Σε φάση ισχυρών πιέσεων, λόγω των περυσινών ιστορικών υψηλών επιδόσεών της, έχει εισέλθει φέτος αγορά του κλάδου, καθώς ο τζίρος φαίνεται πως σταθεροποιείται σχεδόν στο μηδέν (ανάπτυξη 0,2%). Αυτό έδειξε η μέτρηση της NielsenIQ στις 11 Απριλίου, οπότε συγκρίθηκαν οι επιδόσεις των αλυσίδων τις πρώτες εκατό ημέρες του 2021 σε σχέση με τις αντίστοιχες περσινές, όταν ο φόβος και η αβεβαιότητα για την κρίση στη δημόσια υγεία στη διάρκεια του πρώτου lockdown εκτίναξε τις πωλήσεις των σούπερ μάρκετ από τα μέσα του Μαρτίου.

Φέτος η αγορά των σούπερ μάρκετ, αν και είχε μια εξαιρετικά δυναμική εκκίνηση, λόγω του μακρού lockdown από τον Νοέμβριο, άρχισε σταδιακά να «κατεβάζει ταχύτητα» και κάποιες εβδομάδες οι πωλήσεις να έχουν ενδείξεις αρνητικών επιδόσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι τις πρώτες έξι εβδομάδες του έτους ο ρυθμός ανάπτυξης κατέγραψε διψήφια ποσοστά από 20,6% μέχρι 10,1%, όμως στη συνέχεια τις περισσότερες εβδομάδες οι πωλήσεις κυμάνθηκαν έντονα πτωτικά, μεταξύ 18,1% και 27,2%, σύμφωνα με τα στοιχεία της NielsenIQ.

Τα κρίσιμα δίμηνα
Ανώτατα στελέχη του κλάδου χαρακτηρίζουν τον Απρίλιο και τον Μάιο «μήνες δύσκολους», σχολιάζοντας, εξάλλου, ότι φέτος οι απώλειες θα είναι μεγαλύτερες τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, δεδομένης της επιβολής αυστηρού lockdown από τον Νοέμβριο πέρυσι, που, ενισχύοντας την οικιακή κατανάλωση, αύξησε τις πωλήσεις των σούπερ μάρκετ. Αντίθετα φέτος, όπως εκτιμούν, επειδή η μαζικότητα των εμβολιασμών θα αποδώσει υψηλό βαθμό ανοσίας του πληθυσμού το φθινόπωρο, οι δείκτες των κλαδικών συγκρίσιμων πωλήσεων θα χάσουν ύψος, επανερχόμενοι σε επίπεδο κανονικότητας.

Σε ό,τι αφορά το ερχόμενο καλοκαίρι, τα ίδια στελέχη θεωρούν ότι η τουριστική κίνηση θα παρουσιάσει μεν μια σχετική ανάκαμψη συγκριτικά με το 2020, όμως τα οφέλη για την αγορά των σούπερ μάρκετ θα είναι σε συγκρίσιμη βάση χαμηλότερα του 2020. Συνεπώς, όπως αναμένουν, ο κλαδικός τζίρος φέτος θα κυμανθεί από 3% έως 5% χαμηλότερα από την προηγούμενη χρονιά, συμμεριζόμενοι τις προβλέψεις της IRI, σύμφωνα με τις οποίες βάσει του χειρότερου σεναρίου ο τζίρος φέτος θα είναι μειωμένος κατά 6% και βάσει του πλέον ευμενούς οι απώλειες θα είναι ήπιες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της NielsenIQ, ο ρυθμός ανάπτυξης των πωλήσεων του οργανωμένου λιανεμπορίου (καταστήματα τροφίμων άνω των 100τμ στην ηπειρωτική Ελλάδα και την Κρήτη εξαιρούμενων των νησιών) στο πρώτο τρίμηνο του έτους κρατήθηκε χαμηλά, καθώς ως σύνολο αυξήθηκαν κατά 1,9% (στοιχεία YTD έως 28 Μαρτίου 2021), σε σύγκριση με την αντίστοιχη περυσινή χρονική περίοδο, ενώ τα FMCG στο σύνολό τους παρουσίασαν πιο χαμηλή τάση ανάπτυξης, 1,2% έναντι του 2020.

Πώς «ψαλιδίζεται» η ανάπτυξη
Μάλιστα, η αγορά άρχισε προοδευτικά από την πρώτη εβδομάδα του έτους να καταγράφει μια σταδιακά σταθερή εξασθένιση δυναμικής, έχοντας αρχίσει το πρώτο επταήμερο με άνοδο 19,5% έναντι του 2020, για να συνεχίσει με ρυθμούς YTD 18,2%, 15,5%, 14,1%, 13,8%, 9,9%, 5,8%, 2,2% για να καταλήξει στο τρίμηνο με 1,9%.

Σε ό,τι αφορά τις επιμέρους κατηγορίες των ταχυκίνητων καταναλωτικών προϊόντων, σύμφωνα με τις μετρήσεις της NielsenIQ, τα τρόφιμα και τα ποτά ήταν η μοναδική μεγάλη κατηγορία, που αναπτύχθηκε με ρυθμό 4,2%, ενώ οι κατηγορίες των προϊόντων προσωπικής περιποίησης και οικιακής χρήσης παρουσίασαν μείωση πωλήσεων σε αξία συγκριτικά με την αντίστοιχη περίοδο του 2020 κατά 8,9% και 7,4% αντίστοιχα. Πρόκειται για επιδόσεις που θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος πως δείχνουν μια σταδιακή τάση κάμψης.

