Η εκτιμώμενη επίδραση στην εγχώρια ζήτηση από την εφαρμογή των νέων συντελεστών του ΦΠΑ από 1ης Ιουλίου στα ήδη φορολογικώς επιβαρυμένα την τελευταία εξαετία είδη παντοπωλείου (τρόφιμα), προσδιορίζεται στα 103 εκατ. ευρώ και τα 25 ευρώ ανά μέσο νοικοκυριό ετησίως, σύμφωνα με μελέτη του ΙΕΛΚΑ.

Δύο από τις μεθοδολογικές αφετηρίες του Ινστιτούτου, προϊόν των μελετών του, ήταν ότι οι ετήσιες αγορές τροφίμων των ελληνικών νοικοκυριών το 2015 ανήλθαν σε 22,6 δισ. ευρώ συνυπολογιζομένου του ΦΠΑ και ότι οι μηνιαίες αγορές τροφίμων ανά μέσο νοικοκυριό ανέρχονται σήμερα στα 380 ευρώ. Οι ερευνητές του ΙΕΛΚΑ επισημαίνουν την υπέρογκη επιβάρυνση των ειδών παντοπωλείου κατόπιν των συνεχών αυξήσεων του ΦΠΑ από το 2010. Ειδικότερα, συνοψίζοντας το χρονικό των ανατιμήσεων, υπενθυμίζουν ότι το 2009 ο συντελεστής ΦΠΑ ήταν 9% για τα τρόφιμα και 19% για τα λοιπά είδη παντοπωλείου. Κατ’ αντιστοιχία αυξήθηκαν τον Απρίλιο του 2010 σε 10% και 20%, τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου σε 11% και 21%, τον Ιανουάριο του 2011 σε 13% και σε 23%, ενώ τον Σεπτέμβριο αυξήθηκαν οι συντελεστές σε συγκεκριμένα είδη αναψυκτικών από 13% σε 23%.

Τον Ιούλιο πέρυσι οι συντελεστές του ΦΠΑ σε αρκετά είδη τροφίμων αυξήθηκαν από 13% σε 23%, αλλά στο 55% κατά τους υπολογισμούς της ευρείας κατηγορίας των τροφίμων δεν υπήρξε άλλη αλλαγή. Όμως, τον Ιούλιο φέτος ο συντελεστής του ΦΠΑ όλων των ειδών παντοπωλείου που σήμερα είναι στο 23%, θα ανέλθει στο 24%. Με άλλα λόγια, στη διάρκεια της εξαετίας 2012-2016 υπάρχουν είδη με μέγιστη αύξηση του ΦΠΑ από το 9% στο 13% και στο 24% και από το 19% στο 24%! Βάσει των αποτελεσμάτων των μηνιαίων αναλύσεων του Ινστιτούτου σχετικά με την εξέλιξη των τιμών κάθε μήνα στις αίθουσες πωλήσεων των μεγάλων σούπερ μάρκετ στη χώρα, οι πρώτες αυξήσεις του ΦΠΑ της περιόδου 2010-2011 απορροφήθηκαν από τις επιχειρήσεις και ο δείκτης τιμών καταναλωτή του 2012 παρέμεινε στα επίπεδα του 2010.

Όπως διαπιστώνουν οι μελετητές του, ο εν λόγω δείκτης προ ΦΠΑ από το 2013 είναι σταθερός τα τελευταία δυόμισι χρόνια, με μικρές διακυμάνσεις, και βρίσκονταν έως τον Ιούνιο του 2015 στα ίδια επίπεδα με εκείνα των αρχών του 2012. Όμως, τον Ιούλιο του 2015, λόγω της αύξησης του ΦΠΑ περίπου στο 45% των τροφίμων από το 13% στο 23%, οι τιμές μεσοσταθμικά αυξήθηκαν 3,5%. Το αξιοσημείωτο είναι πως, αν αφαιρεθεί η επίδραση του ΦΠΑ, ο δείκτης τιμών στις μεγάλες αλυσίδες τον Φεβρουάριο φέτος παρουσίασε μείωση κατά 0,29% σε σχέση με τον Ιούνιο του 2015, κυμαινόμενος χαμηλότερα κατά 2,34% σε σχέση με το 2010 και κινούμενος στα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας.

Ετήσια επιβάρυνση ανά νοικοκυριό στα 25 ευρώ
Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η αύξηση του ΦΠΑ από το 23% στο 24% θα επιβαρύνει στο σύνολό τους τα νοικοκυριά κατά 103 εκατ. ευρώ. Στο πλαίσιο αυτό, η αναμενόμενη ετήσια επιβάρυνση από τις αγορές τροφίμων ανά μέσο νοικοκυριό θα είναι της τάξης των 25 ευρώ (δηλ. 2,1 ευρώ τον μήνα) ή κατά μέσο όρο 0,5%. Οι ερευνητές του Ινστιτούτου εκτιμούν ότι οι τιμές των ειδών παντοπωλείου μεσοσταθμικά θα αυξηθούν κατά 0,45% (για τα προϊόντα με μεταβολή συντελεστή, η αύξηση τιμής εκτιμάται σε 0,81%). Επίσης, όπως επισημαίνεται από το ΙΕΛΚΑ, παρά την αύξηση των συντελεστών του ΦΠΑ, η αναμενόμενη ύφεση στην οικονομία θα μειώσει φέτος τις προσδοκώμενες εισπράξεις του ΦΠΑ, σε σχέση με το 2015, κατά 1,56% (55 εκατ. ευρώ), ενώ το 2017, επίσης ως προς το 2015, οι εισπράξεις θα μείνουν σχεδόν αμετάβλητες (μείωση κατά 0,13% ή 5 εκατ. ευρώ). «Σε κάθε περίπτωση η επιβάρυνση ανά νοικοκυριό αναμένεται σημαντική, κάτι που σε βάθος χρόνου θα επηρεάσει περαιτέρω τις καταναλωτικές και αγοραστικές συνήθειες του κοινού, ωθώντας εκ νέου τον καταναλωτή σε «έξυπνες» επιλογές», συμπεραίνουν οι μελετητές του Ινστιτούτου.