Παρά τους φόβους απωλειών τζίρου της αγοράς των κατεψυγμένων τροφίμων, μετά την εντυπωσιακή άνοδό του πέρυσι, ο ρυθμός ανάπτυξής του παρέμεινε και φέτος ζωηρός στις περισσότερες κατηγορίες της εν λόγω αγοράς, στην οποία τα μερίδια της ιδιωτικής ετικέτας είναι ισχυρά. Ωστόσο, το ανατιμητικό κύμα στις πρώτες ύλες και την ενέργεια, που ανεβάζει ψηλά το βιομηχανικό παραγωγικό κόστος, δημιουργεί έντονη ανησυχία, καθώς οι αυξημένες τιμές ραφιού εκτιμάται ότι αναπόφευκτα θα συμπιέσουν τις πωλήσεις της κατηγορίας σε όγκο. Με καθηλωμένο το διαθέσιμο καταναλωτικό εισόδημα προκοπή δεν γίνεται…

Στο πλαίσιο της πανδημίας πέρυσι, εκτοξεύτηκαν στα ύψη οι πωλήσεις των κατεψυγμένων προϊόντων στις περισσότερες κατηγορίες της εν λόγω αγοράς και πολλοί βιάστηκαν να προβλέψουν την ανώμαλη προσγείωσή τους στο εξής. Οι δυσοίωνες προβλέψεις σε μεγάλο βαθμό διαψεύστηκαν, ενώ σε ορισμένες κατηγορίες κατεψυγμένων η άνοδος του τζίρου συνεχίστηκε, με πιο εντυπωσιακή την περίπτωση των έτοιμων κατεψυγμένων φαγητών. Η μεγάλη ανάπτυξη των πωλήσεων είχε συνέχεια, επίσης, σε κατεψυγμένο κρέας και ψάρια. Αντίθετα, οι πωλήσεις κάμφθηκαν στα κατεψυγμένα λαχανικά.

Σύμφωνα με στοιχεία της IRI για την αγορά των κατεψυγμένων τροφίμων σε επτά ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισπανία, Ιταλία, Ολλανδία), στη χώρα μας το 2020 καταγράφηκε η μεγαλύτερη ποσοστιαία ανάπτυξη πωλήσεων στα κατεψυγμένα τρόφιμα (17,6%), με ακόλουθους το Ηνωμένο Βασίλειο (15,7%) και την Ολλανδία (14%).

Σημειώνουμε επίσης ότι, σύμφωνα με έκθεση της Convert Group, το τρίτο τρίμηνο του 2021 διαπιστώθηκε αύξηση της τάξης του 57% στην αξία πωλήσεων των κατεψυγμένων προϊόντων μέσω των online σούπερ μάρκετ συγκριτικά με το αντίστοιχο τρίτο τρίμηνο του 2020. Το πρώτο τρίμηνο του 2021, μάλιστα, το σχετικό ποσοστό αύξησης έφτασε το 313%!

Οι επιπτώσεις των ανατιμήσεων
Πάντως, η μεγάλη άνοδος των τιμών τους τελευταίους μήνες είναι βέβαιο πως θα επηρεάσει και τη συγκεκριμένη αγορά. Από τη μια πλευρά, τα κατεψυγμένα ευνοήθηκαν προσωρινά από τις ανατιμήσεις στα νωπά προϊόντα, δεδομένου ότι η αγορά των πρώτων υλών τους προηγήθηκε του μεγάλου κύματος των ανατιμήσεων. Από την άλλη πλευρά, όμως, η ανανέωση του αποθέματος των πρώτων υλών της βιομηχανίας γίνεται πλέον με τα νέα τιμολόγια, ενώ το ενεργειακό κόστος αναμένεται ότι θα επιβαρύνει υπέρογκα το κόστος παραγωγής της, με άμεση ανάκλαση στις τιμές των τελικών της προϊόντων.

