Η εκπροσώπηση των γυναικών στο ανθρώπινο δυναμικό των ελληνικών αλυσίδων σούπερ μάρκετ είναι υψηλή, καθώς περίπου τα έξι στα δέκα μέλη του προσωπικού τους είναι γυναίκες. Ο κλάδος πιάνει «υψηλά σκορ» και ως προς την ανάδειξη των γυναικών σε ανώτερες και ανώτατες θέσεις ευθύνης συγκριτικά με άλλους κλάδους της ελληνικής και της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η απόδοση των εταιρικών πολιτικών σε ό,τι αφορά την ενδυνάμωση του γυναικείου δυναμικού των επιχειρήσεων αναμένεται ότι θα επηρεάζει στο μέλλον όλο και περισσότερο την εικόνα και τα επιτεύγματά τους.
Στο εξαμηνιαίο θεματικό ενημερωτικό δελτίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις «Γυναίκες στην Αγορά Εργασίας» σημειώνεται ότι σε έξι χώρες μέλη της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα (οι άλλες είναι οι Ιταλία, Μάλτα, Κροατία, Ισπανία και Ρουμανία), η απασχόληση των γυναικών παραγωγικής ηλικίας (20-64 ετών) κυμαίνεται σε ποσοστά μικρότερα του 60%. Στο σύνολο δε των χωρών μελών (ΕΕ27) τα ποσοστά των εργαζόμενων γυναικών είναι μικρότερα από εκείνα των ανδρών, τόσο στη μερική απασχόληση όσο και στην πλήρη. Επιπλέον διαπιστώνεται το σημαντικό χάσμα μεταξύ των δύο φύλων σε ό,τι αφορά τις μισθολογικές τους απολαβές. Πέραν του προφανούς σημαντικού αντίκτυπου στο οικονομικό και κοινωνικό status των γυναικών το ζήτημα αυτό επιδρά στο συνολικό διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών στις χώρες μέλη της ΕΕ.

Δεδομένου του σοβαρού δημογραφικού προβλήματος της Γηραιάς Ηπείρου, της οποίας ο πληθυσμός γηράσκει, η περαιτέρω ενίσχυση της εισόδου των γυναικών στην αγορά εργασίας και η εξίσωση των αμοιβών τους με των ανδρών θεωρείται αναγκαία για την οικονομική ανάπτυξη και την καταπολέμηση των δημοσιονομικών και κοινωνικών απειλών, που προκύπτουν από την γήρανση του πληθυσμού.

Ελπιδοφόρο μήνυμα εκπέμπουν τα στοιχεία της μελέτης της ICAP για τη Γυναικεία Επιχειρηματικότητα (Νοέμβριος 2021) ως προς το ότι «το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών σε ανώτατες διοικητικές θέσεις στις ελληνικές επιχειρήσεις ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία την τελευταία οκταετία». Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, το σχετικό ποσοστό εξακολουθεί να «υστερεί σημαντικά» σε σύγκριση με των ανδρών μάνατζερ.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ 1 ΣΤΟΥΣ 2 ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ
Οι εταιρείες των σούπερ μάρκετ είναι από τους μεγαλύτερους, τους μαζικότερους εργοδότες της Ελλάδας και με διαφορά από τους εργοδότες άλλων κλάδων της οικονομίας. Οι πρωτοβουλίες και οι ενέργειές τους για τη στήριξη της γυναικείας εργασίας έχουν, λοιπόν, σημαντικό ρόλο, πρακτικά και συμβολικά.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που διέθεσαν πέντε μεγάλες αλυσίδες του κλάδου στο «σελφ σέρβις», ο αριθμός των εργαζόμενων γυναικών σε αυτές είναι αξιοσημείωτα υψηλός σε απόλυτο αριθμό, ενώ ως ποσοστό επί του συνόλου των εργαζομένων στον κλάδο κυμαίνεται μεταξύ 55% και 65%.

ΑΡΩΜΑ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ
Οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ εμπιστεύονται στις γυναίκες, όπως προκύπτει από τα στοιχεία, και διοικητικές αρμοδιότητες. Μάλιστα, ο κλάδος εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής γυναικών σε διοικητικές θέσεις συγκριτικά με οποιονδήποτε άλλο κλάδο της οικονομίας, λαμβανομένων υπόψιν και των στοιχείων του εξαμηνιαίου δελτίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον ο κλάδος παρουσιάζει υψηλότερο ποσοστό γυναικών σε ανώτερες διοικητικές θέσεις, αν η σύγκριση γίνει και με τα αντίστοιχα ποσοστά σε άλλους κλάδους της οικονομίας, όπως καταγράφονται στα σχετικά factsheets της Κομισιόν.

