Η μέση μείωση των πωλήσεων πέρυσι κατά 20% σε μεγάλους κλάδους του λιανεμπορίου, η αναβολή των επενδυτικών σχεδίων κι η αναθεώρηση προς τα κάτω των στόχων φέτος έως και 50%, οι αλλαγές στα πλάνα δημιουργίας νέων καταστημάτων, ακόμα και οι εσπευσμένες συγχωνεύσεις επιχειρήσεων συνθέτουν τη νέα πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν οι εμπορικές επιχειρήσεις, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης. Αν και αυτή πλήττει κυρίως τους μικρούς, οδηγώντας τους στην σε αφανισμό, οι επιπτώσεις της δεν αφήνουν αλώβητους τους μεγάλους της οργανωμένης λιανικής, που δηλώνουν ανασφαλείς, καθώς η έλλειψη ρευστότητας στην αγορά πιθανώς θα τους δημιουργήσει εντονότερα προβλήματα εκείνων που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν το τελευταίο τρίμηνο του 2008.

Αν και η οικονομική κρίση πλήττει κυρίως τους μικρούς, οδηγώντας τους στην κυριολεξία σε αφανισμό, τα προβλήματα στην αγορά δεν αφήνουν αλώβητους ούτε τους μεγάλους του ελληνικού λιανεμπόριο, που δηλώνουν ανασφαλείς, καθώς η έλλειψη ρευστότητας στην αγορά δεν αποκλείεται να τους δημιουργήσει ακόμα μεγαλύτερα προβλήματα εκείνων που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν το τελευταίο τρίμηνο του 2008.

‘Αλλωστε, εκτός της σημαντικής κάμψης της αγοραστικής κίνησης, η αύξηση στο κόστος του χρήματος στην τραπεζική αγορά, αλλά και η κατακόρυφη πτώση του Χρηματιστηρίου, συντελούν στη μείωση της ροής κεφαλαίων που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν νέες επενδύσεις.

Δυσαναπλήρωτες οι απώλειες

Μετά τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης της λιανικής αγοράς τα τελευταία χρόνια, το 2008 αλλά και το 2009 χαρακτηρίζονται από τους επιχειρηματίες «χρονιές ανώμαλης προσγείωσης». Την πρώτη γεύση την πήραν τον Δεκέμβριο, σημαντικότερο μήνα του έτους για τη λιανική αγορά, βλέποντας τις πωλήσεις τους να πέφτουν κατά μέσο όρο γύρω στο 25%. Σήμερα, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που φαίνεται ότι θα κρατήσει αρκετούς μήνες, ίσως και χρόνια, οι επιχειρηματίες αναθεωρούν τα στρατηγικά τους σχέδια και γίνονται φειδωλοί στις επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, αφού κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα κινηθεί η αγορά φέτος.

«Δεν θα προχωρήσουμε σε νέες επενδύσεις στα επόμενα δύο χρόνια», λέει ο κ. Θεόδωρος Βάρδας, πρόεδρος της ομώνυμης αλυσίδας καταστημάτων, αναφερόμενος στα σχέδιά της. ‘Αλλωστε, ο κλάδος της ένδυσης θεωρείται από τους μεγάλους χαμένους της κρίσης, αφού πέρυσι φαίνεται πως οι πωλήσεις του μειώθηκαν κατά 20 %. ‘Οπως επισημάνει ο κ. Βάρδας, σχεδόν όλες οι επιχειρήσεις μετρούν απώλειες και δύσκολα θα μπορέσουν, ακόμα και τώρα στις εκπτώσεις, να μειώσουν τις απώλειες του προηγούμενου χρόνου.

Αναθεώρηση προβλέψεων και σχεδίων

Δεν είναι λίγες, εξάλλου, οι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο λιανεμπορικές επιχειρήσεις, οι οποίες αναθεώρησαν προς τα κάτω τις προβλέψεις τους, ενώ οι δηλώσεις των στελεχών τους είναι ιδιαίτερα συγκρατημένες, όσον αφορά στα σχέδιά τους για το τρέχον έτος.

Η εταιρεία Sprider Stores, που διαθέτει την ομώνυμη αλυσίδα με το εκτεταμένο δίκτυο καταστημάτων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ολοκλήρωσε πέρυσι το επενδυτικό της πλάνο, με τη δημιουργία 33 νέων καταστημάτων, υπερβαίνοντας μάλιστα τον αρχικό της στόχο. Πάντως, αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για τα μεγέθη της το 2008, ενώ είναι ακόμα νωρίς για τη διοίκησή της να εκτιμήσει τα πράγματα για το 2009. ‘Αλλωστε, έχει να μετρήσει και μια σημαντική απώλεια τον περασμένο χρόνο: την ολοσχερή καταστροφή του πολυώροφου καταστήματός της στο κέντρο της Αθήνας, κατά τη διάρκεια των επεισοδίων του Δεκεμβρίου.

