Η χρηματοπιστωτική κρίση που κυριαρχεί στην οικονομική ζωή δεν φαίνεται να επηρεάζει όσους ζουν στην ανέχεια, απλώς και μόνον γιατί αυτοί δοκιμάζονται προ πολλού. Αντίθετα, αναμένεται να πλήξει με σφοδρότητα τα μεσαία εισοδήματα που "κινούν την αγορά" και τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες που στηρίζουν τη ρευστότητά τους στα δανεικά. Η κάθετη πτώση του τζίρου των τελευταίων απειλεί άμεσα την οικογενειακή επιχείρηση με το φάσμα της ανεργίας. Για την ώρα, οι επιχειρηματίες αναβάλλουν τη λήψη των δυσάρεστων αποφάσεων, ελπίζοντας στην ανάκαμψή τους την περίοδο των γιορτών και των χειμερινών εκπτώσεων. Αν οι ελπίδες τους διαψευστούν, η αύξηση της ανεργίας θα γίνει πραγματικότητα.

‘Ομως, η κρίση που κυριαρχεί στη καθημερινότητά μας εδώ και περίπου ενάμιση μήνα καθόλου δεν φαίνεται να έχει επηρεάσει την καθημερινότητα όσων ζουν στην ανέχεια, απλώς και μόνον επειδή “ο βρεγμένος τη βροχή δεν τη φοβάται”. ‘Ισως, βέβαια, να είδαν κάποια πράγματα να βελτιώνονται ελαφρώς, μιας και το “σφίξιμο” της αγοράς είχε ως συνέπεια την εντυπωσιακή πτώση των τιμών στα καύσιμα την πιο κατάλληλη περίοδο (πετρέλαιο θέρμανσης) και τον περιορισμό της ακρίβειας σε πολλά είδη πρώτης ανάγκης. Εξάλλου, οι συνταξιούχοι των 500 ευρώ και οι άνεργοι που προσπαθούν να τα φέρουν βόλτα με το επίδομα του ΟΑΕΔ ούτε “ανοιχτοί” είναι σε δανειακές υποχρεώσεις είναι ούτε συνηθίζουν να επιδίδονται στο “shopping therapy”.

Αντίθετα, η χρηματοπιστωτική κρίση πλήττει -ή, σωστότερα, αναμένεται να πλήξει- με σφοδρότητα τα μεσαία εισοδήματα που “‘κινούν την αγορά”, αλλά δεν βρίσκουν το χρήμα που χρειάζονται ως “καύσιμο”, για να συνεχίσει αυτή η κίνηση. Και όταν μιλάμε για μεσαία εισοδήματα, εννοούμε κυρίως τις οικογένειες στις οποίες δουλεύουν και οι δύο γονείς για να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους (στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια, έξοδα για την εκπαίδευση των παιδιών, ανελαστικές οικογενειακές δαπάνες κλπ), καθώς επίσης και τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες, οι οποίοι κινούν με τον δανεισμό τις επιχειρήσεις τους.

Για όλους αυτούς, πέρα από υποσχέσεις, το μόνο που έχουμε δει προς το παρόν να γίνεται πραγματικότητα είναι το κλείσιμο της “στρόφιγγας” χρηματοδότησης από τις τράπεζες και -το χειρότερο- την αύξηση των επιτοκίων. Η κάθετη πτώση του τζίρου, κυρίως λόγω του “τρόμου για το μέλλον”, δημιουργεί τεράστια προβλήματα σε χιλιάδες επιχειρήσεις, απειλώντας να στείλει στην ανεργία μεγάλο αριθμό αυτοαπασχολούμενων επιχειρηματιών μαζί με τα συμβοηθούντα μέλη των οικογενειών τους, με ό,τι αυτό σημαίνει για την κοινωνική συνοχή.

Ασφυξία μετά τον Φλεβάρη;

“Αν δεν ληφθούν μέτρα, θα βρεθούμε αντιμέτωποι με λαϊκές εξεγέρσεις”, δήλωνε πρόσφατα με παραστατικό τρόπο ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ, κ. Κωνσταντίνος Μίχαλος, θέλοντας να επισημάνει στους κυβερνώντες το μέγεθος του προβλήματος.