Ειδικότερα, η ΕΥΣ στελεχώνει περισσότερες από τη μια στις δύο θέσεις διοίκησης με γυναίκες, ενώ επικεφαλής του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας και δυο ακόμη μέλη είναι γυναίκες. Στη Lidl Hellas το 41% των εργαζομένων με διοικητικές αρμοδιότητες είναι γυναίκες, ενώ και το 40% των μελών του top management της εταιρείας είναι γένους θηλυκού. Η METRO σημειώνει ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχει σταθερή αύξηση του αριθμού των γυναικών της εταιρείας, με το ποσοστό τους στις διοικητικές θέσεις να φθάνει το 31%, ενώ στα μέλη της διοίκησης οι γυναίκες αποτελούν το 14%. Στο δεκαμελές διοικητικό συμβούλιο της ΟΚ! Anytime Market ΑΕ συμμετέχουν τέσσερις γυναίκες, ενώ στους οκτώ υπεύθυνους τμημάτων της εταιρείας οι έξι είναι επίσης γυναίκες. Επιπλέον, στην οκταμελή διοίκηση του βορειοελλαδικού νέου τομέα της εταιρείας συμμετέχουν δύο γυναίκες, ενώ από τους 19 επικεφαλής τμημάτων πώλησης οι 13 είναι γυναίκες. Στην Μασούτης την τελευταία επταετία το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών σε ανώτερες και ανώτατες διοικητικές θέσεις ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία. Το ποσοστό των γυναικών που κατέχουν θέση ευθύνης στα κεντρικά γραφεία να αγγίζει το 52%.

Ως προς τις σχεδιαζόμενες πολιτικές που αναμένεται να διαμορφώσουν την εικόνα στην κλαδική αγορά εργασίας τα προσεχή έτη, αναμένεται περαιτέρω ενδυνάμωση της γυναικείας εκπροσώπησης σε θέσεις ανώτερης διοίκησης. Η Metro έχει συμπεριλάβει στους εταιρικούς της στόχους την περαιτέρω αύξηση του αριθμού των γυναικών στις ανώτερες διοικητικές θέσεις. Αντίστοιχα στην ΟΚ! Anytime Market η ισχυρή εκπροσώπηση του γυναικείου φύλου σε όλους τους τομείς της εταιρικής οργάνωσης, περιλαμβανομένης της ανώτερης διοίκησης, αποτελεί σταθερή μέριμνα.

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ
Εκτός από την αυξανόμενη συμμετοχή των γυναικών σε στελεχιακές και ανώτερες διοικητικές θέσεις στις εταιρείες του κλάδου καταγράφεται μία ακόμη τάση, κοινή στις πέντε αλυσίδες που ανταποκρίθηκαν στο ρεπορτάζ του «σελφ σέρβις»: Η γυναίκα δεν επιλέγεται μόνον για το ρόλο-στερεότυπο του σούπερ μάρκετ, την ταμία, αλλά για κάθε θέση και τομέα της εταιρικής οργάνωσης. Το φύλο δεν αποτελεί κριτήριο αποκλεισμού ή προτίμησης για κανένα πόστο εργασίας, αλλά η σχετική κρίση γίνεται αμιγώς βάσει προσόντων. Ενδεικτικά, σε αρκετούς από τους τομείς απασχόλησης της ΕΥΣ το ποσοστό των εργαζόμενων γυναικών τείνει στο 100%, όπως στο Τμήμα Ταμείων που φτάνει το 97,4%. Ακολουθούν τα Γραφεία με ποσοστό 96,5%, το Τμήμα Έκθεσης με 81,3%, το Τμήμα Ορόφου (Bazaar) με 77,9% και το Τμήμα Ψυγείων με 63,8%.

Όπως τονίζεται εκ μέρους της Lidl Hellas, «εμπιστευόμαστε σε κάθε εγκατάσταση και σε κάθε θέση γυναίκες. Δεν επιλέγουμε γυναίκες με βάση την θέση. Σε κάθε θέση κοιτάμε τα προσόντα, όχι το φύλο». Σε ό,τι αφορά τη σχετική πρακτική της εταιρείας, που ακολουθείται από τη φάση της προσέλκυσης προσωπικού προς πρόσληψη, όπως εξηγείται, «στο πλαίσιο της διαφάνειας, η κάθε αγγελία μας αναγράφει τον μισθό, θέλοντας να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα υπάρξουν gender bias κατά την διαδικασία του recruiting, αποφεύγοντας το gender pay gap». Επιπλέον, όμως αναφέρεται εκ μέρους της ΟΚ! Anytime Market, «αντιμετωπίζουμε ισότιμα όλους τους συνεργάτες μας ανεξαρτήτως φύλου, χρώματος, πεποιθήσεων, σεξουαλικού προσανατολισμού. Αγκαλιάζουμε την διαφορετικότητα του καθενός». Από τη Διαμαντής Μασούτης δηλώνεται ότι η ενδυνάμωση της παρουσίας των γυναικών σε κάθε πόστο της εταιρείας είναι βασικός πυλώνας της φιλοσοφίας της.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΤΡΟΤΗΤΑΣ
Ως το πλέον σημαντικό βήμα για την πρόσβαση των γυναικών στην ανώτερη διοίκηση των επιχειρήσεων η μελέτη της ICAP υποδεικνύει την «προστασία της μητρότητας, ενώ ακολουθεί η εταιρική κουλτούρα ανέλιξης χωρίς διακρίσεις». Οι ελληνικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ έχουν να επιδείξουν την υιοθέτηση μιας σειράς πολιτικών για τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος προστασίας της μητρότητας και ομαλής επανεισόδου των γυναικών στην αγορά εργασίας, μετά την άδεια τοκετού και μητρότητας.

