Η εν λόγω παραδοχή από τον υπουργό Απασχόλησης σχετικά με τη δεινή οικονομική θέση, στην οποία έχει περιέλθει ο ΟΑΕΕ, ο δεύτερος μεγαλύτερος μετά το ΙΚΑ ασφαλιστικός φορέας της χώρας, δυστυχώς δεν εξέπληξε κανέναν από τους γνωρίζοντες τα προβλήματά του. Απλώς επιβεβαίωσε με τον πιο επίσημο και κατηγορηματικό τρόπο ότι «το σύστημα νοσεί βαθύτατα».

Αυτός είναι και ο λόγος που τον περασμένο Σεπτέμβριο η διοίκηση του ΟΑΕΕ υποχρεώθηκε να χρησιμοποιήσει μέρος των αποθεματικών του οργανισμού, προκειμένου να καλύψει τρέχουσες ανάγκες. Ετσι, προχώρησε στην πώληση μετοχών αξίας 42 εκατ. ευρώ για να πληρώσει τις συντάξεις των απομάχων.

Η εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ΟΑΕΕ αφορά σε 2.376.000 πολίτες (861.000 εμπόρους-βιοτέχνες-επαγγελματίες, 304.000 συνταξιούχους και 1.211.000 ασφαλισμένα μέλη οικογενειών). Τα αποθεματικά του οργανισμού δεν ξεπερνούν τα 650 εκατ. ευρώ και, όπως δήλωσε στο περιοδικό μας «σελφ σέρβις» ο κ. Δημήτρης Ασημακόπουλος, πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, «το ΙΚΑ μπορεί να ζήσει χωρίς παρεμβάσεις περισσότερα από δέκα χρόνια, ενώ ο ΟΑΕΕ ούτε δέκα μήνες! Ετσι, ζητήσαμε από τον υπουργό Οικονομίας να δεσμευθεί ότι δεν θα πουληθούν στο μέλλον άλλα περιουσιακά στοιχεία του ταμείου, προτείνοντας τη χρηματοδότησή του με το 0,62% του ΑΕΠ. Διαφορετικά «θα φάμε τις σάρκες μας», δηλαδή τα αποθεματικά του ταμείου, ή θα δούμε να μειώνονται δραματικά οι συντάξεις, ενδεχόμενο με το οποίο είμαστε κατηγορηματικά αντίθετοι…».

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας, κ. Γιώργος Αλογοσκούφης, πάντως, έναντι της πρότασης του προέδρου της ΓΣΕΒΕΕ, σχετικά με την αντιμετώπιση του προβλήματος του ΟΑΕΕ κατά αντίστοιχο τρόπο με του ΙΚΑ, αρνήθηκε κάθε συζήτηση απορρίπτοντας τα προτεινόμενα..

Κακοδιαχείριση δεκαετιών

Τα προβλήματα για το ασφαλιστικό ταμείο δεν έχουν τέλος. Με εντολή του κ. Μαγγίνα, ο ΓΓ Κοινωνικών Ασφαλίσεων, κ. Δημοσθένης Μαμμωνάς, ζήτησε να περάσουν από «κόσκινο» όλοι οι φάκελοι της τελευταίας δεκαετίας, που αφορούν σε αγορές, εκποιήσεις ακινήτων και κοστολόγια τεχνικών έργων, καθώς και στις αμοιβές που δόθηκαν γιο όλες αυτές τις ενέργειες.

Ο ίδιος ο υπουργός, απευθυνόμενος στους εκπροσώπους των εμπόρων και επαγγελματοβιοτεχνών στην αίθουσα της Γερουσίας της Βουλής, κατά τη διάρκεια συζήτησης για το ασφαλιστικό, ζήτησε τη συνδρομή τους για να αντιμετωπιστούν τα φαινόμενα κακοδιαχείρισης στον ΟΑΕΕ. Ο κ. Δημήτρης Αρμενάκης, πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου, μιλώντας στο «σελφ σέρβις», δήλωσε: «Πρέπει να χυθεί άπλετο φως στην υπόθεση. Να γνωρίζουμε όλοι τι ακριβώς έχει γίνει με την διαχείριση των χρημάτων εκατοντάδων χιλιάδων ασφαλισμένων του ταμείου. Η έρευνα να φτάσει σε βάθος και να αποδοθεί δικαιοσύνη»…

Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας κρίσης

Οταν στις αρχές του 2007 επιχειρήθηκε η συνένωση του ΤΕΒΕ με τα ταμεία των εμπόρων (ΤΑΕ) και των αυτοκινητιστών (ΤΣΑ), πολλοί είχαν διατυπώσει τις αμφιβολίες τους για την αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος, εκφράζοντας ανησυχίες για την οικονομική βιωσιμότητα του νέου οργανισμού.

Ενώ το ΤΕΒΕ ήταν πλεονασματικό κατά 12,5 εκατ. ευρώ, το ΤΣΑ είχε ελλείμματα 182 εκατ. ευρώ και το ΤΑΕ άλλα 32 εκατ. ευρώ. Η πολιτεία, δια του πρώην υπουργού Κοινωνικών Ασφαλίσεων, κ. Σάββα Τσιτουρίδη, είχε δεσμευτεί ότι θα καλύψει τα χρέη των ελλειμματικών ταμείων, αλλά κάτι τέτοιο μέχρι σήμερα δεν έγινε. Ετσι, ο νέος οργανισμός ασφάλισης «φορτώθηκε» ελλείμματα 214 εκατ. ευρώ.

Δυστυχώς, η διαδικασία ενοποίησης των τριών ταμείων, όπως αποδεικνύεται εκ του αποτελέσματος, έγινε “στο πόδι”, χωρίς επικαιροποιημένες αναλογιστικές μελέτες, χωρίς την αναγκαία οργάνωση των υποδομών και την εκπαίδευση του προσωπικού. Πώς να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της έκδοσης των συντάξεων δικαιούχων, οι οποίοι ως εν ενεργεία εργαζόμενοι είχαν διαδοχική ασφαλιστική κάλυψη σε διαφορετικά ταμεία, όταν ένα σημαντικό τμήμα των αποδεικτικών παραστατικών υπάρχει διασκορπισμένο σε εκατοντάδες χιλιάδες φακέλους και χειρόγραφες καρτέλες; Ολα αυτά εν έτει 2007!

Αυτά τα προβλήματα οι αρμόδιοι τα γνώριζαν. Η διοίκηση του ΤΕΒΕ είχε άμεση επίγνωση της κατάστασης. Κι όμως, η ενοποίηση… προχώρησε! Τώρα, ο διοικητής του νέου οργανισμού «πουλάει τα ασημικά» του φορέα, δηλαδή τα αποθεματικά, για να πληρώσει τις συντάξεις, αποφεύγει τους δημοσιογράφους και ζητά δανεικά από το δημόσιο για την καταβολή του δώρου των Χριστουγέννων. Εάν δεν καλύψει το έλλειμμα η πολιτεία, η διοίκηση του ΟΑΕΕ θα υποχρεωθεί είτε να καταφύγει στον τραπεζικό δανεισμό είτε να πουλήσει και άλλο τμήμα των αποθεματικών.

Η Επιτροπή Σοφών ως «λαγός»

Τι απέγινε η Επιτροπή Σοφών; Η τύχη της αγνοείται! Αυτό συμπεραίνει κανείς από τις δηλώσεις του προέδρου της, κ. Νίκου Αναλυτή, ο οποίος είναι ιδιαίτερα δυσαρεστημένος από την αντιμετώπιση που έτυχε, κυρίως εκ μέρους του κ. Αλογοσκούφη. Η Επιτροπή δεν είχε από την κυβέρνηση και τις αρμόδιες υπηρεσίες των υπουργείων την υποστήριξη που χρειαζόταν. Το περιβόητο πόρισμά της έμεινε στα «αζήτητα», και κανείς από τους καθ’ ύλην αρμόδιους υπουργούς δεν υποστήριξε δημοσίως έστω και μία από τις θέσεις της.

