«Το περιβάλλον αποκτά συνεχώς αυξανόμενη σημασία στις εκστρατείες των πολιτικών ηγετών και αποτελεί νούμερο ένα θέμα στην ατζέντα πολλών χωρών», δήλωσε η Ματίνα Μπάδα, διευθύνουσα σύμβουλος της Nielsen Ελλάδας. «Η ευαισθητοποίηση γύρω από τα περιβαλλοντικά θέματα και την κλιματική αλλαγή αυξάνεται το τελευταίο διάστημα, ως αποτέλεσμα της πρωτόγνωρης κάλυψης των ζητημάτων αυτών από τα παγκόσμια μέσα μαζικής ενημέρωσης. Οι καταναλωτές σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, νιώθουν αρκετά δυνατοί να ξεκινήσουν από μόνοι τους την αλλαγή των καθημερινών τους συνηθειών και να συμβάλουν ενεργά, χωρίς να περιμένουν αναγκαστικά τις όποιες κυβερνητικές πρωτοβουλίες».

Λατινική Αμερική: η ευθύνη στις κυβερνήσεις

Οι καταναλωτές στη Λατινική Αμερική φαίνεται να έχουν τη μεγαλύτερη ανησυχία για το περιβάλλον και είναι οι πλέον αμετακίνητοι στην άποψη πως οι κυβερνήσεις οφείλουν να είναι πρωτοπόρες στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Περισσότεροι από τους μισούς Λατινοαμερικάνους (52%) πιστεύουν πως πρέπει να υπάρξουν σημαντικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες στον τομέα της επιστήμης και της έρευνας -όπως αυτοκίνητα και σπίτια με χαμηλή εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα, αναζήτηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κά-  ενώ 47% θεωρεί πως οι κυβερνήσεις πρέπει να έχουν κατασταλτικό ρόλο, ώστε να περιορίζουν την εκπομπή βλαβερών ουσιών από τις εταιρείες. Τέλος, το 28% των Λατινοαμερικάνων δήλωσε πως οι κυβερνήσεις πρέπει να επενδύσουν ένα μεγάλο ποσό στη βελτίωση των δημόσιων μέσων μαζικής μεταφοράς.

«Οι Λατινοαμερικάνοι πιστεύουν ακράδαντα πως οι κυβερνήσεις πρέπει να δείξουν τον δρόμο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, επειδή έχουν αντιληφθεί την κλίμακα των προβλημάτων και την αναγκαιότητα για τοπική και οργανωμένη δράση. Αντιλαμβάνονται πως οι μεμονωμένες ενέργειες από ιδιώτες ή τις κυβερνήσεις των πλουσιότερων χωρών δεν αρκούν», δήλωσε ο Timmons Roberts, πρώην υφηγητής στο Oxford’s Environmental Change Institute και καθηγητής στο τμήμα Κοινωνιολογίας του  College of William and Mary στις ΗΠΑ. «Οι δημόσιες συγκοινωνίες, η έρευνα για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ο έλεγχος των βιομηχανιών φαίνεται να αποτελούν σημαντικά ζητήματα που για να επιλυθούν από τις κυβερνήσεις των χωρών της Λατινικής Αμερικής θα πρέπει να επενδυθούν αρκετοί πόροι».

Βόρεια Αμερική: υψηλά ποσοστά στην ανακύκλωση, χαμηλά στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες

Οι Βόρειο-Αμερικάνοι βρέθηκαν στην κορυφή της παγκόσμιας λίστας εκείνων που πιστεύουν στην ανακύκλωση (45% συγκριτικά με 37% που είναι ο παγκόσμιος μέσος όρος), ήταν όμως αρκετά πίσω, σε ό,τι αφορά σε άλλες κυβερνητικές ή ατομικές πρωτοβουλίες. Για παράδειγμα, οι Βόρειο-Αμερικάνοι είναι τελευταίοι στη λίστα όσων πιστεύουν πως οι κυβερνήσεις θα πρέπει να θεσμοθετήσουν ειδική φορολογία προσαρμοσμένη στις περιβαλλοντικές πρακτικές κάθε εταιρείας (επιβράβευση ή τιμωρία των εταιρειών ανάλογα με την περιβαλλοντική τους συμπεριφορά). Επιπλέον, μόλις το 11% των Βόρειο-Αμερικανών (σε αντίθεση με το 20% των ερωτηθέντων παγκοσμίως) θεωρεί πως οι ιδιώτες πρέπει να χρησιμοποιούν το αυτοκίνητό τους λιγότερο για το καλό του περιβάλλοντος.

