Με καταιγιστικό ρυθμό συνεχίζονται οι αναγγελίες νέων αυξημένων τιμοκαταλόγων χονδρικής από τις προμηθεύτριες εταιρείες των σούπερ μάρκετ. Πρόκειται για μεταβολές τιμών, οι οποίες φτάνουν μέχρι και 46%, αφορούν το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου και επηρεάζουν το κόστος αγορών περίπου 45 βασικών κατηγοριών προϊόντων. Αρκετές εξ αυτών ήδη έχουν περάσει στο ράφι, ενώ ως τις παραμονές της εορταστικής περιόδου των Χριστουγέννων θα έχουν ανατιμηθεί όλα τα εν λόγω προϊόντα, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους καταναλωτές.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του «σελφ σέρβις», ορισμένες από τις μεγαλύτερες ανατιμήσεις αφορούν τα αυγά (έως 13%), τις φρυγανιές (έως 7%), τα γάλατα (έως 19%), τη φέτα (έως 11%), τα λοιπά τυροκομικά προϊόντα (έως 5%), τα κατεψυγμένα λαχανικά (έως 11%), τα προϊόντα περιποίησης προσώπου και σώματος (έως 29%), τα ελαιόλαδα (έως 10%), τις κονσέρβες τόνου (έως 9%), τα ρύζια και τα όσπρια (έως 8%), το ξύδι (έως 9%), τις τυποποιημένες σαλάτες (έως 46%), τα αλλαντικά (έως 15%), τα απολυμαντικά (έως 5%), τα απορρυπαντικά, καθαριστικά και τα προϊόντα συσκευασίας από πλαστικό (έως 20%), τις τυποποιημένες σάλτσες (έως 10%), τα αναψυκτικά (έως 13%), τα τυριά τύπου κρέμας (έως 13%), τα παγωτά (έως 11%), τα καθαριστικά πιάτων (έως 16%), τα καθαριστικά σπιτιού (έως 15%), τα προϊόντα περιποίησης μωρών (έως 10%), τις οδοντόκρεμες (έως 9%), τις σερβιέτες (έως 10%), τα είδη ξυρίσματος (έως 12) κ.α.

Οι προαναφερόμενες ανατιμήσεις έρχονται να προστεθούν σε προηγούμενες, που διαγράφουν επαναληπτικές τροχιές ανατιμήσεων περισσότερο από δώδεκα μήνες, καθιστώντας τις αγορές των προϊόντων καθημερινής ανάγκης μία πραγματική περιπέτεια για τα νοικοκυριά –ιδιαίτερα τα οικονομικώς ευάλωτα, που στενάζουν και υπό το υπέρογκο βάρος της ενεργειακής ακρίβειας (βενζίνες, πετρέλαια, ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο).

Σε αυξανόμενη απόκλιση οι πωλήσεις σε όγκο και αξία
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της IRI για τα ταχυκίνητα προϊόντα σταθερού barcode, μεταξύ του Μαΐου και του Σεπτεμβρίου φέτος διαπιστώθηκε ανά μήνα μεγαλύτερη απόκλιση της εξέλιξης των πωλήσεων σε αξία και σε όγκο. Ειδικότερα, ενώ τον περασμένο Μάιο οι πωλήσεις των αλυσίδων κατέγραψαν αύξηση σε αξία 8,1% και λίγο χαμηλότερα του 5% σε όγκο, σταδιακά ως το τέλος του Σεπτεμβρίου η απόκλιση των δύο δεικτών διευρύνθηκε, καθώς οι πωλήσεις σε αξία σκαρφάλωσαν στο 11,1% και σε όγκο μειώθηκαν κατά 5,5%. Πρόκειται για μεταβολές στις οποίες επέδρασσαν καθοριστικά οι συνεχιζόμενες ανατιμήσεις στους τιμοκαταλόγους χονδρικής και η μετακύλησή τους στις τιμές ραφιού. Συνεπώς οι καταναλωτές περιορίζουν όλο και περισσότερο τις ποσότητες των προϊόντων που ψωνίζουν από τα σούπερ μάρκετ, προκειμένου να μειώσουν όσο το δυνατόν περισσότερο το συνολικό κόστος των μηνιαίων αγορών τους.

Από τα ίδια στοιχεία προκύπτει επίσης ότι στο σύνολο των ταχυκίνητων προϊόντων σταθερού barcode ο πληθωρισμός των αλυσίδων σούπερ μάρκετ ανά τεμάχιο στο εννεάμηνο διαμορφώθηκε στο 5,5%, οι πωλήσεις ανά μονάδα (τεμάχιο) ήταν μειωμένες κατά 1,4% και η αξία τους αυξημένη κατά 4%, όταν το 2021 η τιμή ανά μονάδα είχε αυξηθεί κατά 1,9%, τα τεμάχια είχαν μειωθεί κατά 0,8% και η αξία των πωλήσεων ανήλθε κατά 1,1%.

