Θα μπορούσε ποτέ ένα μπουκάλι κρασί να μη φτάσει στον προορισμό του όχι γιατί θα το έχει σπάσει ο courier, αλλά γιατί ο παραγωγός του θα έχει υποθέσει ότι στη διαδρομή του προϊόντος προς τον πελάτη ταλαιπωρήθηκε τόσο, ώστε έπαψε να είναι κατάλληλο για κατανάλωση; Κι όμως, είναι δυνατό.

Στις αρχές του Οκτώβρη ολοκληρώθηκε στην Αθήνα το 2ο Διεθνές Logistics Forum. Ένα από τα κεντρικά συμπεράσματα του συνεδρίου ήταν η αξιοπρόσεκτη πλέον επιρροή που δημιουργούν οι τεχνολογίες της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης (Industry 4.0) στον τομέα της βιομηχανίας γενικότερα και των logistics ειδικότερα. Το Internet of Things, το οποίο λειτουργεί σαν ομπρέλα για ομάδες τεχνολογιών, όπως το Industry 4.0, Smart Cities, Smart Health κ.λπ, αναζητά την ταυτότητά του μέσα από καθετοποιημένες αγορές, όπου καλείται να αποδείξει τα υποσχόμενα οφέλη. Ο τομέας των food logistics είναι μια από αυτές τις αγορές.

Πώς μπορούν, όμως, χιλιάδες μικροσκοπικοί αισθητήρες κι έξυπνοι αλγόριθμοι ανάλυσης δεδομένων να δημιουργήσουν ένα disrupt σε μια αγορά που έχει αποκτήσει πολύτιμες εμπειρίες από τη χρήση του RFID; Σύμφωνα με αναλυτές τεχνολογίας και επαγγελματίες της αγοράς, υπάρχουν σενάρια που η μαζική ψηφιοποίηση των φυσικών αντικειμένων θα μπορούσε να βοηθήσει την εφοδιαστική αλυσίδα.

Βασική προϋπόθεση για την υλοποίηση αυτού του οράματος είναι να αποφασίσουν διαφορετικές επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην αλυσίδα, ν’ ανοίξουν κάποια από τα σιλό πληροφοριών τους. Παραγωγοί, μεταφορείς, λιανέμποροι και τελικοί καταναλωτές θα χρειαστεί να διαθέσουν κάποια από τα «πολύτιμα» δεδομένα τους, για να συνεισφέρουν στη βελτίωση του συνόλου της διαδικασίας.

Υπάρχουν ήδη εταιρείες κατασκευής λευκών συσκευών που διαθέτουν στην αγορά ψυγεία με δυνατότητα αναγνώρισης των τροφίμων που αποθηκεύονται σε αυτά. Ωστόσο, η τεχνολογία δεν έχει κανένα νόημα, αν ο κάτοχος δεν δώσει την έγκρισή του τα σχετικά δεδομένα να μεταφερθούν στον πλησιέστερο λιανέμπορο, που θα φροντίσει για την αναπλήρωση των προμηθειών, γνωρίζοντας παράλληλα τι παραγγελίες χρειάζεται να κάνει για να εξυπηρετήσει τον πελάτη του. Κι αυτό είναι μόνο ένα από τα δεκάδες πιθανά παραδείγματα.

Μονόδρομος η πορεία προς το IoT
Ίσως κάποιοι που είναι ήδη εξοικειωμένοι με τεχνολογίες Machine to Machine θα αναρωτηθούν ποιες είναι οι διαφορές με το IoT. Η βασική διαφορά βρίσκεται στο εύρος των εφαρμογών που μπορεί να περιλάβει το ΙοΤ οικοσύστημα. Για παράδειγμα το Fleet Management, μια τυπική M2M εφαρμογή, εντάσσεται πλέον στο ευρύτερο οικοσύστημα του IoT.

Επίσης, μια σημαντική διαφορά είναι ότι οι εφαρμογές M2M βασίστηκαν κυρίως σε «κλειστές» λύσεις, ενώ στο DNA του IoT υπάρχουν πολύ περισσότερα γονίδια που ωθούν την ανάπτυξη ανοιχτών λύσεων. Κάτι τέτοιο συνεπάγεται καλύτερη επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών συστημάτων και συνήθως χαμηλότερο λειτουργικό κόστος.

