Τη συνεχιζόμενη πτωτική τάση της ζήτησης ειδών σούπερ μάρκετ, την οποία επιβεβαιώνει η επεξεργασία των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ από το ΙΕΛΚΑ, έδειξε και η πρόσφατη ετήσια έρευνα καταναλωτών του Ινστιτούτου επί δείγματος 2.400 ατόμων από όλη τη χώρα, η οποία κατέγραψε τις αντιλήψεις τους για τις αγορές τους από τα σούπερ μάρκετ.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα χαρακτηριστικά της μείωσης των εν λόγω δαπανών. Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, οι καταναλωτές κατά το 60% δηλώνουν ότι το 2015 μείωσαν την αξία των αγορών τους, σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το ποσοστό αυτό είναι μικρότερο από τα αντίστοιχα του 2012 και του 2013, αλλά εξακολουθεί να αποτυπώνει μια συνεχόμενη αρνητική τάση. Συνολικά την τελευταία τετραετία άνω του 60% του καταναλωτικού κοινού δηλώνει ότι μειώνει τις αγορές του από τα σούπερ μάρκετ.

Η μηνιαία δαπάνη των νοικοκυρών σε ήδη παντοπωλείου, σύμφωνα με τους μελετητές του ΙΕΛΚΑ, έχει μειωθεί την τελευταία πενταετία κατά 17,4%, ενώ ειδικότερα η δαπάνη σε τρόφιμα μειώθηκε κατά 14,8%. Πιο αναλυτικά, ενώ το 2010 το μέσο νοικοκυριό δαπανούσε μηνιαίως σε είδη παντοπωλείου 460 ευρώ, το 2014 το ποσό αυτό είχε μειωθεί κατά 80 ευρώ (ήταν 380 ευρώ). Συνολικά οι δαπάνες για είδη παντοπωλείου, διατροφή και μαζική εστίαση (γενικά οι δαπάνες για φαγητό) μειώθηκαν κατά 21,4% στην πενταετία 2010-2014.

Όμως, ενώ η δαπάνη των νοικοκυριών σε είδη παντοπωλείου ως αξία μειώθηκε, ως ποσοστό επί των συνολικών αγορών των νοικοκυριών έμεινε σταθερή και μάλιστα αυξήθηκε λίγο. Το 2010 η δαπάνη σε είδη παντοπωλείου αντιστοιχούσε στο 23,5% των αγορών του μέσου νοικοκυριού, ενώ το 2014 αντιστοιχούσε στο 26% (αύξηση 2,5%). Άρα, ενώ η δαπάνη για είδη παντοπωλείου μειώθηκε, οι λοιπές δαπάνες (για είδη ένδυσης, επίπλωσης, για υπηρεσίες κλπ) μειώθηκαν με μεγαλύτερο ρυθμό, πράγμα αναμενόμενο, καθώς τα περισσότερα από τα προϊόντα παντοπωλείου, κυρίως τα είδη διατροφής, εξυπηρετούν βασικές ανάγκες, οπότε δύσκολα περικόπτονται.

Το 2015 εκτιμάται ότι υπήρξε νέα μείωση της δαπάνης των νοικοκυριών για είδη παντοπωλείου αντίστοιχη εκείνης του 2014 και πιθανώς λίγο μεγαλύτερη. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα πρόσφατα δημοσιευμένα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η μείωση του Δείκτη Κύκλου Εργασιών στο Λιανικό Εμπόριο σε ό,τι αφορά τα καταστήματα ειδών διατροφής το 2015 είναι της τάξης του 1,5% συγκριτικά με το 2014, έναντι 0,9% το 2014 συγκριτικά με το 2013. Με αυτά τα δεδομένα, μια εκ νέου μείωση των δαπανών για είδη σούπερ μάρκετ της τάξης των 20 ευρώ (5%) ανά νοικοκυριό μηνιαίως (240 ευρώ τον χρόνο) είναι πολύ πιθανή, ιδίως αν ληφθεί υπόψιν η αύξηση του ΦΠΑ τον Αύγουστο πέρυσι. Αυτό, άλλωστε, εκτιμούν οι ίδιοι οι καταναλωτές, πράγμα που αποτυπώθηκε στη σχετική έρευνα του ΙΕΛΚΑ. Ειδικότερα κατά το 52% οι καταναλωτές δήλωσαν ότι το 2016 θα μειώσουν εκ νέου την αξία των αγορών της από τα σούπερ μάρκετ, κατά το 30% ότι θα τη διατηρήσουν στα ίδια επίπεδα και μόλις κατά το 18% ότι θα την αυξήσουν. Μεσοσταθμικά, όπως έδειξε η έρευνα, η μείωση των δαπανών για είδη σούπερ μάρκετ φέτος θα είναι της τάξης του 3,2%.

Προσφορές-εκπτώσεις μειώνουν την δαπάνη
Όπως έδειξε η έρευνα, κατά μεγάλο μέρος η μείωση της δαπάνης οφείλεται στην αξιοποίηση εκ μέρους του καταναλωτή των προσφορών κι εκπτώσεων. Ειδικότερα, οι 9 στους 10 εξοικονομούν χρήματα μέσω των προσφορών και οι 7 στους 10 τουλάχιστον το 5% της αξίας των αγορών τους κατ’ αυτόν τον τρόπο. Η μεσοσταθμική εξοικονόμηση είναι της τάξης του 11,2%, στοιχείο που δεν αποκλίνει από τις μετρήσεις που εξειδικευμένα έχει πραγματοποίηση το ΙΕΛΚΑ, αναφορικά με την πραγματική εξοικονόμηση του καταναλωτή μέσω των προσφορών κι εκπτώσεων. Όπως εκτιμάται, η αξιοποίηση των προσφορών κι εκπτώσεων αντιστοιχεί στο 60% της μείωσης της δαπάνης των νοικοκυριών, ενώ το υπόλοιπο 40% σχετίζεται με τη στροφή των καταναλωτών σε φθηνότερες εναλλακτικές λύσεις (αντικατάσταση του κόκκινου κρέατος από πουλερικά, προτίμηση των PL κλπ).