Τι σημαίνει "ηθικός" και τι "πράσινος" καταναλωτής; Το ξέρετε; Κι όμως, οι δύο όροι συμπυκνώνουν τις πιο σύγχρονες καταναλωτικές τάσεις, που βρίσκονται στην αιχμή του ενδιαφέροντος της βρετανικής -κι όχι μόνο- αγοράς. Η εγχώρια παραγωγή τροφίμων, φυσικά, αγνοεί τη σημασία τους, αλλά ως πότε; Τα μηνύματά τους, πάντως, είναι κόλαφος: 'Eνας στους δύο Βρετανούς καταναλωτές που δοκιμάζει ελληνικό προϊόν δεν το ξαναγοράζει στη διάρκεια του έτους! "Οι ελληνικές εταιρείες πρέπει να βοηθήσουν τους Βρετανούς να καταλάβουν ποια είναι ακριβώς τα χαρακτηριστικά και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των προϊόντων τους, προκειμένου να τους πείσουν. Κάντε έρευνες. Το "τυφλό" μάρκετινγκ μπορεί να σας οδηγήσει σε επικίνδυνες αποφάσεις...", προειδοποιούν οι Βρετανοί ειδικοί.

Στη βρετανική αγορά δραστηριοποιούνται λιανεμπορικές αλυσίδες που κατά γενική ομολογία είναι από τις πιο ανεπτυγμένες στον κόσμο. Αυτές διαθέτουν πολυπληθείς “οικογένειες” private label προϊόντων για όλα τα γούστα και βαλάντια, οι οποίες “δοκιμάζονται” στα τεστ των υψηλών απαιτήσεων της οικολογικά ευαισθητοποιημένης πελατείας του Ηνωμένου Βασιλείου, που αξιώνει την εφαρμογή των αρχών της αειφορίας. Κατ’ επέκταση, οι βρετανικές αλυσίδες απαιτούν από τους προμηθευτές τους να τους διαθέτουν προϊόντα με πιστοποίηση ότι παρασκευάστηκαν με σεβασμό για το περιβάλλον, με τη μικρότερη δυνατή σπατάλη των φυσικών πόρων και με κοινωνική υπευθυνότητα.

Για ποιο λόγο οι βρετανικές αλυσίδες σήμερα δεν αρκούνται απλώς στην πιστοποίηση της ποιότητας των προϊόντων τους; Μα γιατί η ποιότητα δεν είναι πλέον το μοναδικό κριτήριο της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων -κι όχι μόνο στη Βρετανία. Η εγχώρια παραγωγή υπολείπεται εμφανώς, ως προς τους όρους που περιγράψαμε, αλλά αργά ή γρήγορα οι νέες διεθνείς τάσεις θα “χτυπήσουν την πόρτα” μας.

“Ηθικά” και “πράσινα” προϊόντα

Η ύπαρξη “ηθικών” και “πράσινων” καταναλωτών είναι αυτή που επιβάλλει στην οργανωμένη λιανική να απαιτεί από τη βιομηχανία την εναρμόνιση με τα κριτήρια της αειφορίας. Ο “ηθικός” καταναλωτής ζητά προϊόντα με ειδική σήμανση που πιστοποιεί ότι κατά την παραγωγή τους δεν υπήρξε εκμετάλλευση παιδικής εργασίας, δεν βασανίστηκαν ζώα, γενικά δεν χρησιμοποιήθηκαν ηθικώς αθέμιτα μέσα και πρακτικές.

Ο “πράσινος” καταναλωτής επιθυμεί προϊόντα συσκευασμένα κατά το δυνατόν με ανακυκλώσιμα υλικά και με τη σχετική σήμανση που βεβαιώνει πως η παραγωγή τους δεν υπερέβη τα όρια σπατάλης της ενέργειας (υφίσταται, μάλιστα, και ειδική ενεργειακή βαθμολόγηση).