«Παρόλο που οι Βόρειο-Αμερικανοί έχουν αποκτήσει αρκετά εξειδικευμένη γνώση σε θέματα επίλυσης των περιβαλλοντικών ζητημάτων -όπως η ανάγκη για βελτιωμένα συστήματα αποσύνθεσης των απορριμμάτων- το ζήτημα της φορολογίας παραμένει ταμπού στην αμερικανική κοινωνία. Μπορεί να δούμε την αντίδρασή τους στο θέμα της φορολογίας να αμβλύνεται στο μέλλον, όμως είναι εμφανής η αντίθεση μεταξύ αντιλήψεων και συμπεριφοράς», δήλωσε ο Max Boykoff, ερευνητής στο Environmental Climate Institute του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, δύο στους πέντε καταναλωτές (38%) πιστεύουν ότι οι κυβερνήσεις θα έπρεπε να περιορίσουν τις εκπομπές αερίων διοξειδίου του άνθρακα και άλλων ρυπογόνων ουσιών που προέρχονται από εταιρείες. Παράλληλα, αντίστοιχο ποσοστό (39%) υποστηρίζει την ύπαρξη κυβερνητικών πρωτοβουλιών στον τομέα της έρευνας για την εξεύρεση επιστημονικών και τεχνολογικών λύσεων, όπως αυτοκίνητα και σπίτια χαμηλής εκπομπής αερίων και πηγές ανανεώσιμης ενέργειας.

Υπέρ της ενίσχυσης των εταιρειών με οικολογική συνείδηση οι ‘Ελληνες

Πάνω από τους μισούς Τσέχους, Βιετναμέζους, Φιλιππινέζους και Ισπανούς καταναλωτές ήταν θετικοί στο ζήτημα της κυβερνητικής παρέμβασης για τον περιορισμό των εταιρικών εκπομπών αερίων διοξειδίου του άνθρακα και άλλων ρυπογόνων ουσιών, ενώ πάνω από τους μισούς Λιθουανούς, Μεξικανούς, Ρώσους, Κορεάτες και Πορτογάλους υποστήριξαν την πραγματοποίηση κυβερνητικών ερευνητικών σχεδίων. Από τη μεριά τους, οι ‘Ελληνες υποστηρίζουν κατά 46% τις ερευνητικές πρωτοβουλίες των κυβερνήσεων, κατά 38% την ανακύκλωση και κατά 35% τον έλεγχο των εταιρειών από τις κυβερνήσεις. Εντύπωση προκαλεί το υψηλό ποσοστό των Ελλήνων που επικροτεί την φορολογική ελάφρυνση ή επιδότηση όσων ιδιωτών συμπεριφέρονται οικολογικά, ποσοστό που είναι από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως.

Οι Ευρωπαίοι βρέθηκαν στην κορυφή της παγκόσμιας λίστας, σε ό,τι αφορά στην ανάληψη ιδιωτικής πρωτοβουλίας, όπως η θερμική μόνωση του σπιτιού και η αγορά τοπικών προϊόντων, ώστε να μειωθεί το συνολικό διοξείδιο του άνθρακα που απαιτείται για τη μεταφορά τροφίμων από τους τόπους παραγωγής. Επτά από τις δέκα χώρες που πρωτοστατούν στην υποστήριξη ντόπιων προϊόντων εποχής προέρχονται από την Ευρώπη, με τους Αυστριακούς (40%) και τους Ελβετούς (37%) να βρίσκονται στις πρώτες θέσεις, και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να είναι στο 17%. Αντιθέτως, μόλις το 7% των Ελλήνων φαίνεται να συμφωνεί με αυτό.

‘Eνας στους δέκα Ευρωπαίους θεωρεί πως οι ιδιοκτήτες σπιτιών πρέπει να μονώσουν τα σπίτια τους για να καταπολεμήσουν το φαινόμενο της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Μόνο οι ευρωπαϊκές χώρες εμφανίστηκαν στην πρώτη παγκόσμια δεκάδα, όσον αφορά στη μόνωση. «Οι ευρωπαϊκές συμπεριφορές και αντιδράσεις σε αυτή την έρευνα αντικατοπτρίζουν την ισχύουσα κλιματολογική πολιτική της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης και τις πολιτικές ανησυχίες», σχολίασε ο Boykoff. «Η Ευρώπη οδεύει σε μια δεύτερη φάση διαπραγμάτευσης των ρύπων και, καθώς οι κυβερνήσεις συνειδητοποιούν τις επιδράσεις των υποσχέσεων που δόθηκαν στο Πρωτόκολλο του Κιότο, οι καταναλωτές αρχίζουν να ευαισθητοποιούνται περισσότερο γύρω από τα περιβαλλοντικά θέματα, όπως η ατομική κατανάλωση ενέργειας και εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα, τα μίλια που δαπανώνται για να φτάσουν τα τρόφιμα από την παραγωγή στο ράφι τους και οι εναλλακτικές επιλογές οικιακής ενέργειας».

