελκυστικά στους καταναλωτές.

«Οι επενδύσεις του ομίλου πάνε πίσω», μας τονίστηκε χαρακτηριστικά, ενώ πληροφορηθήκαμε ότι η ανάπτυξη του δικτύου των καταστημάτων γίνεται με ενοικιάσεις κτηρίων, κι όχι με αγορές ακινήτων, ώστε να περιορίζονται τα επενδυόμενα κεφάλαια.

Αστέρας

Η διοίκηση του ομίλου αγορών Αστέρας, όπως αναφέρει στέλεχός της, διαπιστώνει μια σαφή στασιμότητα ή και πτώση του τζίρου στα καταστήματα των μελών του, με μια διακύμανση στον κύκλο εργασιών τους κατά το πρώτο δίμηνο του 2009 από -15% έως 2%.

Το μεγαλύτερο άγχος της διοίκησης του Αστέρα, όπως άλλωστε όλου του επιχειρηματικού κόσμου στη χώρα, είναι πώς θα εξελιχθούν τα συνολικά μεγέθη του φέτος το καλοκαίρι. Τα μέλη του, δραστηριοποιούμενα τα περισσότερα σε τουριστικές περιοχές, παρακολουθούν τα στοιχεία σχετικά με τις κρατήσεις των ξένων τουριστών με «κομμένη την ανάσα» και εκφράζονται με επιφυλακτικότητα για το τι μέλλει γενέσθαι μετά τη λήξη της τουριστικής σεζόν.

Στο μεταξύ, ήδη διαπιστώνεται η επενδυτική αυτοσυγκράτηση των επιχειρήσεων του ομίλου. Στο πλαίσιο αυτό, νέα καταστήματα για τους πρώτους μήνες του 2009 δεν αναμένονται, ενώ οι 7 στις 10 προγραμματισμένες ανακαινίσεις αναβάλλονται, με ανοικτό τον χρόνο διεξαγωγής των έργων.

Από το μέτωπο των προμηθευτών ασκούνται πιέσεις για την κάλυψη των οφειλών αυστηρά στα όρια που προβλέπουν οι ετήσιες συμφωνίες. «Πριν από την κρίση, ατύπως καταφέρναμε να κερδίζουμε 10 ή ακόμα και 20 μέρες επιπλέον στις επιταγές που τους κόβαμε. Σήμερα, όμως, κανένας από τους προμηθευτές μας δεν έχει ελαστικότητα ως προς τις προθεσμίες κάλυψης των υποχρεώσεών μας», μας είπε χαρακτηριστικά στέλεχος της διοίκησης του ομίλου.

‘Οσο για τις τράπεζες, διαπιστώνονται τα σοβαρότερα προβλήματα, όπως άλλωστε σε όλους τους ομίλους. «Οι όροι δανειοδότησης έχουν σφίξει, η προεξόφληση των επιταγών μας γίνεται με δυσμενέστερους όρους, έναντι αυτών που ίσχυαν προ μηνών, ενώ το spread έχει αυξηθεί κατά 0,2 της μονάδας».

Mesis Hellas AE

Στέλεχος της Mesis Hellas, μιλώντας στο «σελφ σέρβις», δήλωσε ότι οι εταιρείες που υποστηρίζονται από τα τέσσερα κέντρα logistics του ομίλου, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, αν εξαιρέσει κανείς τη φυσιολογικώς αναμενόμενη πίεση στις πωλήσεις τους εξαιτίας της κάμψης στη ζήτηση, την οποία έτσι κι αλλιώς δοκιμάζουν μικροί-μεγάλοι στο σύνολο της αγοράς, δεν αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Ειδικότερα, όπως μας τονίστηκε, «ακόμη και με τις τράπεζες, για τις οποίες διατυπώνονται τα περισσότερα παράπονα σε όλη την αγορά, το δίκτυο της Mesis δεν αντιμετωπίζει παρά μόνο μια σχετική συγκράτηση σε ό,τι αφορά στις δανειοδοτήσεις για επενδύσεις και για τη χορήγηση κεφαλαίου κίνησης».

