Η απογραφή (Census) των καταστημάτων λιανικής πώλησης ταχυκίνητων προϊόντων από τη SymphonyIRI και τα στοιχεία για τα σούπερ μάρκετ από το Πανόραμα των Ελληνικών Σούπερ Μάρκετ 2012, την έκδοση που συνοδεύει η έρευνα της εταιρείας, σχηματίζουν μια ενδιαφέρουσα εικόνα για τις εξελίξεις στον κλάδο, που αφορά όλες τις υποκατηγορίες καταστημάτων. Η εικόνα αυτή, που συμπληρώνουν τα στοιχεία πωλήσεων, φανερώνει τις επιπτώσεις της κρίσης αλλά και την αντίσταση των σούπερ μάρκετ, σε σχέση με άλλα πιο ευάλωτα καταστήματα τροφίμων.

Σύμφωνα με το Census 2011, το σύνολο των καταστημάτων λιανεμπορίου ταχυκίνητων καταναλωτικών αγαθών ήταν 52.102, από 56.028 το 2010. Αν, για λόγους συγκρισιμότητας στοιχείων, αφαιρεθούν τα 103 cash & carry, που καταμετρήθηκαν για πρώτη χρονιά στην εν λόγω έρευνα, η μείωση του αριθμού των καταστημάτων ανέρχεται σε 7,19% (ήτοι 4.029 καταστήματα).

Το κανάλι που κατέχει την πρώτη θέση σε αριθμό καταστημάτων είναι αυτό των ψιλικών – περιπτέρων (15.245) και ακολουθούν τα καταστήματα τροφίμων (14.752), τα convenience stores (11.249) και τα φαρμακεία / καταστήματα καλλυντικών (10.753). Η μεγαλύτερη μείωση αφορά στα ψιλικά και περίπτερα (ο αριθμός τους μειώθηκε κατά 1.013 καταστήματα) και ακολουθούν τα καταστήματα τροφίμων (με μείωση κατά 1.455 καταστήματα, από 16.207 το 2010 σε 14.752, όπως προαναφέραμε, το 2011).

Ειδικότερα για τα σούπερ μάρκετ και υπέρ μάρκετ, τα στοιχεία του Πανοράματος των Ελληνικών Σούπερ Μάρκετ (όπου περιλαμβάνονται μόνο τα καταστήματα που ανήκουν σε αλυσίδες), δείχνουν 92 εγκαίνια καταστημάτων, και αύξηση του συνολικού αριθμού τους το 2011 σε 2.421. Η πιο δυναμική ανάπτυξη δικτύου αφορά στον όμιλο ΑΒ Βασιλόπουλος (19 νέα εταιρικά καταστήματα και 9 franchise εντός του έτους). Ακολουθεί ο όμιλος Μασούτης, με 11 νέα καταστήματα κατά την ίδια περίοδο και η Μετρό, με 3 σούπερ μάρκετ και 3 cash & carry.

Μεταβολή αριθμού καταστημάτων λιανικής πώλησης FMCG
Είδος καταστήματος 2010 2011 Διαφορά αριθμού κατ/των Μεταβολή, %
Καταστήματα τροφίμων 16.207 14.752 1.455 -9%
Καταστήματα cash & carry* 103
Καταστήματα ευκολίας (convenience) 12.262 11.249 1.013 -8,26%
Καταστήματα ειδών καπνιστού & πρώτης ζήτησης (ψιλικά – περίπτερα) 16.859 15.254 1.605 -9,52%
Φαρμακεία / καταστήματα καλλυντικών 10.700 10.753 53 0,5%
Σύνολο 56.028 52.102** 3.926** -7%**
Πηγή: SymphonyIRI
* Στοιχεία διαθέσιμα μόνο για το 2011, ** Αν αφαιρεθούν τα cash & carry από το σύνολο του 2011, για λόγους συγκρισιμότητας των στοιχείων, η μεταβολή είναι 7,19%

Οι εξελίξεις ανά γεωγραφική περιοχή
Η καταγραφή των νέων καταστημάτων σούπερ μάρκετ και υπέρ μάρκετ στο Πανόραμα των Ελληνικών Σούπερ Μάρκετ 2012 ανά περιοχή έδειξε πως οι ιδρύσεις το 2011 αφορούσαν κυρίως στην Κεντρική Μακεδονία, όπου εγκαινιάστηκαν 24 καταστήματα. Ακολουθεί η Αττική, με 18 νέα καταστήματα και η Πελοπόννησος, με 10. Σύμφωνα με το Census 2011 της SymphonyIRI, στο σύνολο των καταστημάτων που διαθέτουν ταχυκίνητα προϊόντα τη μεγαλύτερη μείωση παρουσίασε η περιοχή της Κρήτης, με -539 καταστήματα και ποσοστό μείωσης 13,93%.