Σύμφωνα με τον κ. Κώστα Σίμο, Sales Manager της Alterra, «οι μεγάλες αυξήσεις του κόστους των μεταφορών , της ενέργειας και των υλικών συσκευασίας οδηγούν σε έντονες ανατιμήσεις. Πρόκειται για πολύ σημαντικούς παράγοντες στην λήψη των σχετικών επιχειρηματικών αποφάσεων, καθώς επηρεάζουν αυξητικά το κόστος παραγωγής, με επίπτωση στην κατανάλωση». Όπως επισημαίνει, οι ανατιμήσεις σε μέσο επίπεδο 10%-15% σε πολύ βασικά είδη κατανάλωσης είναι βέβαιο ότι θα περιορίσει τη ζήτηση, αφού το διαθέσιμο καταναλωτικό εισόδημα παραμένει σταθερό.

Όπως εξηγεί, «η Alterra, όπως και κάθε αντίστοιχη εταιρεία, έχει υψηλή εξάρτηση από τις καιρικές συνθήκες που επηρεάζουν την παραγωγή των πρώτων υλών και από την ενέργεια, η ανατίμηση της οποίας επιδρά κατά απόλυτο ποσοστό στο κόστος της επιχείρησης… Θα προχωρήσουμε σε ελεγχόμενες αυξήσεις τιμών στα προϊόντα μας. Το σίγουρο είναι ότι η εταιρεία θα απορροφήσει ένα σημαντικό μέρος των αυξήσεων στα κόστη της».

Εξάλλου, τα συμβόλαια των αλυσίδων σούπερ μάρκετ με τους παραγωγούς των κατεψυγμένων τροφίμων ιδιωτικής ετικέτας (συνήθως ετήσια), στο πλαίσιο της ανατιμητικής συγκυρίας, ίσως αποδειχθούν η θρυαλλίδα για ανακατατάξεις στον εν λόγω βιομηχανικό κλάδο… Πολώ δε μάλλον, εφόσον το μερίδιο της ιδιωτικής ετικέτας σε ορισμένες κατηγορίες, όπως το κρέας, το ψάρι και τα λαχανικά, είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Η Καλλιμάνης σε τουρκικη εταιρεια
Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στην εξαγορά της Καλλιμάνης, της πιο σημαντικής ελληνικής εταιρείας στην αγορά των κατεψυγμένων αλιευμάτων, από την τουρκική Dardanel Onentas. Η Καλλιμάνης, με συσσωρευμένα χρέη 62,3 εκατ. ευρώ, μετά από ένα γενναίο «κούρεμα» της τάξης του 90%, πέρασε στην τουρκική εταιρεία, η οποία πλήρωσε στις πιστώτριες τράπεζες μόλις 6 εκατ. ευρώ. Η Dardanel, που ιδρύθηκε το 1984 με έδρα το Τσανάκαλε, είναι από τις σημαντικότερες στην αγορά κονσερβοποιημένων ψαριών της Τουρκίας και η πρώτη στις πωλήσεις τόνου σε αυτήν.

Όπως είναι φυσικό, έντονο είναι το ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στο Αίγιο, όπου βρίσκονται οι εγκαταστάσεις της Καλλιμάνης. Το «μεγάλο αφεντικό» της Dardanel, κ. Νιάζι Ονέν, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Πελοπόννησος», δήλωσε την πρόθεσή του να λειτουργήσουν οι μονάδες επεξεργασίας αλιευμάτων της εξαγορασμένης σε πλήρη δυναμικότητα, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας. Η τουρκική εταιρεία προτίθεται να επενδύσει στο εμπορικό σήμα Καλλιμάνης, «με στόχο να ξαναγίνει η κορυφαία μάρκα στην κατηγορία των κατεψυγμένων ψαριών και θαλασσινών, με μακροπρόθεσμο στόχο να την καταστήσουμε παγκόσμια μάρκα στην κατηγορία των αλιευμάτων». Μέσα στις βλέψεις της, εξάλλου, είναι να περιληφθούν υπό το brand και νέα προϊόντα ψυγείου και μη.

Η δυναμική επανεμφάνιση του brand αναμένεται να φέρει ανακατατάξεις στην αγορά της κατηγορίας του, ο τζίρος της οποίας μόνο από την εγχώρια οργανωμένη λιανική υπερβαίνει ετησίως τα 6 εκατ. ευρώ.