Πάντως, όλοι σημειώνουν ότι “δεν έχουμε ακόμη αξιόλογες καταγεγραμμένες επιπτώσεις της κρίσης στην πραγματική οικονομία της χώρας”. Κι αυτό γιατί το σύνολο των επιχειρηματιών αναβάλλει τη λήψη των δυσάρεστων αποφάσεων για “μετά τις γιορτές”, ελπίζοντας ότι την περίοδο των Χριστουγέννων ίσως βελτιωθεί η ψυχολογία των καταναλωτών, με αποτέλεσμα να ανακάμψει ο τζίρος και να βελτιωθεί η ρευστότητα στην αγορά. ‘Αλλωστε, οι περισσότεροι κλάδοι της λιανικής πραγματοποιούν μέχρι και το 60% ή περισσότερο του τζίρου τους το τετράμηνο από Νοέμβριο έως Φεβρουάριο (γιορτές των Χριστουγέννων και χειμερινές εκπτώσεις), γεγονός που εξηγεί τη στάση αναμονής. ‘Ομως, αν οι ελπίδες διαψευστούν, τότε η αύξηση της ανεργίας θα γίνει πραγματικότητα.

Αν επαληθευτούν οι προβλέψεις της Κομισιόν για αύξηση της ανεργίας από 7,3% σε 9,2% τον επόμενο χρόνο στην Ελλάδα, σημαίνει ότι θα χαθούν πάνω από 15.000 θέσεις εμποροϋπαλλήλων, τονίζει σε ανακοίνωσή του ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιά.

‘Ηδη, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, πάνω από 2.000.000 κάτοικοι της χώρας μας, δηλαδή περισσότεροι από ένας στους πέντε συμπολίτες μας, επιβιώνουν με εισοδήματα κάτω από τα επίπεδα της φτώχειας. Οι άνθρωποι αυτοί ουσιαστικά έχουν περιορίσει στο ελάχιστο τις καταναλωτικές τους δαπάνες. Και όταν πάνω από το 20% του πληθυσμού δεν ψωνίζει, είναι “φως-φανάρι” ότι οι δυνατότητες ανάπτυξης της αγοράς -και μάλιστα σε συνθήκες κρίσης- είναι από ελάχιστες έως μηδαμινές. Αν σε αυτούς προστεθούν και νέες χιλιάδες ανέργων (μισθωτών, μικροεπιχειρηματιών, συμβοηθούντων μελών), τα συμπτώματα ασφυξίας της αγοράς θα επιδεινωθούν ακόμη περισσότερο. Επιπλέον, ο περιορισμός των καταναλωτικών δαπανών των μεσαίων στρωμάτων -ήδη είναι ιδιαίτερα εμφανής- μπορεί να προκαλέσει φαινόμενα που ούτε καν τα φανταζόμαστε τώρα.

Δέος μπροστά σε ακρίβεια-ανεργία

Η ακρίβεια και η ανεργία είναι τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα, σύμφωνα με τα ευρήματα έρευνας της ΓΣΕΕ. Το 56% των ερωτηθέντων θεωρεί ως σημαντικότερο πρόβλημα την ακρίβεια, που εξηγείται εύκολα από την έλλειψη εισοδημάτων για κατανάλωση, ενώ το 52% φοβάται την ανεργία. Μάλιστα, το 45% των πολιτών εκτιμούν ότι κινδυνεύουν να χάσουν οι ίδιοι ή ένα μέλος της οικογένειάς τους τη δουλειά τους.

Κατά το 75% θεωρούν ότι τα πράγματα στην Ελλάδα πηγαίνουν προς τη λάθος κατεύθυνση και μόνο κατά το 5% πιστεύουν ότι η χώρα “βαδίζει σωστά”. Επιπλέον, κατά το 82% δηλώνουν ότι δεν αισθάνονται και πολύ σίγουροι για το προσωπικό τους μέλλον.

Σε πτώση η παραγωγή, σε ανάπτυξη ο πληθωρισμός

Σε επίπεδο επίσημων αριθμών (στοιχείων ΕΣΥΕ) σημειώνουμε ότι:

  • Η βιομηχανική παραγωγή τον Σεπτέμβριο μειώθηκε κατά 3,3% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2007, ενώ πέρσι είχε καταγραφεί αύξηση 2,5%. Στη μεταποιητική βιομηχανία καταγράφηκε μείωση 4,3%, έναντι αύξησης 2,2% πέρσι.
  • Ο πληθωρισμός τον Οκτώβριο μειώθηκε στο 3,9%, αλλά παραμένει σε υψηλά επίπεδα, καθώς πέρσι ήταν 3,1%.
  • Ο τιμάριθμος στα είδη διατροφής “φούσκωσε” και πάλι και έφτασε το 4,3%, από 3,9% που ήταν τον Σεπτέμβριο (3,9% ήταν και τον Οκτώβριο του 2007).