Είναι τυχαίο, τάχα, το ότι μέχρι σήμερα η Επιτροπή δεν κατέθεσε ούτε μία πρόταση για την αναδιοργάνωση του συστήματος ασφάλισης των ελευθέρων επαγγελματιών; Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων και των εμπόρων-βιοτεχνών θεωρούν ότι απλώς χρησιμοποιήθηκε από την κυβέρνηση σαν «λαγός», ώστε να μετρηθούν οι κοινωνικές αντιδράσεις έναντι των προθέσεών της. Ακόμα και η ΔΑΚΕ, η συνδικαλιστική παράταξη που πρόσκειται στο κυβερνών κόμμα, επιτέθηκε με δριμύτητα εναντίον του κ. Αναλυτή, χαρακτηρίζοντας τις κατά καιρούς απόψεις του «άδικες» και «αντικοινωνικές».

Το «δια ταύτα»

Στο ζοφερό για το μέλλον του ταμείου κλίμα η ΓΣΕΒΕΕ πρότεινε στον κ. Αλογοσκούφη την άμεση σύσταση επιτροπής, αποτελούμενης από εκπροσώπους των ασφαλισμένων, της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, της ΓΓ Κοινωνικών Ασφαλίσεων και του ΟΑΕΕ, με στόχο να εκτιμήσει εντός, τουλάχιστον, διμήνου το ύψος και τον τρόπο χρηματοδότησης του νέου ταμείου. Επίσης, ζήτησε την παρέμβαση της κυβέρνησης, ώστε να μην εκποιηθούν άλλα περιουσιακά στοιχεία των ασφαλισμένων. Στο τελευταίο δεκαήμερο του Νοεμβρίου η απάντηση της κυβέρνησης εκκρεμούσε ακόμη.

Προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα οικονομικά προβλήματα του ταμείου, πρέπει είτε να το συνδράμει το κράτος κατά τρόπο αντίστοιχο με τη στήριξη που παρέχει στο ΙΚΑ (ως γνωστόν το χορηγεί από τον προϋπολογισμό με το 1% επί του ΑΕΠ) είτε η διοίκησή του να προχωρήσει σε λύσεις επαχθείς για ασφαλισμένους και συνταξιούχους. Στην περίπτωση του ασφαλιστικού, η αναφορά σε «επαχθείς λύσεις» σημαίνει είτε την αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών είτε τη μείωση των συντάξεων και των άλλων παροχών. Στην χειρότερη εκδοχή του το σενάριο προβλέπει και τα δύο.

Ομως, το 60% των συνταξιούχων του ΟΑΕΕ λαμβάνει συντάξεις μικρότερες των 500 ευρώ! Η κυβέρνηση, με προεδρικό διάταγμα προ διετίας, αποπειράθηκε να περικόψει τις συντάξεις, με αποτέλεσμα να ξεσηκωθούν οι πάντες, οπότε το επίμαχο διάταγμα αποσύρθηκε άρον-άρον. Υπό τις νέες συνθήκες, όμως, κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι κάτι ανάλογο δεν θα επιχειρηθεί στο μέλλον.

Πάντως, οι ασφαλισμένοι του ΟΑΕΕ πληρώνουν αναλογικά τις μεγαλύτερες ασφαλιστικές εισφορές, σε σχέση με τα ισχύοντα στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Αρα, το ενδεχόμενο για αύξηση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών, αν και υπαρκτό, προς το παρόν δεν το θίγει κανείς, καθώς είναι σίγουρες οι έντονες αντιδράσεις των ίδιων των ασφαλισμένων.

Δυστυχώς, τα περιθώρια των εναλλακτικών λύσεων δεν είναι πολλά. Εάν η πολιτεία δεν αποδεχθεί να αναλάβει την κάλυψη ενός μέρους των ελλειμμάτων, μέσω του προϋπολογισμού, είναι θέμα χρόνου η διοίκηση του ΟΑΕΕ να προχωρήσει είτε σε αύξηση των ασφαλίστρων είτε σε μειώσεις των συντάξεων. Εξάλλου, οι σχετικές εισηγήσεις και για τα δύο υπάρχουν εδώ και καιρό στο συρτάρι του διοικητή του ΟΑΕΕ.