Η αγορά των κατεψυγμένων ανά κατηγορία
Σύμφωνα με τα στοιχεία της IRI, από την έναρξη του χρόνου ως τα τέλη του Αυγούστου η κατηγορία των κατεψυγμένων συσκευασμένων κρεάτων συνέχισε την πολύ σημαντική ανοδική της πορεία, που ξεκίνησε το 2020, με ισχυρή άνοδο τόσο σε όγκο όσο και σε αξία πωλήσεων, 10,3% και 12,4% αντίστοιχα στα επώνυμα προϊόντα και 13,2% και 8,7% στο κατεψυγμένο συσκευασμένο κρέας ιδιωτικής ετικέτας, το μερίδιο του οποίου –συνεχώς ανερχόμενο– έχει φθάσει πλέον στο 36%. Στο ίδιο διάστημα τα κατεψυγμένα έτοιμα φαγητά εμφάνισαν εντυπωσιακή άνοδο κατά 29,5% σε όγκο και 32,5% σε αξία πωλήσεων, αλλά στα ιδιωτικής ετικέτας αντίστοιχά τους οι πωλήσεις σε όγκο υποχώρησαν κατά 8,6% πλην κέρδισαν σε αξία 2,6 ποσοστιαίες μονάδες. Τα επώνυμα κατεψυγμένα ψάρια επίσης εμφάνισαν άνοδο πωλήσεων 7% σε όγκο και 8,9% σε αξία, αλλά κατά πολύ σημαντικότερη ήταν η άνοδος πωλήσεων των κατεψυγμένων ψαριών ιδιωτικής ετικέτας κατά 14,4% σε όγκο και 15,9% σε αξία. Και στην κατηγορία αυτή το μερίδιο της ιδιωτικής ετικέτας είναι υψηλό και υπερβαίνει το 31%.

Η κατηγορία των κατεψυγμένων λαχανικών στην ίδια περίοδο εμφάνισε πτώση πωλήσεων, μετά τη συνεχή άνοδό τους τα τελευταία χρόνια, με απώλειες 4,3% σε όγκο και 3,3% σε αξία, οι οποίες ήταν ακόμα μεγαλύτερες στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, σε ποσοστά 11,4% και 9,1% αντίστοιχα.

Η επώνυμη κατεψυγμένη πατάτα εμφάνισε σημαντική ανάπτυξη πωλήσεων κατά 13,1% σε όγκο και 16,5% σε αξία εν αντιθέσει με την ιδιωτικής ετικέτας κατεψυγμένη πατάτα, η οποία μετά την εντυπωσιακή άνοδο των πωλήσεών της πέρυσι, φέτος είχε σοβαρές απώλειες τζίρου κατά 20,7% σε όγκο και 17,9% σε αξία.

Τέλος, η κατηγορία της κατεψυγμένης ζύμης εμφάνισε οριακή πτώση πωλήσεων στο οκτάμηνο κατά 0,4% σε όγκο και 2% σε αξία, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά απωλειών στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας ήταν 2,5% σε όγκο και 8% σε αξία.

Οι νέες τάσεις
Όπως σημειώνει ο κ. Σίμος σχετικά με τις νέες τάσεις στην αγορά των κατεψυγμένων λαχανικών, η ζήτηση φρούτων και έτοιμων γευμάτων βαίνει αυξανόμενη, όπως και προϊόντων υγιεινής διατροφής, αλλά και των καινοτόμων συσκευασιών τους, που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες και απαιτήσεις κυρίως των νεότερων καταναλωτών, οι οποίοι έχουν διαφοροποιημένες συνήθειες. Η υγιεινή διατροφή και η προστασία του περιβάλλοντος κινούν τις γενικές τάσεις στην αγορά των τροφίμων, επιδρώντας και στον κλάδο των κατεψυγμένων, ο οποίος προτείνει νέα προϊόντα και εξελιγμένες συσκευασίες, καθώς και καινούργιες κατηγορίες κατεψυγμένων τροφίμων, με θετική ανταπόκριση εκ μέρους της ζήτησης. «Η Alterra έχει δημιουργήσει νέες κατηγορίες με φρούτα και smoothies για την ελληνική αγορά και προτείνει στους καταναλωτές νέες καινοτόμες ιδέες έτοιμων γευμάτων. Κάθε εταιρεία του κλάδου μας έχει τη συμβολή της στην εξέλιξη της κατηγορίας. Το βασικό μήνυμα όλων είναι ότι ο καταναλωτής, βάζοντας στο τραπέζι του πιάτα κατεψυγμένων λαχανικών, διατρέφεται θρεπτικά και υγιεινά με το χαμηλότερο κόστος. Στο πλαίσιο αυτό, η ικανοποίηση των αναγκών των σύγχρονων καταναλωτών είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα του κλάδου μας, γι’ αυτό και η ανάπτυξή του είναι συνεχής. Η Alterra, ακολουθώντας με συνέπεια για χρόνια μία συγκεκριμένη εμπορική πολιτική, με σεβασμό στον καταναλωτή, προσφέρει τα προϊόντα της στην καλύτερη δυνατή σχέση ποιότητας/-τιμής».

