Η οικονομική κρίση έχει επιδράσει σημαντικά στη διατροφή των Ελλήνων, διαφοροποιώντας το μίγμα των καταναλισκόμενων ειδών διατροφής σε σύγκριση με την περίοδο προ του 2010, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του ΙΕΛΚΑ, που πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Διατροφής (16 Οκτωβρίου).

Ειδικότερα η μελέτη κατέγραψε μια μείωση διαπιστωμένα 21% της αξίας και κατ’ εκτίμηση 15% της ποσότητας ειδών του «καλαθιού» αγορών σε σύγκριση με το 2010. Πράγματι, στις 19 από 26 μελετώμενες κατηγορίες τροφίμων διαπιστώθηκε μείωση των αγοραζόμενων ποσοτήτων, ενώ στις 20 από τις 26 μείωση στην καταβαλλόμενη αξία αγοράς. Επίσης, η μελέτη διαπίστωσε την τάση υπέρ φθηνότερων επιλογών τροφίμων για την πρόσληψη πρωτεϊνών, καθώς τα όσπρια αυξήθηκαν από 15 σε 16,6 κιλά και τα πουλερικά από 36,4 σε 39,5 κιλά το χρόνο ανά νοικοκυριό, σε αντίθεση π.χ. με το μοσχάρι που μειώθηκε από 47,6 κιλά σε 35,9 και το αρνί-κατσίκι από 13,5 κιλά σε 10,2 κιλά.

Αντίστοιχα αυξήθηκε σημαντικά η αύξηση της πρόσληψης υδατανθράκων από ζυμαρικά και από ρύζι κατά 14% και 8% αντίστοιχα. Από διατροφικά αξιολογική ως προς την υγεία άποψη μπορεί να μειώθηκε κατά 44% η κατανάλωση ζάχαρης και κατά 43% των αναψυκτικών, αλλά δυστυχώς μειώθηκε κι η κατανάλωση φρούτων κατά 23%, λαχανικών κατά 20%, γάλατος κατά 14%, τυριού κατά 24% και ελαιολάδου κατά 18%. Σύμφωνα με τη μελέτη, στις 15 από τις 26 κατηγορίες τροφίμων διαπιστώθηκε μείωση στη μέση καταβαλλόμενη αξία αγορών, πράγμα που συνδέεται με τις αλλαγές τιμών στα προϊόντα, τη στροφή των καταναλωτών στους φθηνότερους κωδικούς και στην αξιοποίηση των προσφορών και εκπτώσεων, λαμβανομένης υπόψιν, πάντως, και της ανόδου του ΦΠΑ στα περισσότερα τρόφιμα από το 9% το 2010 στο 13% από το 2015 και για αρκετά άλλα στο 24% από το 2016, όπως και των ανατιμήσεων σε καφέ και οινοπνευματώδη λόγω επιβολής ΕΦΚ.

Όμως, στο ίδιο πλαίσιο, γίνεται φανερό ότι η μείωση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών οφείλεται κυρίως στην αλλαγή είτε διατροφικής είτε διαχειριστικής συμπεριφοράς (π.χ. μείωση σπατάλης), εφόσον οι μέσες τιμές τους υποχώρησαν κατά 5% και 8% αντίστοιχα την εξεταζόμενη περίοδο. Άλλες έρευνες του ΙΕΛΚΑ δείχνουν ότι οι 4 στους 10 καταναλωτές το 2017 άλλαξαν τη διατροφή τους, τάση εντονότερη στις μικρότερες ηλικίες και εις βάρος της μεσογειακής διατροφής. Ειδικά στους κάτω των 35 ετών όσοι την επιλέγουν είναι κάτω του 50% (κυρίως οι νεαρότεροι προτιμούν τις έθνικ κουζίνες -προφανής επίδραση της διαδικτυακής ενημέρωσης).

Επίσης, φαίνεται ότι ο ένας στους δύο καταναλωτές εμπιστεύεται για τη σχετική ενημέρωσή του την οικογένεια, κατά το 24% την τηλεόραση και κατά 16% τα social media. Εξάλλου, η πολυκαναλική διατροφική πληροφόρηση επιδρά στα κριτήρια επιλογής τροφίμων: Κατά το 56% τα επιλέγουν βάσει των ευεργετικών ιδιοτήτων τους, κατά το 57% ψάχνουν για σχετικές πληροφορίες, κατά το 63% προσέχουν τη διατροφή τους, αλλά κατά το 50% αφήνονται και σε «κακές» συνήθειες.