‘Ενας στους τέσσερις Ευρωπαίους (21%) τόνισε την ανάγκη κυβερνητικών πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη μιας φιλικής προς το περιβάλλον εταιρικής συμπεριφοράς, με πρωτοπόρους παγκοσμίως τους Φινλανδούς καταναλωτές (31%) και τους ‘Ελληνες να ακολουθούν μερικές θέσεις πιο κάτω με 25%.

Λιγότερη χρήση των ΙΧ από τους ‘Ελληνες

Σε παγκόσμιο επίπεδο, 22% των καταναλωτών δήλωσε ότι θα έπρεπε να στραφούμε σε ενεργειακά πιο οικονομικούς λαμπτήρες και ηλεκτρικές συσκευές -με πρωτοπόρους τους καταναλωτές της Ιαπωνίας (το 41%) και του Χονγκ Κονγκ (35%). Οι ‘Ελληνες βρίσκονται και για αυτή την ερώτηση στις υψηλότερες θέσεις των ευρωπαϊκών χωρών με 26%, ενώ το 21% των Ελλήνων θεωρεί πως θα έπρεπε να χρησιμοποιούν τα ΙΧ αυτοκίνητά τους λιγότερο, έχοντας στις πρώτες θέσεις της συγκεκριμένης κατάταξης τους Ιάπωνες και Κινέζους καταναλωτές, με ποσοστά άνω του 30%.

Χαμηλά στην Ελλάδα η γνώση για τα προϊόντα Δίκαιου Εμπορίου (Fair Trade)

Παρόλο που ένας στους δύο καταναλωτές παγκοσμίως ισχυρίζεται πως έχει ακούσει για τα προϊόντα Δίκαιου Εμπορίου, αυτά είναι περισσότερο αναγνωρισμένα στην Ευρώπη από οποιοδήποτε άλλο μέρος του κόσμου, σύμφωνα με την πρώτη παγκόσμια καταναλωτική έρευνα της Nielsen για την αναγνωρισιμότητα και τις καταναλωτικές συμπεριφορές που αφορούν στο Δίκαιο Εμπόριο.

“Η ιδέα του Δίκαιου Εμπορίου ουσιαστικά άρχισε να λαμβάνει τη σύγχρονη μορφή της στην Ολλανδία το 1988, με την εισαγωγή καφέ που είχε παραχθεί με ηθικό τρόπο στις χώρες του Τρίτου κόσμου. Δεν αποτελεί, συνεπώς, έκπληξη που το Δίκαιο Εμπόριο εξακολουθεί να βρίσκει την κύρια έκφρασή του στις ευρωπαϊκές χώρες», δήλωσε ο Jonathan Banks, business insights director Europe, The Nielsen Company. Σύμφωνα με την έρευνα της Nielsen, το 69% των Ευρωπαίων ερωτηθέντων ισχυρίζεται πως έχει ακούσει για τα προϊόντα Δίκαιου Εμπορίου, τη στιγμή που ο αντίστοιχος παγκόσμιος μέσος όρος πέφτει στο 49%. “Οι χώρες όπου το Δίκαιο Εμπόριο παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητά του προέρχονται από την Ευρώπη, με προεξάρχουσες εκείνες της Φινλανδίας (98%), της Βρετανίας (97%) και της Γαλλίας (96%). Η Ελλάδα καταλαμβάνει μία από τις τελευταίες θέσεις στον σχετικό πίνακα, με μόλις το 32% των ερωτηθέντων να δηλώνει πως γνωρίζει τα προϊόντα Δίκαιου Εμπορίου.

Μπορεί τα πλέον διαδεδομένα προϊόντα με τη σφραγίδα του Δίκαιου Εμπορίου να είναι ο καφές, το τσάι και η σοκολάτα, όμως αρκετοί λιανέμποροι έχουν επεκτείνει τις προσφορές τους, περιλαμβάνοντας από φρέσκα φρούτα και λουλούδια μέχρι κρασί, μέλι, μπισκότα και ρύζι. Επιπλέον, το πιστοποιημένο βαμβάκι Δίκαιου Εμπορίου χρησιμοποιείται πλέον για την παραγωγή ρούχων, τα οποία μπορεί να τα βρει κανείς σε πλειάδα εμπορικών μαγαζιών και πολυκαταστημάτων σε αρκετές χώρες της Ευρώπης.

