Κάπου ανάμεσα τραγέλαφου της... τηλεφωνικής συγκυβέρνησης και πλημμυρίδας των εκτάκτων εισφορών, φόρων, τελών του μεσοπρόθεσμου, η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε τα στοιχεία για την ανεργία του πρώτου τριμήνου του έτους. Η δημοσιοποίηση του αριθμού προκάλεσε ένα ακόμα ισχυρό σοκ στην αγορά, που «πνέει πλέον τα λοίσθια». Πολύ περισσότερο, εφόσον το επίσημο αριθμητικό μέγεθος της ανεργίας -όλοι το γνωρίζουν πλέον- ισχύει για να αποκρύπτεται σκοπίμως το πραγματικό της μέγεθος!

Oι άνεργοι ανήλθαν επισήμως σε 792.601, με το ποσοστό ανεργίας να εκτινάσσεται στο 15,9% του εργατικού δυναμικού, έναντι 11,7% μόλις έναν χρόνο πριν. Σε σχέση με το α` τρίμηνο του 2010, ο αριθμός των ανέργων αυξήθηκε κατά 206.000 ή ποσοστό 35,1%, ενώ αναμένεται -σε συνδυασμό με τη λαίλαπα του μεσοπρόθεσμου- νέα μεγαλύτερη επέλαση της ανεργίας τους επόμενους μήνες στην όχι απλώς «παγωμένη», αλλά εντελώς απορυθμισμένη και διαλυμένη αγορά.

Το μέγεθος του προβλήματος διαπιστώνει και πρόσφατη επίκαιρη έρευνα της ICAP, η οποία τονίζει χαρακτηριστικά ότι «η ανεργία εκτινάχθηκε σε επίπεδα ρεκόρ για τη χώρα». Στα τέλη του 2010 για πρώτη φορά οι απασχολούμενοι έφτασαν να είναι λιγότεροι από τους οικονομικά μη ενεργούς, επισημαίνει η ICAP. Ο αριθμός των απασχολουμένων, ο οποίος διαμορφώθηκε σε 4,30 εκατομμύρια άτομα το δ’ τρίμηνο του 2010, αντιστοιχεί στο 46,1% του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας.

Από την άλλη πλευρά, 4,31 εκατομμύρια άτομα, δηλαδή το 46,2% του παραγωγικού πληθυσμού, δεν είναι ενταγμένο στην αγορά εργασίας, είναι δηλαδή οικονομικά μη ενεργό.

Το πρώτο τρίμηνο του 2011, η διαφορά διευρύνεται περαιτέρω, σημειώνει η μελέτη. Και πράγματι, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο αριθμός των απασχολούμενων μειώθηκε σε 4,19 εκατομμύρια άτομα, ενώ ο οικονομικά μη ενεργός πληθυσμός αυξήθηκε σε 4,34 εκατομμύρια…

Στελέχη του Ινστιτούτου Εργασίας ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ εκτιμούν ότι στα τέλη του 2011 η ανεργία θα έχει ανέλθει στο 17%-18%, αλλά μάλλον οι εκτιμήσεις τους είναι ιδιαίτερα αισιόδοξες μετά τις εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων. Στην αύξηση της ανεργίας αναμένεται να «βοηθήσει» και η ουσιαστική κατάργηση του διχτύου προστασίας της εργατικής νομοθεσίας προς τους εργαζομένους.

Βέβαια, η απλοποίηση των απολύσεων καταρχήν φαίνεται ότι «βοηθά» τις πληττόμενες από την αναδουλειά και την έλλειψη ρευστότητας επιχειρήσεις, όμως, μακροπρόθεσμα και ουσιαστικά τις υπονομεύει, καθώς ο κάθε νέος άνεργος σημαίνει τουλάχιστον τρεις λιγότεροι καταναλωτές (αυτός και η οικογένειά του). Επιπλέον, ένας παλιός κανόνας της αγοράς λέει ότι «επιχείρηση που απολύει για λόγους οικονομίας, δεν το γλιτώνει το λουκέτο».