Βάσει των ίδιων στοιχείων, το σύνολο των κατηγοριών ειδών bazaar (ένδυση, ηλεκτρικές συσκευές, βιβλία, εργαλεία, είδη κήπου, είδη αυτοκινήτου, οικιακού εξοπλισμού κ.ά.) εμφάνισαν την πλέον θετική διψήφιου ποσοστού τάση ανάπτυξης, με ένδειξη 16,5%, ενώ τα φρέσκα και επί ζυγίω προϊόντα αναπτύχθηκαν πολύ πιο συγκρατημένα, κατά 1,5%.

Τα τρία ισχυρότερα top 5
Ενδιαφέρον έχουν τα στοιχεία που διέθεσε η NielsenIQ στο «σελφ σέρβις» σχετικά με το top 5 των προϊόντων με τις υψηλότερες επιδόσεις στις τρεις βασικότερες κατηγορίες προϊόντων στα ράφια των σούπερ μάρκετ, δηλαδή στα τρόφιμα και ποτά, τα προϊόντα για τη φροντίδα του νοικοκυριού και τα είδη προσωπικής φροντίδας και περιποίησης. Σύμφωνα με αυτά, στην κατηγορία των τροφίμων και ποτών τη μεγαλύτερη ανάπτυξη είχαν στο τρίμηνο οι κωδικοί του κρασιού με άνοδο 39,8%, λόγω της υπερκατανάλωσης που συνεπάγεται η μακρά παραμονή στο σπίτι, όπου οι συχνές ανταλλαγές επισκέψεων υποκαθιστά την κοινωνική ζωή και τη διασκέδαση εκτός οικίας. Ανάλογη ανάπτυξη (39,7%) για τους ίδιους ακριβώς λόγους κατέγραψε το ουίσκι, ενώ ακολούθησαν οι μπίρες με 22,7%, τα κατεψυγμένα λαχανικά με 18,3% και οι καφέδες φίλτρου με 16,8%. Είναι αξιοσημείωτο ότι στο τοπ 5 των πιο αναπτυσσόμενων, βάσει τζίρου, τροφίμων και ποτών, μόλις ένα προϊόν ανήκει στα τρόφιμα και τα υπόλοιπα στα αλκοολούχα ποτά και τους καφέδες.

Αντίστοιχα στην κατηγορία των προϊόντων για τη φροντίδα του νοικοκυριού, την υψηλότερη αύξηση τζίρου στο τρίμηνο εμφάνισαν με 38,7% τα αποσμητικά αέρος, για λόγους που συνδέονται με τη μεγαλύτερη ανάγκη για ανανέωση της ατμόσφαιρας και της υγιεινής των εσωτερικών χώρων. Ακολούθησαν οι μπαταρίες με 27,7%, προφανώς διότι υπό τους ίδιους όρους αυξάνει η χρήση των μικροσυσκευών που τροφοδοτούνται με ρεύμα από μπαταρίες, το λαδόχαρτο με 10,9%, λόγω της ανάπτυξης της οικιακής μαγειρικής, οι πλαστικές σακούλες για τα σκουπίδια με 5,7% και τα καθαριστικά πατώματος με 5,4%. Συνεπώς η εφαρμογή του lockdown ευνόησε την κατανάλωση προϊόντων, που συνδέονται με την καθημερινότητα στο σπίτι.
Σε ό,τι αφορά τα προϊόντα προσωπικής υγείας και ομορφιάς, στο πρώτο τρίμηνο του έτους τη μεγαλύτερη ανάπτυξη είχαν τα προϊόντα φροντίδας σώματος με 22,9%, τη δεύτερη υψηλότερη είχαν τα μαλακτικά μαλλιών με 13,5%, την τρίτη τα καλλυντικά με 12,3% και ακολούθησαν με 10,3% τα προϊόντα αποτρίχωσης και με 5,3% οι βαφές μαλλιών.

Τα υπέρ μάρκετ ανεβάζουν την αγορά
Σχετικά με τις επιδόσεις των διαφορετικών μεγεθών καταστημάτων στη διάρκεια του πρώτου τριμήνου φέτος, οι μετρήσεις έδειξαν ότι επιβεβαιώνεται η περυσινή τάση, σύμφωνα με την οποία οι μεγάλες σάλες κερδίζουν περισσότερο την αγοραστική προτίμηση προφανώς για λόγους μεγαλύτερης, ταυτόχρονα, ασφάλειας και άνεσης. Ειδικότερα, τα καταστήματα τύπου υπέρ μάρκετ, δηλαδή έκτασης άνω των 2.500τμ, συνέχισαν να παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη αύξηση πωλήσεων της τάξης του 8,3% σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του 2020. Ωστόσο, τα ακολούθησαν οι μικρότερες αίθουσες έως 400τμ, με ανάπτυξη πωλήσεων 3,2%, πράγμα που σημαίνει ότι οι αγοραστές επέλεξαν και τα μικρότερα καταστήματα για γρήγορα, εύκολα και ασφαλή καθημερινά ψώνια.