Η συνάθροιση της πληροφορίας σε μια πολυπληθή ομάδα πολύ συχνά οδηγεί στη λήψη αποφάσεων που αποδεικνύονται καλύτερες από αυτές που θα μπορούσε να λάβει καθένα ξεχωριστό μέλος της ομάδας χωρίς καμία εξωτερική βοήθεια. Με άλλα λόγια, οι μεγάλες -σε αριθμό μελών- ομάδες αποδεικνύονται περισσότερο έξυπνες από μικρές ομάδες, ακόμα και αν αυτές οι τελευταίες αποτελούνται από πραγματικά ευφυείς ανθρώπους. Οι μεγάλες ομάδες φαίνεται να είναι καλύτερες στην επίλυση προβλημάτων, τη ενθάρρυνση της καινοτομίας, τη λήψη ορθών αποφάσεων, ακόμα και την καλύτερη πρόβλεψη των μελλοντικών εξελίξεων.

rn

(Το κείμενο είναι συνοδευτικό του άρθρου "Social shopping: πηγαίνοντας για ψώνια στο Internet με παρέα"

Αυτό τουλάχιστον πρεσβεύει ο οικονομικός αρθρογράφος του New Yorker και άλλων γνωστών εντύπων James Surowiecki μέσω του βιβλίου του The Wisdom of Crowds, παραθέτοντας προς επίρρωση των ισχυρισμών του μια σωρεία από ιστορικά και άλλα παραδείγματα (βλ. σημείωση 1).

Ερέθισμα για τη διατύπωση αυτής της θέσης πήρε ο συγγραφέας από ένα περιστατικό που μνημονεύει ένας από τους επιστήμονες που ασχολήθηκαν με τη στατιστική μελέτη στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Πρόκειται για το διάσημο βρετανό επιστήμονα Sir Francis Galton, ο οποίος σημειώνει στο έργο του πως το ετερόκλητο πλήθος μιας εμποροπανήγυρης μπορεί να κάνει σωστές εκτιμήσεις συμμετέχοντας σε ένα διαγωνισμό πρόγνωσης. Η ιστορία που αφηγείται αφορά σε μια εμπορική έκθεση του 1906, όπου περισσότεροι από 800 επισκέπτες κάθε είδους (κτηνοτρόφοι, νοικοκυρές, υπάλληλοι κλπ) κλήθηκαν στο πλαίσιο μιας λοταρίας να εκτιμήσουν το βάρος ενός σφαγίου, πριν το δύσμοιρο μοσχάρι οδηγηθεί στο σφαγείο. Ο μέσος όρος της εκτίμησης, όπως προέκυψε από την επεξεργασία των επιμέρους προβλέψεων, ήταν 1.197 λίβρες, ενώ το πραγματικό του βάρος αποδείχθηκε μόλις μια λίβρα μεγαλύτερο!

Τέσσερα βασικά κριτήρια

Και αν ο στατιστικός μέσος όρος δεν είναι πάντα ασφαλής απόδειξη της σοφίας του πλήθους, δεκάδες άλλα παραδείγματα -ένας μεγάλος αριθμός από τα οποία φιλοξενούνται στο βιβλίο του Surowiecki- δείχνουν ότι στις περισσότερες των περιπτώσεων «οι πολλοί έχουν δίκιο». Ο ισχυρισμός αυτός, σύμφωνα με τον συγγραφέα, αφορά σε πλήθη -δηλαδή ομάδες ατόμων που μπορούν να ενεργήσουν συλλογικά για τη λήψη αποφάσεων ή την επίλυση προβλημάτων, ακόμα και αν τα μέλη τους δεν έχουν συνείδηση της συμμετοχής τους στην ομάδα, όπως συμβαίνει σε όσους συμμετέχουν σε ομαδικά στοιχήματα ή επενδύουν στο χρηματιστήριο- που ικανοποιούν τέσσερα βασικά κριτήρια.

Κατ’ αρχάς ένα τέτοιο πλήθος χρειάζεται να χαρακτηρίζεται από ποικιλία, έτσι ώστε καθένας από τους συμμετέχοντες να προσκομίζει διαφορετικά κομμάτια πληροφορίας. Επιπλέον το πλήθος οφείλει να είναι “αποκεντρωμένο”, δηλαδή να μην υπάρχει κάποιας μορφής κεντρική εξουσία ή οργάνωση που θα υπαγορεύει στους συμμετέχοντες κάποια συγκεκριμένη άποψη. Επίσης είναι απαραίτητο ένα μέσο που να συγκεντρώνει και να συνοψίζει τις επιμέρους απόψεις σε μια συλλογική ετυμηγορία. Τέλος, τα μέλη θα πρέπει να είναι ανεξάρτητα, ώστε να συγκεντρώνουν την προσοχή τους στη δική τους πληροφορία και να μην ανησυχούν για το τι σκέπτονται οι υπόλοιποι. Ένα επιπλέον σημαντικό στοιχείο της θέσης που υπερασπίζεται ο Surowiecki είναι ότι η σοφία του πλήθους δεν σχετίζεται με την ομοφωνία, αλλά στην πραγματικότητα αναδύεται από τη διαφωνία μεταξύ των επιμέρους απόψεων ή ακόμα και από τη σύγκρουσή τους. Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι πρόκειται για τη “μέση γνώμη” -κατ’ αναλογία με τον στατιστικό μέσο όρο- αλλά όχι κατ’ ανάγκη τη γνώμη με την οποία θα συμφωνούσε κάθε μέλος του πλήθους.

Αυτή η ιδέα της “συλλογικής ευφυίας”, με την οποία καταπιάνεται το βιβλίο, αποτελεί ήδη αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης από οργανισμούς, όπως το Center for Collective Intelligence του MIT, που μελετά πώς άνθρωποι και υπολογιστές μπορούν να διασυνδεθούν, ώστε συλλογικά να ενεργούν περισσότερο έξυπνα σε σύγκριση με αυτό που μεμονωμένα άτομα, ομάδες ή υπολογιστές έχουν κατορθώσει μέχρι σήμερα (βλ. σημείωση 1). Από την επιχειρηματική πλευρά, δεκάδες εταιρείες αξιοποιούν τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η συλλογική ευφυία στην εμπορική δραστηριότητα, με τις εφαρμογές του social shopping να αποτελούν ένα από τα καλύτερα δείγματα αυτής της προσέγγισης στον χώρο του εμπορίου.

Σημειώσεις

(1) James Surowiecki: The Wisdom of Crowds – Why the Many Are Smarter Than the Few and How Collective Wisdom Shapes Business, Economies, Societies and Nations, εκδόσεις Random House, 2004. Περισσότερα για το βιβλίο και τον συγγραφέα μπορείτε να βρείτε στη διεύθυνση www.wisdomofcrowds.com.

(2) Βλ. σχετικά το δικτυακό τόπο του Center for Collective Intelligence (http://cci.mit.edu/index.html) και μελετήστε το υπό συνεχή επεξεργασία Handbook of Collective Intelligence (http://www.socialtext.net/mit-cci-hci/index.cgi) ή μάθετε πώς μπορείτε να γίνετε συν-δημιουργοί του πρώτου networked book για τις επιχειρήσεις στο πλαίσιο του project με την εύλογη ονομασία “We Are Smarter Than Me” (www.wearesmarter.org).