«Τέλος» εποχής
Αναφορικά με το μεσοπρόθεσμο, επιγραμματικά αναφέρουμε ότι οι επιτηδευματίες θα πληρώσουν 300 ευρώ κατά μέσο όρο το χρόνο εν είδει χαρατσιού, μόνο και μόνο γιατί ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ εκατομμύρια φορολογούμενοι με ετήσιο εισόδημα πάνω από τα 12.000 ευρώ πλην ανέργων και χαμηλοσυνταξιούχων θα πληρώνουν 400 ευρώ φόρο επιπλέον κάθε χρόνο, λόγω μείωσης του αφορολογήτου ορίου στα 8.000 ευρώ.

Ως επιστέγασμα όλων αυτών ο νέος υπουργός Οικονομικών, κ. Ευ. Βενιζέλος, ανακοίνωσε την επιβολή εκτάκτου τέλους 1%-3% επί των εισοδημάτων που αποκτήθηκαν το 2010 και έχουν ήδη φορολογηθεί. Το τραγικό -όχι παράλογο, ένεκα του ότι η λέξη «παράλογο» απώλεσε πλέον την έννοιά της- είναι ότι το «τέλος» θα επιβληθεί και επί του φόρου εισοδήματος που έχουν ήδη καταβάλλει οι φορολογούμενοι…


Ανεργία για όλους
Αξίζει να αναφέρουμε ότι το 2010 περισσότεροι από 48.000 νέοι Έλληνες, στην πλειονότητά τους επιστήμονες υψηλής ειδίκευσης, βγήκαν προς αναζήτηση εργασίας εκτός ελληνικών συνόρων, Όχι μόνο οι οικονομικοί μετανάστες άρχισαν να εγκαταλείπουν τη χώρα μας, αλλά έχει καταγραφεί ακόμη και μετανάστευση ελλήνων εργαζομένων στην… Αλβανία, σε αναζήτηση δουλειάς, κυρίως σε τεχνικά έργα!

Σε ό,τι αφορά τον επιχειρηματικό κόσμο, έχει αναφερθεί ότι περισσότερες από 1.200 ελληνικές επιχειρήσεις μετανάστευσαν την τελευταία διετία στην Κύπρο για φορολογικούς λόγους, ενώ ανάλογη κίνηση -και μάλιστα μεγαλύτερου αριθμού επιχειρήσεων- καταγράφεται και προς τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών της αγοράς και ειδικότερα της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου, περισσότερες από 250.000 ελληνικές οικογένειες δεν διαθέτουν κανένα εργαζόμενο μέλος, ενώ περισσότεροι από 1.500.000 άτομα είναι εγκλωβισμένα στους μαυροπίνακες του Τειρεσία, για ακάλυπτες επιταγές ή καθυστερούμενα δάνεια.

Η ανεργία δεν κάνει διακρίσεις, αλλά χτυπά με ιδιαίτερη σφοδρότητα τους νέους. Σύμφωνα με την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ, το πρώτο τρίμηνο του 2011 το 30,9% των νέων μέχρι 29 χρονών ήταν άνεργοι, ποσοστό που μεταφράζεται σε 286.700 άτομα. Μόλις τρία χρόνια πριν, το α’ τρίμηνο του 2008 οι άνεργοι της ίδιας ηλικιακής κατηγορίας ήταν 174.800, αριθμός που αντιστοιχούσε στο 17,3% του συνόλου. Δηλαδή, το διάστημα αυτό ο απόλυτος αριθμός των άνεργων νέων αυξήθηκε κατά 112.000 άτομα ή κατά 64%.

Η ανεργία δεν πλήττει μόνο τους έχοντες εξαρτημένη εργασία. Με την ίδια σφοδρότητα -και στην περίπτωση των εμπόρων με πολύ μεγαλύτερη- πλήττει και τους επιχειρηματίες, τόσο τους μικροεργοδότες όσο και τους αυτοαπασχολούμενους. Από την ίδια έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ προκύπτει ότι μεταξύ του πρώτου τριμήνου του 2009 και του πρώτου τριμήνου του 2011 ο αριθμός των μικροεργοδοτών εμπόρων μειώθηκε κατά 22.000 ή κατά 20,2%, ενώ οι αυτοαπασχολούμενοι έμποροι μειώθηκαν κατά 29.300 ή κατά 13,1%. Επίσης, τα μέλη των οικογενειών που καταγράφονται ως «βοηθοί» στις οικογενειακές επιχειρήσεις μειώθηκαν κατά 7.700 ή κατά 12,4%.