Γενναίο «ψαλίδι» στις προσφορές
Αντίστροφη τάση με τις τιμές καταγράφηκε στην εξέλιξη των προωθητικών ενεργειών, όπως επίσης δείχνουν τα στοιχεία της IRI. Σύμφωνα με αυτά, στο σύνολο των ταχυκίνητων προϊόντων η συμμετοχή των προσφορών και των προωθητικών ενεργειών περιορίστηκε στο εννεάμηνο φέτος το 24,1% έναντι 25,5% την αντίστοιχη περίοδο του 2021 και 25,7% καθ’ όλη τη διάρκεια της περσινής χρονιάς, αλλά και 25,1% το 2020.
Στα τρόφιμα η συμμετοχή των προωθητικών ενεργειών στο σύνολο των πωλήσεων μειώθηκε στο 23,4% στο εννεάμηνο έναντι 24,3% πέρυσι την ίδια περίοδο, στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας η μείωση ήταν μεγαλύτερη και διαμορφώθηκε στο 31,6% από 33,9% το 2021, ενώ ακόμα μεγαλύτερη ήταν στα προϊόντα καθαρισμού και φροντίδας σπιτιού, όπου η συμμετοχή των προωθητικών ενεργειών διαμορφώθηκε στο 22,9% έναντι 26,2% στο εννεάμηνο του 2021.

Από τα προαναφερόμενα στοιχεία είναι ξεκάθαρο ότι οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ στην προσπάθειά τους να περιορίσουν τις ανατιμήσεις στο ράφι, «έβαλαν χέρι» στις προωθητικές ενέργειες, τις οποίες άρχισαν να περικόπτουν σε μεγάλο βαθμό από τις αρχές του χρόνου.

Όπως σχολιάζουν ανώτατα στελέχη του κλάδου, οι συνεχιζόμενες ανατιμήσεις θα επηρεάσουν, αν και σε μικρότερο βαθμό, και το κόστος του λεγόμενου «καλαθιού του νοικοκυριού», που απευθύνεται κυρίως στα οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά. Ειδικότερα, τονίζουν ότι, με το ρυθμό που ανακοινώνονται οι ανατιμήσεις από τη βιομηχανία, είναι δεδομένο ότι θα επιβαρυνθούν και τα εκπτωτικά προϊόντα, για τα οποία το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων νομοθέτησε ένα ειδικό καθεστώς τιμολόγησης.

Οι ανατιμήσεις στο «καλάθι του νοικοκυριού»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία που εξασφάλισε το «σελφ σέρβις» από γνωστή αλυσίδα, τα οποία αποτυπώνουν την εξέλιξη των τιμών στα 51 προϊόντα του «καλαθιού του νοικοκυριού» πριν αυτό θεσμοθετηθεί από το Υπουργείο Ανάπτυξης. Η καταγραφή τους βασίστηκε σε εσωτερική έρευνα που έγινε σε συγκεκριμένο αριθμό εργαζομένων, των οποίων οι σύζυγοι επίσης εργάζονται και αμείβονται με μισθούς έως 1.000 ευρώ το μήνα. Από την εν λόγω έρευνα προέκυψε ότι το κόστος του «καλαθιού» αυξήθηκε από το 2021 έως και τον Απρίλιο φέτος κατά 8,29% στα 183 ευρώ από τα 169 ευρώ και έως τον Οκτώβριο φέτος κατά 16,5% στα 196 ευρώ. Αντίστοιχα, το κόστος του «καλαθιού» αποκλειστικά των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας έως τον Απρίλιο του 2022 μειώθηκε κατά 12% στα 153 ευρώ, ενώ έως τον Οκτώβριο φέτος αυξήθηκε κατά 13% στα 173 ευρώ.

Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, πέραν της συνολικής υψηλής επιβάρυνσης που έχει υποστεί το εν λόγω «καλάθι» αποκαλύπτεται η σχετικά μικρή διαφορά που εμφανίζει η αξία του, όταν σε αυτό συμμετέχουν στη μια περίπτωση μόνο επώνυμα αγαθά και στην άλλη μόνο προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας.

Πρόσκαιρη η «ανάσα» στον πληθωρισμό
Οι συνεχιζόμενες ανατιμήσεις στα αγαθά πρώτης ανάγκης αναμένεται να επηρεάσουν ανάλογα τον πληθωρισμό, που μπορεί τον Οκτώβριο να παρουσίασε μία μικρή κάμψη, όμως είναι βέβαιο ότι τους επόμενους μήνες θα εξακολουθήσει να κινείται ανοδικά, με το μέσο ετήσιο ΔΤΚ να διαμορφώνεται κοντά στα επίπεδα του 10% –στο 10% τον προσδιορίζει και η Κομισιόν για το σύνολο του έτους, η οποία εκτιμά ότι το 2023 θα διαμορφωθεί σε ετήσια βάση στο 6%.

Σύμφωνα με την Eurostat, ο εναρμονισμένος ετήσιος ΔΤΚ στην Ελλάδα διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο στο 9,8% έναντι 12,1% τον Σεπτέμβριο και οι τιμές μειώθηκαν κατά 1%. Ο ετήσιος πληθωρισμός διολίσθησε κάτω του ψυχολογικού ορίου του 10% πρώτη φορά από τον Απρίλιο φέτος, καθώς από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο ήταν σταθερά διψήφιου ποσοστού –ήταν ειδικότερα 10,5% τον Μάιο, 11,6% τον Ιούνιο, 11,3% τον Ιούλιο, 11,2% τον Αύγουστο και 12,1% τον Σεπτέμβριο.