"Φρένο" στις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές επιχειρεί να βάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη στιγμή που αυξάνονται οι φωνές εντός του Ευρωκοινοβουλίου περί κατάχρησης της δεσπόζουσας θέσης των πέντε μεγαλύτερων αλυσίδων σούπερ μάρκετ στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ δημιουργεί ένα νέο όργανο, το Consumer Market Watch, με αρμοδιότητες ελέγχου των αγορών λιανικής πώλησης για την ορθότητα των πρακτικών στις συναλλαγές. Τα κριτήρια των ελέγχων του Consumer Market Watch σχετίζονται με τις τιμές των προϊόντων και υπηρεσιών, τις καταγγελίες, το επίπεδο ασφάλειας των αγαθών, της καταναλωτικής ικανοποίησης κλπ.

Τα κριτήρια των ελέγχων του Consumer Market Watch σχετίζονται με τις τιμές των προϊόντων και υπηρεσιών, τις καταγγελίες, το επίπεδο ασφάλειας των αγαθών, της καταναλωτικής ικανοποίησης κλπ.

Στο αιτιολογικό της για τη δημιουργία του Consumer Market Watch, η Επιτροπή παραδέχεται πως μετά από 15 χρόνια ανάπτυξης της εσωτερικής αγοράς πολλές αγορές κρατών-μελών παραμένουν περιχαρακωμένες, ώστε μιλούμε για “27 μίνι-αγορές” κι όχι για μία πανευρωπαϊκή. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η Επιτροπή αποδέχεται πως υπάρχουν σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των αγορών της ΕΕ, επισημαίνοντας πως, ακόμη κι αν δεχτούμε ότι το βιοτικό επίπεδο μιας περιοχής ή το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών ενδεχομένως επηρεάζουν τις τιμές, ορισμένες φορές οι διαφορές είναι τόσο σημαντικές, ώστε δημιουργούνται υποψίες ότι ο ελεύθερος ανταγωνισμός στην αγορά παρεμποδίζεται από καρτέλ ή άλλους παράγοντες ή ότι εφαρμόζονται αδιαφανείς τιμολογιακές πρακτικές εις βάρος των καταναλωτών.

Εξάλλου, στο Ευρωκοινοβούλιο ήδη διαμορφώνεται μία τάση πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να διερευνήσει τυχόν ύπαρξη καρτέλ μεταξύ των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών αλυσίδων σούπερ μάρκετ. Η σχετική τάση είναι προφανώς αντανάκλαση των σχετικών πιέσεων που ασκεί η Copa-Cogeca, ο πανευρωπαϊκός φορέας των αγροτών, αλλά και συναφών πρωτοβουλιών, όπως της Βρετανίδας ευρωβουλευτού, κυρίας Liz Lynne, αντιπροέδρου της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων του Ευρωκοινοβουλίου.

Η επιχειρηματολογία όσων επιθυμούν έρευνα για την επίδραση που ασκούν οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ επικεντρώνεται στο ότι μόλις πέντε αλυσίδες, ελέγχοντας το 70% του λιανεμπορίου στην ΕΕ, καθορίζουν την πρόσβαση των προϊόντων στην αγορά, υποχρεώνοντας τους προμηθευτές-παραγωγούς να μειώνουν ασύμφορα για τη βιωσιμότητά τους τις τιμές, επιβάλλοντάς τους μη αποδεκτούς εμπορικούς όρους εις βάρος της ποιότητας και της ποικιλίας των προϊόντων, αλλά και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Η έρευνα της Επιτροπής

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο του Consumer Market Watch, ήδη πραγματοποιεί έρευνα, η οποία, σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα της, εντοπίζει ενδείξεις πιθανών δυσλειτουργιών στον τομέα των λιανικών πωλήσεων στις 27 αγορές των χωρών-μελών. Ορισμένες από τις διαπιστώσεις της -ειδικότερα της Διεύθυνσης Προστασίας Καταναλωτών υπό την Επίτροπο κυρία Meglena Kuneva- αναφέρονται σε μεγάλες αποκλίσεις στις λιανικές τιμές των ίδιων αγαθών (πχ ηλεκτρικό ρεύμα, τέλη διαχείρισης τραπεζικών λογαριασμών) μεταξύ γειτονικών χωρών.

Οι προτεραιότητες του Consumer Market Watch για το 2008 είναι:

  • ‘Οσον αφορά στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες λιανικής, η εμβάθυνση της ανάλυσης, κυρίως από την άποψη οφέλους για τον καταναλωτή, μέσω έρευνας για την καλύτερη κατανόηση των παραγόντων που καθορίζουν τη διαφάνεια των τιμών, τη συγκρισιμότητά τους και την κινητικότητα των καταναλωτών στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (τα αποτελέσματα θα δημοσιευθούν σε ένα έτος).
  • ‘Οσον αφορά στις διασυνοριακές πωλήσεις προϊόντων, όπως φωτογραφικές μηχανές, CD, βιβλία κλπ, η μελέτη των αιτίων της διαφοράς στις τιμές και του χαμηλού επιπέδου εμπιστοσύνης του καταναλωτή στο διασυνοριακό εμπόριο.
  • ‘Οσον αφορά στην αποζημίωση των καταναλωτών, η εξέταση του γιατί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών σε εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο είναι ελάχιστη ως προς το αν εξετάζονται οι καταγγελίες τους ή αν θα αποζημιωθούν αποτελεσματικά.

Με βάση τις διαθέσιμες αποδείξεις, με δείκτες για περισσότερους από 20 τομείς προϊόντων και υπηρεσιών, η Επίτροπος, κυρία Kuneva, σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Εσωτερικής Αγοράς-Υπηρεσιών, αναμένεται ότι θα προωθήσει πρωτοβουλίες, με στόχο την εξέταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες λιανικής. Παράλληλα, θα επιδιωχθεί συνεργασία μεταξύ της Eurostat και των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών για την ανάπτυξη συγκρίσιμων στοιχείων τιμολόγησης προϊόντων και υπηρεσιών.