Συνολικά, ο κλάδος του εμπορίου απώλεσε την τελευταία διετία 59.000 επιχειρηματίες και βοηθούντα μέλη, αλλά αντίθετα την ίδια περίοδο καταγράφεται μία μικρή αύξηση της μισθωτής απασχόλησης στο εμπόριο, της τάξης των 3.700 ατόμων (ποσοστό 0,8%), πράγμα που αποδίδεται στην ελαστικοποίηση της εργασίας, που έχει ευνοήσει τη μερική απασχόληση.

Διπλασιασμός της ανεργίας σε μια τριετία
Αναφορικά με την κατανομή της ανεργίας με βάση τον βαθμό αστικότητας του τόπου μόνιμης κατοικίας του ανέργου, η έρευνα έδειξε τα εξής:

Στο σύνολο της χώρας το πρώτο τρίμηνο του 2011 οι άνεργοι ανήλθαν σε 792.600. Το αντίστοιχο τρίμηνο του 2008 ήταν 406.500, δηλαδή το μεσοδιάστημα αυξήθηκαν κατά 95%. Στις επιμέρους περιοχές η εικόνα ήταν η εξής την ίδια περίοδο.

• Πολεοδομικό συγκρότημα πρωτεύουσας: από 103.800 σε 234.900, αύξηση 126%.
• Πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης: από 40.700 σε 90.100, αύξηση 121%.
• Λοιπές αστικές περιοχές: από 132.800 σε 225.000, αύξηση 69%.
• Ημιαστικές περιοχές: από 56.900 σε 104.300, αύξηση 83%.
• Αγροτικές περιοχές: από 72.300 σε 138.400, αύξηση 91%.

Όπως προκύπτει, η ανεργία «καλπάζει» στις δύο μεγαλύτερες πόλεις της χώρας, όπου ο αριθμός των ανέργων υπερδιπλασιάστηκε μέσα σε μία τριετία, ενώ πιο «χαλαρή» φαίνεται να είναι οι κατάσταση στα υπόλοιπα αστικά κέντρα, όπου το ποσοστό αύξησης της ανεργίας δεν ξεπέρασε το 70% το ίδιο διάστημα.


Διαστρωματική η κατάθλιψη
Από άλλη έρευνα που διενεργεί κάθε τρίμηνο η ΕΛΣΤΑΤ, με αντικείμενο τις μεταβολές του δείκτη απασχόλησης στο λιανικό εμπόριο, φαίνεται ότι το πρώτο τρίμηνο του 2011 η απασχόληση στον κλάδο μειώθηκε κατά 2,8%. Η μείωση, σύμφωνα με την έρευνα, οφείλεται αποκλειστικά στα καταστήματα πώλησης ειδών πλην τροφίμων και στα πρατήρια καυσίμων, ενώ αντίθετα αύξηση καταγράφηκε στον κλάδο των τροφίμων.

Πιο συγκεκριμένα, το διάστημα αυτό, σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2008, η απασχόληση στα καταστήματα ειδών διατροφής αυξήθηκε κατά 3%, ενώ αντίθετα μειώθηκε κατά 6,8% στους λοιπούς κλάδους και κατά 2% στα πρατήρια καυσίμων.

Τον περασμένο Μάιο, που διενεργήθηκε η πιο πρόσφατη έρευνα οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ, τα μέτρα του μεσοπρόθεσμου προγράμματος δεν είχαν «επικαιροποιηθεί» ακόμη, αλλά η αγορά ήταν υποψιασμένη για την επερχόμενη λαίλαπα και ήδη προετοιμαζόταν ψυχολογικά για τη συνέχεια. Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στο λιανικό εμπόριο υποχώρησε σημαντικά τον μήνα αυτό, ενώ όπως σημειώνουν οι ερευνητές, «η απογοητευτική πορεία της ζήτησης είναι διαστρωματική σε όλους τους επιμέρους κλάδους, με το μεγαλύτερο πλήγμα να δέχονται τον Μάιο τα πολυκαταστήματα».

Οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για τις τρέχουσες πωλήσεις επιδεινώθηκαν περαιτέρω, ενώ εξαιρετικά απαισιόδοξες ήταν οι προβλέψεις για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των πωλήσεων: πάνω από το 30% των επιχειρηματιών προέβλεπαν ακόμη μεγαλύτερη πτώση το επόμενο διάστημα. Δυσμενέστερες σε σχέση με τις προηγούμενες έρευνες ήταν και οι προβλέψεις για την απασχόληση, αφού δύο στις πέντε επιχειρήσεις ανέμεναν μείωση των θέσεων εργασίας.

Το ότι οι έλληνες καταναλωτές συνεχίζουν να παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι Ευρωπαίοι κι ότι εξακολουθούν να επισημαίνουν τη διόγκωση της ανεργίας ως το κυρίαρχο πρόβλημα της οικονομικής κρίσης, είναι πια κοινός τόπος. Περίπου το 70% των νοικοκυριών αναμένει επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης το επόμενο διάστημα, ενώ το 77% προβλέπει ότι η οικονομική κατάσταση της χώρας θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο του προσεχές δωδεκάμηνο.

Οι έλληνες καταναλωτές σε ποσοστό 83% πιστεύουν ότι δεν θα μπορέσουν να αποταμιεύσουν το επόμενο δωδεκάμηνο, ενώ κατά το 93% αναμένουν αύξηση της ανεργίας. Κατά το 57% δηλώνουν ότι «μόλις τα βγάζουν πέρα», κατά το 12% ότι αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους για την κάλυψη των καθημερινών τους αναγκών και κατά το 13% ότι χρεώνονται για να ζήσουν τις οικογένειές τους.

Το «στατιστικό μαγείρεμα» της πραγματικότητας
Πώς, αλήθεια, ορίζεται ο άνεργος στην ΕΕ και κατ’ επέκταση στην Ελλάδα; Και τι εννοεί η Στατιστική Υπηρεσία όταν αναφέρεται σε «απασχολούμενους»; Επισημαίνουμε ότι ο όρος «εργαζόμενος» έχει εξοβελιστεί από την εποχή Σημίτη, ο οποίος μάλιστα χρησιμοποιούσε εναλλακτικά και τον όρο «απασχολήσιμος».

Στις «επεξηγηματικές σημειώσεις» της ΕΛΣΤΑΤ, στην ενότητα «Ορισμοί», διαβάζουμε επί λέξη:
• Απασχολούμενοι: Τα άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω, τα οποία την εβδομάδα αναφοράς (σ.σ. την περίοδο που ερευνήθηκε το επιλεγμένο νοικοκυριό) είτε εργάστηκαν έστω και μια ώρα με σκοπό την αμοιβή ή το κέρδος, είτε εργάστηκαν στην οικογενειακή επιχείρηση, είτε δεν εργάστηκαν αλλά είχαν μία εργασία ή επιχείρηση από την οποία απουσίαζαν προσωρινά.
• Άνεργοι: Τα άτομα 15-74 ετών που δεν χαρακτηρίστηκαν ως απασχολούμενοι (σύμφωνα με τον ορισμό της προηγούμενης παραγράφου), ήταν άμεσα διαθέσιμοι για εργασία και είτε αναζητούσαν ενεργά εργασία τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες, είτε έχουν βρει μια εργασία που θα αναλάβουν μέσα στους επόμενους τρεις μήνες.
• Οικονομικά μη ενεργοί: Τα άτομα που δεν χαρακτηρίζονται απασχολούμενοι ή άνεργοι.
• Οικονομικά ενεργός πληθυσμός (εργατικό δυναμικό): οι απασχολούμενοι και οι άνεργοι.
• Ποσοστό ανεργίας: Το πηλίκο των ανέργων δια του εργατικού δυναμικού.

Απορία: Πόσοι, τάχα, από τους Έλληνες, που δεν λογαριάζονται στη μακρά λίστα των 792.601 ανέργων του πρώτου τριμήνου του έτους, ανήκουν στους μη δικαιούχους επιδόματος ταμείου ανεργίας, ένεκα που εργάζονται την εβδομάδα «έστω και μια ώρα με σκοπό την αμοιβή ή το κέρδος»;