“Η αγορά προϊόντων Δίκαιου Εμπορίου κάνει τους καταναλωτές να νιώθουν καλύτερα με τον εαυτό τους, καθώς αισθάνονται πως συμβάλλουν στο να γίνει ο κόσμος μας λίγο καλύτερος”, δήλωσε  o κ. Banks  “Η πρόσφατη έρευνα της Nielsen φανέρωσε πως οι καταναλωτές προτιμούν να αγοράζουν “ηθικά” προϊόντα παρά να κάνουν φιλανθρωπικές δωρεές. Εντάσσοντας τα προϊόντα Δίκαιου Εμπορίου στα καθημερινά τους ψώνια είναι ένας εύκολος τρόπος για αυτούς από τη μία να αγοράσουν τα αγαθά που χρειάζονται και από την άλλη να νιώσουν όμορφα προσφέροντας βοήθεια στον παραγωγό και στην κοινωνία που έχει ανάγκη.

Από το 51% των καταναλωτών που γνωρίζουν το Δίκαιο Εμπόριο παγκοσμίως, το 49% δήλωσε πως τα fairtrade προϊόντα μπορούν πάντοτε να αναγνωρίζονται από τις ειδικές ετικέτες και τους λογότυπούς τους. «Η απόφαση των προϊόντων Δίκαιου Εμπορίου να διαφοροποιήσουν την εικόνα της μάρκας τους από όλα τα άλλα προϊόντα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της επιτυχίας τους. Ο λογότυπος των fairtrade προϊόντων προωθεί την αναγνωρισιμότητα και πιστοποιεί την “ηθική” παραγωγή αυτών των προϊόντων, με αποτέλεσμα οι καταναλωτές να ενθαρρύνονται στην αναζήτηση του συγκεκριμένου λογότυπου», δήλωσε ο κ. Banks.  Πάνω από οκτώ στους δέκα (80%) Γάλλους, Βρετανούς και Δανούς καταναλωτές συμφωνεί πως τα προϊόντα Δίκαιου Εμπορίου μπορούν πάντοτε να αναγνωρίζονται από τον ειδικό λογότυπο και συσκευασία τους. Με τους ‘Ελληνες γνώστες του Δίκαιου Εμπορίου να συμφωνούν κατά 60%.

Ως απόδειξη στη συνεχώς αυξανόμενη δημοτικότητα, διανομή αλλά και γκάμα των προϊόντων Δίκαιου Εμπορίου, έρχεται η απάντηση του 35% των καταναλωτών παγκοσμίως που δηλώνουν ότι μπορούν να αγοράσουν fairtrade προϊόντα και σε πολυκαταστήματα. «Ειδικά σε χώρες, όπως η Γαλλία, η Βρετανία, η Ιρλανδία και το Βέλγιο, υπάρχει μία συνεχώς αυξανόμενη αποδοχή των προϊόντων Δίκαιου Εμπορίου, με αποτέλεσμα τη διείσδυση τέτοιων πιστοποιημένων προϊόντων σε κατηγορίες, όπως καλλυντικά και ρούχα. Με το να αναγνωρίζουν οι καταναλωτές πως μπορούν να βρουν διαθέσιμα στα πολυκαταστήματα τέτοια προϊόντα, ουσιαστικά επιβεβαιώνουν την τάση του Δίκαιου Εμπορίου να ξεφύγει από το πλαίσια των σούπερ μάρκετ και να βρεθεί σε κάθε μέρος μαζικής αγοράς», τόνισε ο κ. Banks.

‘Ομως, η αντίληψη των καταναλωτών για το πού μπορούν να αγοράσουν προϊόντα Δίκαιου Εμπορίου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πού είναι διαθέσιμα τα προϊόντα αυτά σε κάθε χώρα της έρευνας», ανέφερε η Ματίνα Μπάδα. «Για παράδειγμα, στην Ελλάδα πάνω από το 50% όσων γνωρίζουν το Δίκαιο Εμπόριο θεωρεί πως μπορεί να βρει τα προϊόντα αυτά μόνο σε ειδικά μαγαζιά». Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 28% των καταναλωτών που ήξερε το Δίκαιο Εμπόριο συμφώνησε πως τα προϊόντα αυτά είναι διαθέσιμα μόνο στα ειδικά καταστήματα.

Παρόλο που το 39% παγκοσμίως όσων γνωρίζουν το Δίκαιο Εμπόριο θεωρεί πως τα προϊόντα αυτά είναι ακριβότερα από τα υπόλοιπα, αυτό δεν εμπόδισε την αλματώδη αύξηση των πωλήσεων του Δίκαιου Εμπορίου. Σύμφωνα με το UK Fairtrade Foundation, οι καταναλωτές ξόδεψαν σε όλο τον κόσμο πάνω από 1,6 δισ. βρετανικές λίρες σε πιστοποιημένα προϊόντα Δίκαιου Εμπορίου για το 2007, που σημαίνει αύξηση της τάξης του 47% σε σχέση με το 2006.