Αμφιθυμία για τις προοπτικές
Εδώ και αρκετά χρόνια η βιομηχανία των κατεψυγμένων τροφίμων ενημερώνει συστηματικά τους καταναλωτές, σχετικά με τη θρεπτική αξία των προϊόντων της προς άρση των παλαιών προκαταλήψεων περί του αντιθέτου, ενώ παρουσιάζει πλήθος καινοτόμων προϊόντων υψηλής ποιότητας, που ανταποκρίνονται στα νέα διατροφικά πρότυπα. Δεν είναι, λοιπόν, τυχαία η αλματώδης ανάπτυξη του συγκεκριμένου κλάδου. Σχετικά με τις προοπτικές του ο κ. Σίμος σημειώνει: «Η αύξηση της κατανάλωσης των κατεψυγμένων τροφίμων και οι προϊοντικές καινοτομίες των εταιρειών του κλάδου, μέσω των οποίων ανταποκρίνονται στις νέες καταναλωτικές συνήθειες, είναι το θετικό στοιχείο της προοπτικής του. Όμως, υπάρχουν και ζητήματα που θα μας προβληματίζουν όλο και περισσότερο στο μέλλον, όπως η εξάρτηση της παραγωγικής διαδικασίας από τις πρώτες ύλες σε σύνδεση με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ο υπερπληθυσμός σε συνδυασμό με την αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης τροφίμων, η διαφοροποίηση των διαιτητικών αναγκών, οι συγκυρίες απρόβλεπτης αλλαγής των καταναλωτικών συνήθειων, όπως στο πλαίσιο της πανδημίας κ.ά., που επιφέρουν δυστυχώς απρόσμενα μεγάλες αλλαγές στα κόστη και τις διαθεσιμότητες των προϊόντων, με επίπτωση στις τιμές τους».

Νέα λανσαρίσματα
• Η Μπάρμπα Στάθης εμπλούτισε τη σειρά της κατεψυγμένων πατατών με τις «Κυδωνάτες πατάτες φούρνου» και τις «Ελληνικές χωριάτικες Νάξου». Η εν λόγω κατηγορία παρουσίασε αύξηση τζίρου περισσότερο από 700 χιλ. ευρώ το πρώτο οκτάμηνο φέτος.

• H Alterra λάνσαρε τις Αγκινάρες αλά πολίτα και την Κινόα με λαχανικά στη σειρά-της έτοιμων γευμάτων «Σεφ στο σπίτι», ενώ παρουσίασε νέα προϊόντα στη σειρά Smoothies, τα Wild Forest (φράουλα, μύρτιλο, βατόμουρο, μούρο, φραγκοστάφυλο, κόκκινο κεράσι, μαύρο κεράσι, Pink Paradise –φράουλα, ροδάκινο, μάνγκο– και Yellow Sunrise –μάνγκο, ροδάκινο, ανανάς).