«Από όσο είμαι σε θέση να γνωρίζω, στις επιχειρήσεις του ομίλου μας απολύσεις δεν έχουν γίνει. ‘Οσο για τον τομέα των επενδύσεων, οι επιχειρηματίες μας έχουν περικόψει τα πλάνα τους. Ουσιαστικά, διενεργούν μόνο τις άκρως απαραίτητες επενδύσεις, ώστε να περιορίσουν στο μέτρο του δυνατού το ρίσκο τους και, ταυτόχρονα, να εξασφαλίσουν τη μέγιστη δυνατή ρευστότητα υπό αυτές τις συνθήκες», κατέληξε ο συνομιλητής μας από τη Mesis.

Ελληνική Διατροφή-COOP

Διαφορετική είναι η πραγματικότητα του ομίλου Ελληνική Διατροφή-COOP, όπως μας την περιέγραψε στέλεχός του. Πρώτα απ’ όλα, επισήμανε με έμφαση ότι, εφόσον έκλεισαν οι στρόφιγγες των δανειοδοτήσεων, κυρίως προς τις μικρές επιχειρήσεις, αυτό ακριβώς αποτελεί το σοβαρότερο πρόβλημα των μελών του ομίλου. «Οι περισσότερες τράπεζες μειώνουν το πλαφόν στα δάνεια κίνησης, με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις μας να ασφυκτιούν. Προηγουμένως, μια εταιρεία είχε τη δυνατότητα να εισπράττει το 90%-95% μιας επιταγής, την οποία κατέθετε πριν από τη λήξη της στην τράπεζα. Τώρα, όμως, δεν εισπράττει περισσότερο από το 80%».

Ακριβώς λόγω της πολιτικής των τραπεζών, τα μέλη της Ελληνικής Διατροφής εξασφαλίζουν πολύ πιο δύσκολα πλέον «ανοικτά δάνεια», ενώ σοβαρό θέμα τίθεται και με τις δανειοδοτήσεις που χορηγούνται με την εγγύηση του Ταμείου Εγγυοδοσίας Μικρών και Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων. ‘Οπως μας ειπώθηκε με έντονη διάθεση απογοήτευσης, «στο ΤΕΜΠΜΕ φθάνουν για τη χορήγηση εγγύησης μόνο οι ισχυροί, μόνο όσοι έχουν καλές σχέσεις με την αγορά των τραπεζών. Οι τράπεζες προτιμούν να δανείζουν όσους δεν έχουν προβλήματα, με αποτέλεσμα τα δάνεια μέσω του Ταμείου Εγγυοδοσίας να μην φθάνουν σε αυτούς που πραγματικά έχουν ανάγκη τη διαμεσολάβηση του φορέα και, φυσικά, τη χρηματοδότηση του επιτοκίου».

Στο πλαίσιο αυτό, καταγγέλλεται ανοιχτά ότι «οι τράπεζες ουσιαστικά “κόβουν” τους “μη έχοντες” και στέλνουν στο Ταμείο Εγγυοδοσίας μόνο τους “κατέχοντες” τα κεφάλαια. Η προσέγγιση, όσον αφορά στο πού θα πάνε τα δάνεια, γίνεται πολύ επιλεκτικά εκ μέρους των τραπεζών, κι αυτό ακριβώς αυξάνει την απόσταση των ισχυρών από τους αδύνατους της λιανικής στον κλάδο».

Το χειρότερο, όπως μας ειπώθηκε, είναι ότι πέντε ή έξι καταστήματα μελών του ομίλου Ελληνική Διατροφή στην Αθήνα είναι έτοιμα να κατεβάσουν τα ρολά τους, όχι μόνο εξαιτίας των πιέσεων που δέχονται οι πωλήσεις τους, αλλά και του ότι στερούνται προσβάσεων στο τραπεζικό χρήμα. «‘Ομως, λίγα από τα μέλη μας βρίσκονται σε τόσο δεινή θέση. Ευτυχώς, οι περισσότεροι επιχειρηματίες μας καταφέρνουν ακόμα να στέκουν καλά στα πόδια τους».

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 383 (Απρίλιος 2009) του περιοδικού «σελφ σέρβις» (Εκδόσεις Comcenter).