Στη Μεγάλη Βρετανία σήμερα μια ευρεία ομάδα καταναλωτών προτιμά προϊόντα και λιανεμπορικές αλυσίδες με βάση τα προαναφερόμενα κριτήρια αντί μόνο των κλασικών, της τιμής και της ποιότητας. Κι επειδή “ο πελάτης έχει πάντα δίκιο”, οι αλυσίδες προσαρμόζονται. Στο πλαίσιο αυτό, για παράδειγμα, από τις 29 Απριλίου η κορυφαία βρετανική αλυσίδα Tesco διαθέτει ειδική σήμανση σε ομάδα 20 προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας που πιστοποιεί ότι παρήχθησαν με τεχνολογία μείωσης των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα, η αλυσίδα Asda εφαρμόζει ένα πιλοτικό πρόγραμμα με 30 προμηθευτές της που δίνουν ανάλογες εγγυήσεις, η Sainsbury΄s διαθέτει ένα νέο κέντρο διανομών με τεχνολογίες περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας κά.

Πιστότητα εις διπλούν

Τι κερδίζουν οι παραπάνω αλυσίδες; Το 89% των Βρετανών καταναλωτών, σύμφωνα με σχετικές έρευνες, ενδιαφέρονται για τα “φιλικά προς το περιβάλλον” προϊόντα και 30% αυτών τα αναζητούν επίμονα. Μάλιστα, οι αγοραστές τέτοιων προϊόντων είναι κατά 59% πιστοί (ως ποσοστό επί των δαπανών τους) στην αλυσίδα που τα διαθέτει, ενώ θα γίνουν γι’ αυτόν το λόγο δυο φορές πιο πιστοί σε αυτήν από τον μέσο καταναλωτή. ‘Ετσι, εκτιμάται ότι οι “πράσινοι” καταναλωτές θα αποτελέσουν ένα ισχυρότατο κίνητρο για καινοτομίες εκ μέρους της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου κυρίως των τροφίμων.

Αυτά επισήμανε ο επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, κ. ‘Αρης Ματόπουλος, κατά τη διάρκεια πρόσφατης εκδήλωσης του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη, αναφορικά με τη δυνατότητα των ελληνικών προμηθευτικών επιχειρήσεων να τοποθετήσουν προϊόντα τους στα ράφια των βρετανικών αλυσίδων.

Στην αφάνεια τα ελληνικά προϊόντα

Οι σχετικές επιδόσεις των Ελλήνων προμηθευτών είναι απογοητευτικές, καθώς ένας στους δύο Βρετανούς καταναλωτές που αγοράζει προϊόντα τους, μετά τη δοκιμαστική αγορά δεν τα ξαναπλησιάζει στη διάρκεια του έτους. Την ίδια στιγμή, τα ελληνικά προϊόντα λάμπουν δια της απουσίας τους από πλείστες όσες κατηγορίες τροφίμων, που ικανοποιούν το 75% της συνολικής βρετανικής ζήτησης.

Τα προϊόντα μας στη Γηραιά Αλβιόνα προτιμώνται κυρίως από όσους αρέσκονται στο να πειραματίζονται, διάγουν πολυτελή βίο και καταναλώνουν είδη υγιεινής διατροφής. Αυτά εξήγησε στην ίδια εκδήλωση ο διευθυντής της Ακαδημίας ‘Ερευνας Καταναλωτή της Βρετανικής εταιρείας Dunhumby, κ. Andrew Fearne, στο πλαίσιο ανάλυσής του σχετικά με την αγοραστική συμπεριφορά των ‘Αγγλων καταναλωτών έναντι των ελληνικών προϊόντων. Ο κ. Fearne τόνισε ότι οι ελληνικές εταιρείες πρέπει να βοηθήσουν τους Βρετανούς καταναλωτές να καταλάβουν ποια είναι ακριβώς τα χαρακτηριστικά και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των προϊόντων τους, προκειμένου να τους πείσουν να τα αγοράσουν. Υπογράμμισε δε την ανάγκη διενέργειας σχετικών ερευνών αγοράς από τις ελληνικές επιχειρήσεις, καθώς, όπως είπε, “το… τυφλό μάρκετινγκ μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες αποφάσεις…”