Η συνολική αξία των αγοράς των καρτών προπληρωμένου χρόνου ομιλίας είναι εξαιρετικά δύσκολο να εκτιμηθεί. Κύριες αιτίες γι’ αυτό είναι αφενός η πολυδιάσπαση που υπάρχει μεταξύ των προϊόντων, όπως και το γεγονός ότι η διανομή των καρτών δεν γίνεται από τους ίδιους τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, αλλά από εταιρείες χονδρικής διάθεσης, οι οποίες λειτουργούν ως μεσάζοντες. Δεν είναι λίγες, πάντως, οι περιπτώσεις που η διανομή καρτών -κυρίως από σχετικά άσημες εταιρείες- γίνεται με έναν τρόπο που απέχει αρκετά από το να χαρακτηριστεί νόμιμος, ενώ δεν είναι σπάνιο φαινόμενο η μη απόδοση του ΦΠΑ.

Μία πρόχειρη εκτίμηση ανεβάζει, πάντως, τον συνολικό τζίρο από τις κάρτες προπληρωμένου χρόνου ομιλίας σε περισσότερα από 800 εκατ. ευρώ με την προμήθεια για το σημείο πώλησης να φθάνει σε ορισμένες περιπτώσεις το 15% -αν και αυτό είναι σχετικά σπάνια περίπτωση.

Το μεγαλύτερο κομμάτι του συγκεκριμένου τζίρου αφορά, όπως είναι αναμενόμενο και λογικό, στην καρτοκινητή τηλεφωνία, καθώς άπαντες οι χρήστες τέτοιου είδους πακέτων πολύ σπάνια θα επιλέξουν το κατάστημα κάποιας από τις τηλεπικοινωνιακές αλυσίδες για να πάρουν μία κάρτα ανανέωσης χρόνου ομιλίας. Το πιθανότερο είναι να προτιμήσουν να την αγοράσουν από ένα περίπτερο ή κάποιο κατάστημα ψιλικών.
Επίσης, είναι αξιοσημείωτο ότι η όλο και μεγαλύτερη αύξηση της χρήσης της κινητών τηλεφώνων έχει οδηγήσει σε σημαντική μείωση των πωλήσεων των καρτών προπληρωμένου χρόνου, όσον αφορά στις κλήσεις από σταθερό τηλέφωνο. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα έσοδα του ομίλου ΟΤΕ το 2008 από τις προπληρωμένες κάρτες διαμορφώθηκαν στα 52,2 εκατ. ευρώ, όταν το 2007 ήταν στα 76,2 εκατ. ευρώ.

Η γκάμα των καρτών

Η ποικιλία των καρτών που είναι προς διάθεση μέσω των μικρών σημείων πώλησης είναι μεγαλύτερη απ’ όσο φαντάζεται κανείς. Ο λόγος είναι ότι υπάρχουν αρκετές εταιρείες που προσφέρουν μεν κάρτες προπληρωμένου χρόνου ομιλίας, κυρίως μέσω σταθερών δικτύων, οι περισσότερες εκ των οποίων, όμως, είναι άγνωστες στο ευρύ κοινό. Ας δούμε, όμως, λίγο πιο αναλυτικά ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες καρτών τηλεπικοινωνιακών καρτών που διατίθενται μέσω του συγκεκριμένου καναλιού.

Κάρτες προπληρωμένου χρόνου ομιλίας από σταθερά δίκτυα: Η πιο γνωστή κάρτα αυτής της κατηγορίας δεν είναι άλλη από την Τηλεκάρτα του ΟΤΕ, η οποία είναι μία κάρτα που διαθέτει ένα ειδικό chip και λειτουργεί ως ένα άτυπο «ηλεκτρονικό πορτοφόλι». Το μόνο πρόβλημα είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί στα καρτοτηλέφωνα, τα οποία, πάντως, βρίσκονται σχεδόν παντού, ενώ αντίστοιχου τύπου συσκευές υπάρχουν και σε πολλά περίπτερα.

Παράλληλα, όμως, υπάρχουν και οι κάρτες προπληρωμένου χρόνου, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν από οποιοδήποτε σταθερό τηλέφωνο. Σε αυτή την περίπτωση, ο χρήστης καλεί έναν συνήθως επταψήφιο αριθμό της μορφής 807 xxxx, στη συνέχεια πληκτρολογεί τον κωδικό που αναγράφεται στην κάρτα που έχει αγοράσει και κατόπιν καλεί και το νούμερο που τον ενδιαφέρει. Ο χρόνος ομιλίας αφαιρείται από το υπόλοιπο που έχει. Τέτοιου είδους κάρτες κυκλοφορούν όλοι οι πάροχοι υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας. ‘Ετσι, ο ΟΤΕ προσφέρει τη Χρονοκάρτα ΟΤΕ που διατίθεται σε 3 αξίες: 6, 13 και 25 ευρώ, ενώ υπάρχει και η κάρτα Allo OTE, που έχει δημιουργηθεί ειδικά για τις ανάγκες των αλλοδαπών-οικονομικών μεταναστών, που προέρχονται από διάφορες χώρες. Ακόμη, ο ΟΤΕ προσφέρει και την κάρτα Smile & Web, που εκτός από κάρτα τηλεφωνίας είναι και κάρτα για πρόσβασης στο internet.

Η Forthnet έχει τη Smartalk, η οποία διατίθεται σε εκδόσεις των 3, 6 και 10 ευρώ, με πιο δημοφιλείς τις δύο πρώτες. Στη συγκεκριμένη αγορά υπάρχει και η Vivodi Call Plus, η οποία προσφέρεται σε εκδόσεις των 3, 5, 10 και 15 ευρώ.