• H alfa παρουσίασε πέρυσι μια νέα κατηγορία έτοιμων γλυκών για ψήσιμο «Τα δικά μας γλυκά»: Πορτοκαλόπιτα, Σοκολατόπιτα, Γαλατόπιτα και Καρυδόπιτα. Η παρασκευή τους είναι απλούστατη, αφού μετά το ψήσιμό τους, χρειάζονται μόνο το σιρόπι ή το γλάσο, που περιλαμβάνονται στις συσκευασίες τους. Επίσης, λάνσαρε τορτίγιες σε τρεις γεύσεις –κλασική, grilled και ολικής με λιναρόσπορο–, σε συσκευασία easy open, με ειδικό μηχανισμό που ανοίγει και κλείνει εύκολα, ώστε το προϊόν να διατηρείται φρέσκο.

• Η Ευβοϊκή Ζύμη λάνσαρε στα προϊόντα «Ζύμη Ψαχνών» νέες, 100% ανακυκλώσιμες συσκευασίες, με 33% λιγότερο πλαστικό.

Προωθήσεις και διαφήμιση
Σημαντικές είναι οι εκπτωτικές ενέργειες από τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ευρεία κατηγορία των κατεψυγμένων τροφίμων, κυρίως με εκπτώσεις επί της τιμής των προϊόντων. Ταυτόχρονα, κάνουν εκτεταμένα χρήση των κοινωνικών δικτύων για την προβολή τους και την ενημέρωση των καταναλωτών, με διαγωνισμούς, με παρουσία στο διαδίκτυο μέσω ιστοσελίδων, για την παροχή συμβουλών μαγειρικής και συνταγές κ.ά. Αρκετές εταιρείες έχουν επιστρατεύσει γνωστούς σεφ που, συνεργαζόμενοι μαζί τους, προτείνουν ποικιλία συνταγών, αξιοποιώντας την τάση της παρακολούθησης εκπομπών και διαγωνισμών μαγειρικής,
η οποία, στο πλαίσιο του κατ’ οίκον εγκλεισμού του κόσμου, λόγω της πανδημίας, και της στροφής του στην οικιακή μαγειρική, έχει επιβληθεί σαν μόδα.

Σε ό,τι αφορά στις προωθητικές ενέργειες, ο κ. Σίμος σημειώνει: «Συμμετέχουμε με extra παροχές σε φυλλάδια, in store ενέργειες, τηλεοπτικά και in store promotions. Η απόδοση όλων αυτών των ενεργειών είναι σημαντική και αυξάνει τις πωλήσεις. Ένα πεδίο στο οποίο δίνουμε ιδιαίτερη σημασία, είναι αυτό της αναλογικής ισορροπίας και δικαιοσύνης σχετικά με το πόσες ενέργειες πραγματοποιούνται ανά αλυσίδα ή κατάστημα λιανικής και με τι ποσοστά extra παροχών ανά ενέργεια. Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι ακολουθούμε συγκεκριμένο πλάνο και τηρούμε πιστά το ετήσιο budget».
Τα νέα λανσαρίσματα δεν ήταν πολλά πέρυσι και αφορούσαν κυρίως έτοιμα γεύματα ή μίξεις λαχανικών και φρούτων.

Η Μπάρμπα Στάθης έδωσε έμφαση από τον Νοέμβριο του 2020 στην προώθηση της σειράς «Ας Μαγειρέψουμε…», που περιλαμβάνει δώδεκα προϊόντα ελληνικών παραδοσιακών συνταγών, όπως αγκινάρες αλά πολίτα, φασολάδα, μπριάμ κ.ά. Στο σχετικό διαφημιστικό σποτ προβάλλεται, μέσω της επιβράβευσης της εγγονής από τη γιαγιά για τη μαγειρική της, ότι η σειρά «Ας Μαγειρέψουμε…» προτείνει το σύγχρονο τρόπο απόλαυσης των παραδοσιακών ελληνικών λαδερών φαγητών. Παράλληλα, η εταιρεία έχει παρουσιάσει τα «Ζυμαρικά με λαχανικά», μια σειρά επτά προϊόντων, που προτείνονται είτε ως συνοδευτικά στο γεύμα είτε ως κύρια πιάτα. Η μεγάλη άνοδος πωλήσεων των έτοιμων κατεψυγμένων φαγητών, που μεταφράζεται σε αύξηση τζίρου της κατηγορίας κατά 3 εκατ. ευρώ το πρώτο οκτάμηνο του 2021, επιβεβαιώνει την επιτυχία της σχετικής επιλογής.