Ετσι ο κλάδος συνέβαλε στη τιθάσευση του πληθωρισμού, στην είσοδο στην ΟΝΕ και στο ευρώ. Την πρακτική αυτή -καλή ή κακή άλλο ζήτημα- την ανέτρεψε η νέα διακυβέρνηση του 2004. Ο τότε υφυπουργός, κ. Γ. Παπαθανασίου, τάχθηκε κατά της πρακτικής των «ευκαιριακών συμφωνιών», διακηρύσσοντας ότι η πτώση του πληθωρισμού θα συντελεσθεί μέσω της λειτουργίας του μηχανισμού της αγοράς. Υφυπουργός ήταν, είχε υποχρέωση να παράγει πολιτική. Αναζήτησε τις αιτίες. Καλώς! Να τι ανακάλυψε: «Η κερδοσκοπία των σούπερ μάρκετ είναι η κύρια αιτία που εκτρέφεται η Λερναία Υδρα του πληθωρισμού. Οι παρεχόμενες εκπτώσεις από τους προμηθευτές δεν μπαίνουν στα τιμολόγια, δεν φτάνουν στον καταναλωτή, τις καρπώνονται τα σούπερ μάρκετ»!

Ο Ηρακλής-υφυπουργός ξεσπάθωσε για να αποκεφαλίσει το πολυκέφαλο τέρας. Από κοντά κανάλια, έγκριτοι δημοσιογράφοι, παντογνώστες, τιμητές των πάντων. Ο κλάδος αναστατώθηκε. Ο ΣΕΣΜΕ και οι αλυσίδες λοιδορήθηκαν. Τι κι αν φώναζαν: «Βρε παιδιά, οι προμηθευτές ανεβάζουν τις τιμές»… Οσοι γνώριζαν το θέμα αγνοήθηκαν. Τι κι αν τα στοιχεία των ισολογισμών έδειχναν συρρίκνωση των κερδών των αλυσίδων, και οι μελέτες πιστοποιούσαν ότι ο ανταγωνισμός λειτουργεί εξοντωτικά για τον κλάδο. Τίποτα! «Τα σούπερ μάρκετ φταίνε, έκαναν καρτέλ»!

Τα αποτελέσματα γνωστά. Ο ΣΕΣΜΕ και 7 αλυσίδες παραπέμφθηκαν στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, καταδικάστηκαν, ο κλάδος διασπάστηκε, τα κέρδη έπεσαν. Ο πληθωρισμός, όμως, κολλημένος στο 3%.

Περί ταμπακέρας, τσιμουδιά

Μετά μια περίοδο αιδήμονος σιωπής, το θέμα των ανατιμήσεων ξαναήλθε τώρα στην επικαιρότητα. Εδεσμα μαγειρεμένο από τα ίδια υλικά, με άλλη συνταγή. Να η εικόνα του κλίματος, όπως τη σταχυολογήσαμε από τους τίτλους τριών εφημερίδων: «Μετεκλογικές ανατιμήσεις έως 62% σε 500 προϊόντα» (Εθνος Κυριακής, 23/9), «Ακριβαίνει κατά 8,5% το καλάθι της νοικοκυράς» (Καθημερινή, 6/10), «Εισαγόμενες αυξήσεις στα τρόφιμα» (Ναυτεμπορική, 8/10).

Ο νέος υφυπουργός ΥΠΑΝ, κ. Γ. Βλάχος, κατέληξε, λέει, σε δύο διαπιστώσεις. Η πρώτη: η επιχειρηματική κοινότητα μπορεί να επηρεασθεί μόνο ψυχολογικά, με την άσκηση πιέσεων από τον ελεγκτικό μηχανισμό του υπουργείου για ζητήματα, όμως, που δεν θα αφορούν στις τιμές, οι οποίες ως γνωστόν διαμορφώνονται ελεύθερα. Η δεύτερη: οι καταναλωτές μπορεί να αποτελέσουν σημαντικό μοχλό πίεσης κατά των ανατιμήσεων, στον βαθμό, βέβαια, που γνωρίζουν τα δικαιώματά τους. Οσο για την Επιτροπή Ανταγωνισμού, η όποια παρέμβασή της θα χρειαστεί χρόνο για να αποφέρει αποτελέσματα.

Ο κ. Γ. Βλάχος, λοιπόν, χρειάστηκε μόλις τέσσερις εβδομάδες για να ανακαλύψει ότι το μεγαλύτερο μέρος του πληθωρισμού είναι εισαγόμενο, πράγμα που δεν ανακάλυψε ο κ. Γ. Παπαθανασίου τριάμισι χρόνια. Αλλά κι αυτός δεν μας λέει τίποτα για την ταμπακέρα. Διότι κοτζάμ ΥΠΑΝ και δηλώνει ανήμπορο να τιθασεύσει τον πληθωρισμό, ζητώντας τη βοήθεια των καταναλωτών, οι οποίοι, ωστόσο, σύμφωνα με το κ. υφυπουργό, είναι απληροφόρητοι.

Δηλαδή, το ΥΠΑΝ από τη μια το παίζει τρομοκράτης και από την άλλη ευελπιστεί να εκπαιδευτούν κάποτε οι καταναλωτές στην πάταξη των κερδοσκόπων. Τσιμουδιά για την προστασία του καταναλωτή από την ΕΕ, για παρεμβάσεις με πλαφόν κερδών σε βιομηχανία, πολυεθνικές, μεγάλο εμπόριο. Αλίμονο, ελεύθερη αγορά έχουμε!

Ευτυχώς που ο κ. Βλάχος δεν βιάστηκε να κατονομάσει τα σούπερ μάρκετ ως υπαίτιους των ανατιμήσεων. Οφείλουμε να του αποδώσουμε σύνεση. Είναι κι αυτό μια κάποια πρόοδος. Ισως συνέβαλε στη συγκράτησή του ο προϊστάμενός του, κ. Χρ. Φώλιας, που γνωρίζει καλά τα προβλήματα του εμπορίου. Αν και έμπορος ήταν, επίσης, και ο κ. Γ. Παπαθανασίου -και πρόεδρος του ΕΒΕΑ…