Τα χαμηλά εισοδήματα των καταναλωτών αναδεικνύει ως το βασικό πρόβλημα των Ελλήνων στην αγοραστική τους συμπεριφορά η πανελλήνια έρευνα που διεξήγαγε το Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) και παρουσίασε στο ΙΕΛΚΑ Conference 2023, ο γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου, Λευτέρης Κιοσές.
Πιο συγκεκριμένα, το 68% των ερωτηθέντων καταναλωτών προκρίνουν τα χαμηλά εισοδήματα ως σημαντικότερη αιτία του τρέχοντος αγοραστικού κλίματος και της συνεπακόλουθης αγοραστικής τους δύναμης στην ελληνική αγορά λιανικής.

Το υπόλοιπο 32% των ερωτηθέντων καταναλωτών εκτιμά ότι το βασικό ζήτημα αφορά τις υψηλές τιμές των προϊόντων, όμως είναι μειοψηφικό στη συνολική καταναλωτική αντίληψη στην Ελλάδα.

Κυριαρχεί η αίσθηση κερδοσκοπίας στο μυαλό των καταναλωτών
Μέσα στο δωδεκάμηνο μεταξύ Νοεμβρίου 2022 και Οκτωβρίου 2023, καταναλωτικό κοινό και αγορά λιανικής αντιμετώπισαν αρκετές προκλήσεις. Ανάμεσα στα προβλήματα που εκτιμούν οι καταναλωτές ως αιτία ακρίβειας, οι ερωτηθέντες επέλεξαν συντριπτικά την κερδοσκοπία, κατά 92%.

Μέσα σε δώδεκα μήνες, η αίσθηση της κερδοσκοπίας στην αγορά ενισχύθηκε κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες: Βρισκόταν στο 78% το Νοέμβριο του 2022 και ήταν και πάλι πρώτη αιτία στο μυαλό των καταναλωτών.

Το κόστος ενέργειας εξακολουθεί να είναι η δεύτερη αιτία ακρίβειας στο μυαλό των καταναλωτών, με πτώση από το 73% στο 48%, η οποία προφανώς οφείλεται στη σχετική αποκλιμάκωση των τιμών ηλεκτρικού ρεύματος.

Στη τρίτη θέση (37%) βρίσκεται η υψηλή φορολογία ΦΠΑ, με το σχετικό ζήτημα να δείχνει περισσότερο ώριμο πια ως αίτημα απέναντι στην κυβέρνηση, όσο κι αν εκείνη αρνείται τη μείωση ΦΠΑ.

Το ποσοστό έχει πέσει από το 42% στο 37%, έχει όμως προσπεράσει τις «διεθνείς τιμές πετρελαίου» (υποχώρησαν στο 21%, από 45%).

Οι Έλληνες καταναλωτές θεωρούν ως βέλτιστο μέτρο στην αντιμετώπιση της ακρίβειας τη μείωση του ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα, σε ποσοστό 81%. Μόλις 10% έλαβε το τρέχον κυβερνητικό μέτρο της Μόνιμης Μείωσης Τιμής, 8% το χρηματικό βοήθημα Market Pass, στο 3% «εξαερώθηκε» η συνεισφορά του Καλαθιού του Νοικοκυριού.
Το 61% των ερωτηθέντων έχει αγοράσει τουλάχιστον μία φορά προϊόντα από το Καλάθι του Νοικοκυριού, ωστόσο, αυτό αποτελεί μάλλον μικρό ποσοστό σε σχέση με τη μακρά χρονική ισχύ του μέτρου.

Ως τέταρτη πιθανή αιτία στα τέλη Οκτωβρίου 2023 θεωρούνταν τα κόστη της λιανικής διάθεσης (27%) και ακολουθούσαν τα κόστη της βιομηχανικής παραγωγής (22%): Για το οργανωμένο λιανεμπόριο της χώρας επικρατεί θετική εικόνα: Οι Έλληνες καταναλωτές αξιολόγησαν κατά 85% ως θετική τη συνεισφορά των σούπερ μάρκετ στην παροχή προϊόντων σε πληγέντες στη Θεσσαλία, κατά 79% την παροχή εκπτώσεων σε καταναλωτές της περιοχής, κατά 78% τη διατήρηση απασχόλησης εργαζομένων στα πληγέντα καταστήματα και κατά 74% τη στήριξη των τοπικών παραγωγών.

Καταναλωτικά συναισθήματα
Το κυρίαρχο συναίσθημα που προκαλεί στους Έλληνες καταναλωτές η οικονομική, ενεργειακή και πληθωριστική είναι το άγχος και η ανασφάλεια, σε ποσοστό 36%.

Ακολουθούν ο θυμός για την ακρίβεια, σε ποσοστό 29% και η γενικευμένη ανησυχία (20%). Αντίστοιχα, αναφορικά με τα καταστροφικά κλιματικά φαινόμενα που προκαλεί η κλιματική αλλαγή, το κυρίαρχο συναίσθημα είναι η ανησυχία κατά 31% και έπειτα, ο φόβος, κατά 27%. Το άγχος και η ανασφάλεια λαμβάνουν ποσοστό 25%.

Εν πολλοίς, η γενικευμένη πολύ-κρίση (multi-crisis) προκαλεί μετατραυματική διαταραχή (PTSD), η οποία φαίνεται να έχει καταλάβει και τους πολίτες ως προς τις καταναλωτικές συνήθειές τους, όπως εκτίμησε ο κ. Κιοσές.

Ένα από τα συμπτώματα της συγκεκριμένης διαταραχής είναι και η απώλεια σχέσης αιτίου και αιτιατού, κομβική για τη μεταστροφή της καταναλωτικής συμπεριφοράς.

Η σημαντικότερη ανησυχία του καταναλωτικού κοινού για το πρώτο δεκάμηνο του 2023 είναι η αύξηση των τιμών των προϊόντων τροφίμων (58%), ακολουθεί το κόστος ενέργειας και θέρμανσης (30%), το κόστος καυσίμων και μεταφορών (10%) και η αύξηση τιμών των non-food προϊόντων (4%). Πρόκειται για αλλαγή σκηνικού σε σχέση με το 2022.

Το κόστος ενέργειας και θέρμανσης ανησυχούσε το καταναλωτικό κοινό κατά 43% τον περσινό Νοέμβριο, κατέχοντας την πρωταρχική θέση. Το κόστος των τροφίμων βρισκόταν στη δεύτερη θέση των ανησυχιών, με 36%. Μέσα σε ένα δωδεκάμηνο έχει ισχυροποιηθεί κατά 22 ποσοστιαίες μονάδες.


Πρώτη δημοσίευση της είδησης στο καθημερινό newsletter FOODReporter