Μεταβολή αριθμού καταστημάτων ανά γεωγραφική περιοχή*
Γεωγραφική περιοχή 2011 2011 Μεταβολή αριθμού κατ/των Μεταβολή, %
Αττική 18.645 17.314 1.331 -7,14%
Θεσσαλονίκη 6.102 5.634 468 -7,67%
Βορράς 10.230 9.566 664 -6,49%
Κέντρο 11.088 10.589 499 -4,5%
Πελοπόννησος 6.095 5.670 425 -6,97%
Κρήτη 3.868 3.329 539 -13,93%
Πηγή: SymphonyIRI
*Στα στοιχεία του 2011 περιλαμβάνονται και 103 καταστήματα cash & carry


Εκτιμώμενες πωλήσεις καταστημάτων τροφίμων
Απομονώνοντας τις πωλήσεις του συνόλου των καταστημάτων τροφίμων, σύμφωνα με τα στοιχεία της SymphonyIRI βλέπουμε πως το 2011 είχαμε μικρή μείωση. Οι εν λόγω πωλήσεις διαμορφώθηκαν στα 11,08 δισ. ευρώ από 11,29 δισ. ευρώ το 2010. Από τις πωλήσεις αυτές, τα σούπερ μάρκετ, υπέρ μάρκετ, εκπτωτικά καταστήματα και μικρά καταστήματα τροφίμων είχαν τα 10,49 δισ. ευρώ, (έναντι 10,65 δισ. ευρώ την προηγούμενη χρονιά), ενώ οι πωλήσεις των παραδοσιακών καταστημάτων και των καταστημάτων self service ήταν 590 εκατ. ευρώ, έναντι 639 το 2010.

Τα αντίστοιχα στοιχεία, που προκύπτουν από το Πανόραμα των Ελληνικών Σούπερ Μάρκετ 2012 βάσει της επεξεργασία των 68 ισολογισμών αλυσίδων σούπερ μάρκετ (δείγμα που αντιπροσωπεύει το σύνολο σχεδόν των επιχειρήσεων που δημοσιεύουν ισολογισμό), δείχνουν μικρή άνοδο 0,98% του κύκλου εργασιών στο σύνολο των επιχειρήσεων αυτής της υποκατηγορίας της λιανικής τροφίμων (από 9,73 δισ. ευρώ το 2010 σε 9,89 δισ. ευρώ το 2011).

Μερίδια και αλλαγές
Ενδιαφέρον έχουν και τα στοιχεία του Census, τα οποία δείχνουν τη συμμετοχή της κάθε υποκατηγορίας καταστημάτων τροφίμων στο σύνολο της υπό εξέταση αγοράς. Κάνοντας σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά διαπιστώνουμε μια αύξηση της σταθμισμένης συμμετοχής των σούπερ / υπέρ μάρκετ από 80,69% σε 81,70% και μια μείωση του αντίστοιχου μεριδίου των εκπτωτικών καταστημάτων από 13,31% σε 12,68%, των καταστημάτων τροφίμων self service από 4,18% σε 3,99% και των παραδοσιακών καταστημάτων από 1,82% σε 1,63%.

Εξέλιξη του δικτύου σούπερ μάρκετ (μεμονωμένων και αλυσίδων) 2007 – 2011
Τύπος σούπερ μάρκετ 2007 2008 2009 2010 2011 Μεταβολή 2011/2010
Σούπερ μάρκετ Ελλάδας 4.040 4.196 4.370 4.057 4.383 8,03%
Σούπερ μάρκετ αλυσίδων 2.518 2.544 2.614 2.163 2.421 11,93%
Αριθμός καταστημάτων αλυσίδων με +16 σούπερ μάρκετ 2.054 2.005 2.249 1.788 2.055 14,93%
Αριθμός μεμονωμένων σούπερ μάρκετ 1.522 1.652 1.756 1.894 1.962 3,59%
Πηγή: Πανόραμα των Ελληνικών Σούπερ Μάρκετ 2012 – Εκδόσεις BOUSSIAS

info
Η SymphonyIRI πραγματοποιεί σε ετήσια βάση κυλιόμενη δειγματοληπτική απογραφή των λιανεμπορικών καταστημάτων/σημείων που διακινούν ταχυκίνητα καταναλωτικά αγαθά. Η απογραφή (Census) καλύπτει την ηπειρωτική Ελλάδα (συμπεριλαμβανομένης της Εύβοιας) και την Κρήτη. Τα καταστήματα διαχωρίζονται στους εξής τύπους:Καταστήματα τροφίμων (σούπερ/υπέρ μάρκετ, εκπτωτικά καταστήματα, μικρά καταστήματα τροφίμων -self service, παραδοσιακά καταστήματα τροφίμων), καταστήματα cash & carry, καταστήματα ευκολίας (convenience), καταστήματα ειδών καπνιστού & πρώτης ζήτησης (ψιλικά – περίπτερα) και φαρμακεία/καταστήματα καλλυντικών.