Κάρτες για πακέτα καρτοκινητής: Στον τομέα της καρτοκινητής τηλεφωνίας, υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες προϊόντων, τα πακέτα σύνδεσης και οι κάρτες ανανέωσης χρόνου ομιλίας. ‘Οσον αφορά στις κάρτες σύνδεσης, οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας χρησιμοποιούν εδώ και αρκετά χρόνια τα περίπτερα και τα μικρά σημεία λιανικής για την πώληση συνδέσεων καρτοκινητής τηλεφωνίας, που δεν περιλαμβάνουν συσκευή. Μάλιστα, οι πωλήσεις είναι αρκετά σημαντικές, δεδομένου ότι ουκ ολίγοι ‘Ελληνες αλλά και ξένοι -κυρίως τουρίστες- θέλουν μία δεύτερη σύνδεση για να επικοινωνούν ή για να καλύψουν συγκεκριμένες ανάγκες τους. ‘Ομως, αυτή η δυνατότητα πρόκειται πολύ σύντομα να διακοπεί, όταν θα τεθεί σε ισχύ το νέο νομοσχέδιο που προβλέπει την ταυτοποίηση των χρηστών κινητών τηλεφώνων. Η εν λόγω ταυτοποίηση, για πρακτικούς λόγους, είναι αδύνατο να γίνει εντός των περιπτέρων ή των μικρών καταστημάτων λιανικής, οπότε αναμένεται να σταματήσει και η πώληση συνδέσεων καρτοκινητής από τα εν λόγω σημεία. Το γεγονός αναμένεται να επιφέρει σημαντικές απώλειες στον κλάδο.

Από την άλλη, το νομοσχέδιο δεν θα επιφέρει καμία αλλαγή στη διάθεση καρτών ανανέωσης χρόνου ομιλίας για τα πακέτα καρτοκινητής, που αποτελεί ένα σημαντικό έσοδο για τα περίπτερα και τα μικρά σημεία λιανικής πώλησης.
Αξίζει να σημειωθεί πως η εν λόγω αγορά έχει αρκετά προβλήματα, δεδομένου ότι οι προμήθειες συνήθως είναι μικρές, ενώ έχουν υπάρξει στο παρελθόν και πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες οι χονδρέμποροι εξαφανίστηκαν εν μία νυκτί! Ακόμη, σε αρκετές κάρτες χρησιμοποιούνται διάφορα κόλπα για να αυξηθεί το περιθώριο κέρδους και να μειωθεί ο ωφέλιμος χρόνος ομιλίας, με αποτέλεσμα τα παράπονα που υπάρχουν να απευθύνονται στον άνθρωπο που έκανε την πώληση, ο οποίος, συνήθως, είναι ο πλέον αναρμόδιος.

‘Αυλες κάρτες: Τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνιση τους οι άυλες κάρτες, οι οποίες απευθύνονται κατά κύριο λόγο στον χώρο της κινητής τηλεφωνίας -και δη στο κομμάτι της ανανέωσης χρόνου ομιλίας. Πρακτικά, αναφερόμαστε σε ειδικά μηχανήματα, μικρού μεγέθους, που εγκαθίστανται στα σημεία πώλησης και συνδεόμενα με ένα κεντρικό σημείο, προσφέρουν τη δυνατότητα εκτύπωσης ενός κωδικού, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανανέωση του χρόνου ομιλίας στο καρτοκινητό. Τα οφέλη δεν είναι και λίγα, αν αναλογιστεί κανείς ότι το περιθώριο κέρδους είναι λίγο μεγαλύτερο, λόγω χαμηλότερου κόστους, αφού δεν υπάρχει πλέον κάρτα και όλα γίνονται ηλεκτρονικά, ενώ επιπλέον δεν υπάρχει και ο κίνδυνος της κλοπής. Οι άυλες κάρτες αναμένεται να εξελιχθούν ακόμη περισσότερο στο μέλλον, προσφέροντας νέες δυνατότητες, αλλά και την ευκαιρία για τη διάθεση καινούριων και αρκετά διαφορετικών υπηρεσιών μέσω των μικρών καταστημάτων λιανικής, τα οποία έχουν ένα βασικό πλεονέκτημα: βρίσκονται κυριολεκτικά δίπλα στον πελάτη. Κάτι που ενδιαφέρει ιδιαίτερα τις τηλεπικοινωνιακές εταιρείες.

Τάξη στο χάος;

Υπάρχουν πολλές κάρτες, οι οποίες προσπαθούν να προσελκύσουν συγκεκριμένες ομάδες χρηστών. Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με παρατηρητές της αγοράς, υπάρχει μία συνεχής είσοδος και έξοδος τηλεπικοινωνιακών καρτών, που προσπαθούν να αποκτήσουν μερίδιο. Τα τελευταία χρόνια, το ενδιαφέρον της αγοράς έχει στραφεί προς τους μετανάστες με δέλεαρ τις χαμηλές τιμές προς συγκεκριμένους προορισμούς. Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες, η αγορά φαίνεται να έχει επηρεαστεί και από τη διάθεση οικονομικών προγραμμάτων από εταιρείες σταθερής τηλεφωνίας, με αποτέλεσμα να έχει περιοριστεί το χάος του παρελθόντος (κάποια στιγμή είχαμε το φαινόμενο να υπάρχουν περισσότερες από 100 κάρτες προπληρωμένου χρόνου ομιλίας).

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 71 (Ιούνιος-Ιούλιος 2009) του περιοδικού «Το μαγαζί μας» (Εκδόσεις Comcenter).