Τέλος, οι τεχνολογίες IoT έχουν πιο στενή συνεργασία με το cloud, οπότε είναι πιο προσιτή η αξιοποίηση τους από μεγαλύτερο εύρος εταιρειών.

Μονόδρομος η πορεία προς το IoT; Μάλλον ναι. Πώς, όμως, από την καλή διάθεση φτάνουμε στην υλοποίηση λύσεων; Ποιος αναλαμβάνει το κόστος να τοποθετηθούν πχ αισθητήρες θερμοκρασίας σε μερικά εκατομμύρια μπουκάλια νερού, ώστε να εξασφαλιστεί η ποιότητά του στο σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας, δεδομένου ότι από τη χρήση των αισθητήρων δεν θα ωφεληθεί μόνο ο παραγωγός, αλλά και αρκετοί από τους ενδιάμεσους κρίκους.

Μια λύση που προτάθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου IoT Conference Athens 2016 είναι η πιλοτική υλοποίηση λύσεων με συνεισφορά της ακαδημαϊκής ερευνητικής κοινότητας και startup επιχειρήσεων που έχουν το «χάρισμα» να εντοπίζουν σχετικά καλές και οικονομικές λύσεις. Η θετική πλευρά της πρότασης είναι ότι με χαμηλό σχετικά προϋπολογισμό μπορεί να γίνει μια δοκιμή ότι όλα λειτουργούν σύμφωνα με τις προσδοκίες και η λύση έχει τα αναμενόμενα οφέλη.

Τα δυσάρεστα έρχονται όταν το αποτέλεσμα είναι το αναμενόμενο και θα χρειαστεί να βρεθούν τα χρήματα, για να περάσει το έργο από την πιλοτική σε φάση πλήρους λειτουργίας.

Το RFID φοράει καινούργια ρούχα
Σήμερα ζούμε την ανάδυση της τάσης του Internet of Things. Όμως, η νέα τεχνολογία πλαισιώνει ένα ευρύ σύνολο τεχνολογιών που προϋπήρχαν. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκει και η τεχνολογία RFID, η οποία από τα πρώτα της στάδια βρήκε θερμούς υποστηρικτές στους τομείς των logistics και του λιανεμπορίου.

Ο βασικός στόχος του ευρωπαϊκού προγράμματος SERAMIS, στο οποίο μεταξύ άλλων συμμετέχει το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου και Επιχειρείν ELTRUN (www.eltrun.gr) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, είναι να αναπτύξει καινοτόμες μεθόδους χειρισμού και ανάλυσης του τεράστιου όγκου δεδομένων που παράγονται από RFID εγκαταστάσεις σε καταστήματα λιανεμπορίου. Η νέα γνώση που θα παραχθεί στο πλαίσιο των μεθόδων ανάλυσης δεδομένων (data analytics), θα είναι αξιοποιήσιμη τόσο για τη βελτίωση της λειτουργίας των επιχειρήσεων (πχ στη διαχείριση αποθεμάτων) όσο και για την παροχή καινοτόμων υπηρεσιών στους πελάτες.

Στο πλαίσιο του SERAMIS, η έρευνα θα εφαρμοστεί πιλοτικά το πρώτο τρίμηνο του 2017 σε δύο μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων ρουχισμού σε Ιταλία και Γερμανία. Θα αξιολογηθεί στον έλεγχο της ροής των προϊόντων και του αποθέματος στην αποθήκη, καθώς και στην ικανοποίηση των πελατών ανά ψηφιακό δοκιμαστήριο ρούχων, όπου θα τους προτείνονται περισσότερα ρούχα (recommendation system).

Τα ερευνητικά αποτελέσματα του SERAMIS θα αξιοποιηθούν πρώτα από τους δύο λιανέμπορους ρουχισμού που συμπράττουν στο έργο. Για παράδειγμα, το ψηφιακό δοκιμαστήριο ρούχων με την υπηρεσία πρότασης ρούχων θα ξεκινήσει τη λειτουργία του στο επόμενο τρίμηνο σε ένα κατάστημα. Ήδη ετοιμάζονται άλλα τρία καταστήματα. Επίσης, μια από τις παραγόμενες μεθόδους ανάλυσης δεδομένων, που κατηγοριοποιεί τους πελάτες σύμφωνα με την αγοραστική τους συμπεριφορά, θα είναι το πρώτο προϊόν μια νεοφυούς επιχείρησης που θα ιδρύσουν κάποιοι από τους ερευνητές του έργου.