Παρά τις σημαντικές διαχρονικά αυξήσεις του ΦΠΑ στην Ελλάδα οι τιμές του τυπικού καλαθιού στα ελληνικά σούπερ μάρκετ παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες, σε σχέση με της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ισπανίας, σύμφωνα με την επαναλαμβανόμενη τετραμηνιαία έκθεση σύγκρισης τιμών του ΙΕΛΚΑ (Ιούνιος 2016).

Στο πλαίσιο της εν λόγω ανάλυσης, όπου η σύγκριση τιμών έγινε με και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, συγκρίθηκαν οι τιμές σε 20 υποκατηγορίες προϊόντων που συνθέτουν το τυπικό καλάθι αγορών. Αυτές οι υποκατηγορίες εξετάστηκαν από ένα σημαντικό δείγμα περίπου 2.000 τιμών προϊόντων στις τέσσερις χώρες για να υπολογισθούν οι μέσες τιμές. Σημειώνεται ότι τα στοιχεία περιλαμβάνουν τιμές προϊόντων σε προσφορά και τιμές προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας κάθε χώρας.

Η σύγκριση των μέσων τιμών έδειξε ότι και οι τρεις χώρες έχουν σημαντικά ακριβότερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα: 9% η Ισπανία, 35% η Γαλλία και 33% η Αγγλία. Η εικόνα των αποτελεσμάτων άλλαξε σημαντικά όταν αφαιρέθηκε ο ΦΠΑ που αντιστοιχεί σε κάθε χώρα, προκειμένου να προσδιοριστούν οι πραγματικές τιμές των προϊόντων. Η σύγκριση έδειξε ότι οι τρεις χώρες έχουν ακόμα πιο ακριβό μέσο καλάθι από την Ελλάδα: η Ισπανία κατά 20%, η Γαλλία κατά 48% και η Αγγλία κατά 48%! Αυτό οφείλεται στις εξαιρετικά μεγάλες διαφορές του ΦΠΑ τροφίμων και ποτών, ο οποίος, ενώ στην Ελλάδα είναι πλέον 13% και 24% για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, στην Αγγλία είναι 0%, στη Γαλλία 10% και 5,5% και την Ισπανία 10% και 4%.

Οι ερευνητές του ΙΕΛΚΑ συμπεραίνουν ότι τα σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα παρέχουν στους πελάτες τους πρόσβαση σε προϊόντα με κατά μέσο όρο χαμηλότερη τιμή (ακόμα και στα φθηνά προϊόντα των τυπικών 20 κατηγοριών), διαπιστώνοντας ότι η σχετική τάση, με μικρές διακυμάνσεις, είναι διαχρονική την τελευταία τετραετία και ότι η διαχρονική σύγκριση τιμών πιστοποιεί ότι τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει μόνιμα φθηνότερο καλάθι. Επίσης, τονίζουν ότι η ποσοστιαία διαφορά των ελληνικών τιμών μεγαλώνει εξαιτίας κυρίως του εγχώριου αποπληθωρισμού και του πληθωρισμού στις τρεις προαναφερόμενες χώρες, καθώς και λόγω των εξελίξεων στην ισοτιμία ευρώ-λίρας Αγγλίας.

Επιπροσθέτως, από τους ερευνητές σημειώνεται ότι πέραν του ΦΠΑ παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν συγκρίνονται οι τιμές σε διαφορετικές χώρες είναι 1) η απόσταση της χώρας από τα παραγωγικά κέντρα της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης και τα σχετικά κόστη, 2) η πολυπλοκότητα της γεωγραφίας και των δικτύων μεταφοράς κάθε χώρας, το μέγεθος της αγοράς και οι σχετικές οικονομίες κλίμακας στις προμήθειες των προϊόντων, το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών κλπ.