Η Fashion Box προχώρησε κι αυτή στην έκδοση νέας χαμηλότερης πρόβλεψης για τα κέρδη του 2008, μετά και τις επιπτώσεις που είχαν στον τζίρο της τα επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας. Υπό το πρίσμα των δυσμενών οικονομικών συνθηκών στον χώρο του λιανικού εμπορίου, αποφάσισε την τροποποίηση του επενδυτικού προγράμματός της. Ειδικότερα, ανέβαλε την κατασκευή του νέου showroom και της καινούργιας αποθήκης της, ανέστειλε το άνοιγμα νέων καταστημάτων franchise στη Λάρισα και στην Κρήτη, καθώς επίσης και τις εργασίες ανακαίνισης επιλεγμένων σημείων πώλησης. Ταυτόχρονα, αποφάσισε τη δημιουργία Replay Outlet στη Ρουμανία, όπου μπορεί να διοχετεύει αποθέματα από την ώριμη αγορά της Ελλάδας, μειώνοντας έτσι το ρίσκο της από το επιβαρυντικό στοκ.

Συγκρατημένες εκτιμήσεις για την πορεία των πολυκαταστημάτων και των εμπορικών πολυχώρων το επόμενο διάστημα εκφράζουν και οι ισχυροί της αγοράς. Η διοίκηση των πολυκαταστημάτων Attica αναθεωρεί προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την πορεία τόσο του αθηναϊκού καταστήματός της όσο και του νέου που στεγάζεται εντός του εμπορικού κέντρου Golden Ηall.

Πτωτική διαγράφεται η πορεία των πωλήσεων στον κλάδο των καλλυντικών. Παράγοντες της αγοράς του εκτιμούν ότι η πτώση θα συγκρατηθεί γύρω στο 4% στα προϊόντα ευρείας κυκλοφορίας, που διατίθενται σε προσιτές τιμές, τα οποία είχαν οριακή αύξηση πωλήσεων 1%-2% πέρυσι. Αντίθετα, τα ακριβά και επώνυμα καλλυντικά αναμένεται ότι θα εμφανίσουν πτώση, που θα φτάσει τα διψήφια ποσοστά. ‘Ετσι, σύμφωνα με πληροφορίες, η στρατηγική των εταιρειών του κλάδου φέτος θα επικεντρωθεί στην προσφορά καλύτερων τιμών για τα προϊόντα αντί της προσφοράς προϊόντων.

Περισσότερο εκτεθειμένοι στην κρίση

Οι επιχειρήσεις των κλάδων ηλεκτρικών ειδών, επίπλων και ειδών σπιτιού εκτιμάται ότι είναι περισσότερο εκτεθειμένες στην κρίση, όσο οι καταναλωτές περιορίζουν τις αγορές τους στα απολύτως απαραίτητα. «’Ο,τι είχαμε κερδίσει το πρώτο εξάμηνο του 2008 χάθηκε το τελευταίο τρίμηνο», σημειώνουν στελέχη του ομίλου Υalco, στον οποίο ανήκουν τα καταστήματα ειδών σπιτιού Οmnishop και Ηabitat.

Η κατάσταση της αγοράς το τελευταίο τρίμηνο του έτους οδήγησε και τον όμιλο Φουρλή, στον οποίο ανήκουν τα καταστήματα ΙΚΕΑ και Ιntersport, να αναθεωρήσει τους στόχους του. Σύμφωνα με στελέχη της εταιρείας, παρότι ο όμιλος προχωρεί χωρίς αλλαγές στο επενδυτικό του πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει τη λειτουργία ΙΚΕΑ σε Λάρισα και Ιωάννινα, δηλώνεται επιφυλακτικότητα για την οποιαδήποτε πρόβλεψη σχετικά με τις φετινές εξελίξεις.

Στελέχη της αγοράς των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών συζητούν για μια πτώση της αγοράς φέτος μεταξύ 10% και 15%. Οι αρνητικές εξελίξεις, σχολιάζουν, δεν οφείλονται μόνο στην αρνητική ψυχολογία των καταναλωτών, αλλά και στον περιορισμό των καταναλωτικών χορηγήσεων από τις τράπεζες, που τροφοδοτούσε τέτοιες αγορές.