Η πρόβλεψη άδειας ή τηλεργασίας για έκτακτα περιστατικά, που μπορεί να προκύψουν κατά την εγκυμοσύνη ή τη μητρότητα ισχύει στην ΟΚ! Anytime Market. Ευέλικτο ωράριο εργασίας, μερική απασχόληση και πρόγραμμα που προβλέπει ότι οι νέες μητέρες που επιστρέφουν από την άδεια μητρότητας, μπορεί να επιλέξουν κατά προτεραιότητα το ωράριο εργασίας τους, εφαρμόζει η Lidl Hellas. Αλλά παρέχεται και σε κάθε νέο πατέρα άδεια πατρότητας έξι ημερών πλέον των 14 που προβλέπει ο νόμος. Ακόμη, σε κάθε γονέα ανεξαρτήτως φύλου με παιδί έως 8 ετών παρέχεται οικονομική κάλυψη για τον τρίτο μήνα της γονικής άδειας ανατροφής τέκνου επιπλέον των δύο μηνών άδειας μετ’ αποδοχών που δικαιούται, βάσει νόμου. Ταυτόχρονα, είναι υπό εξέταση προς άμεση υλοποίηση και στην Ελλάδα ένα μέτρο που ήδη εφαρμόζει η εταιρεία στην Κύπρο. Πρόκειται για το «δωμάτιο θηλασμού», ένα χώρο αφιερωμένο στη σχετική ανάγκη της νέας μητέρας-εργαζόμενης της εταιρείας και του μωρού της. Στο ίδιο πλαίσιο, η εταιρεία προχωρά στην εφαρμογή μόνιμα μιας πολιτικ2ής τηλεργασίας, κάνοντας χρήση ενός υβριδικού μοντέλου, το οποίο δίνει την δυνατότητα στους ανθρώπους της να τηλεργάζονται σε ποσοστό έως και 40% του μηνιαίου χρόνου εργασίας τους. Το σχετικό μέτρο ετέθη σε εφαρμογή μόλις αυτό το μήνα.

DIVERSITY ΚΑΙ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ
Η εξάλειψη των ανισοτήτων, οι οποίες οφείλονται σε διακρίσεις φύλου ή άλλες, φαίνεται πως αποτελεί πλέον βασική μέριμνα των ελληνικών αλυσίδων σούπερ μάρκετ, η οποία προβάλλεται πέραν της εσωτερικής ζωής κάθε εταιρείας. Σημειώνεται ότι στη συζήτηση για το μέλλον της εργασίας παγκοσμίως το ζήτημα της έμπρακτης αποδοχής της ατομικής «διαφορετικότητας» (diversity) στο εργασιακό περιβάλλον τίθεται μετ’ επιτάσεως. Οι εγχώριες αλυσίδες σούπερ μάρκετ φαίνεται ότι ήδη έχουν ανταποκριθεί θετικά.

Τρίπτυχο δράσεων για την ενδυνάμωση των γυναικών υλοποιεί η Metro. H πρωτοβουλία Metro REDress, στο πλαίσιο της οποίας οι εργαζόμενοι της εταιρείας ντύθηκαν στα κόκκινα, εκπέμποντας μήνυμα καταγγελίας της έμφυλης βίας, υλοποιήθηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας Κατά των Γυναικών. Η αλυσίδα στηρίζει, επίσης, τον φορέα Διοτίμα. Μάλιστα, στο πλαίσιο του γιορτασμού της Ημέρας της Γυναίκας, η Metro προχώρησε στη συμπαραγωγή ενός εκπαιδευτικού webinar, με σκοπό την ενίσχυση των εργαζόμενων γυναικών στον όμιλο ως προς την έκφραση της τυχόν ανάγκης τους για βοήθεια, ενώ με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Μητέρας, η ανέλαβε πρωτοβουλία στήριξης παιδιών, που πενθούν την απώλεια της μητέρας τους, δωρίζοντας στη ΜΚΟ «Μέριμνα» από ένα ευρώ για κάθε γυναίκα μέλος του προσωπικού της.

Η ισότιμη αντιμετώπιση όλων των στελεχών ανεξαρτήτως φύλου, χρώματος δέρματος, πεποιθήσεων, σεξουαλικού προσανατολισμού κ.ά. είναι βασική αρχή της OK! Anytime, η οποία, δίνοντας πρόσβαση στα στελέχη της στη συνεχή εκπαίδευση, φροντίζει ιδιαίτερα για την ενδυνάμωση των γυναικών, μέσω της απόκτησης νέων επαγγελματικών δεξιοτήτων. Σημειώνουμε, επίσης, πως η Lidl Hellas εφαρμόζει δέσμη πολιτικών, που οδήγησαν στην πιστοποίησή της με το Σήμα Ισότητας SHARE.

Εξάλλου, όπως αναδείχθηκε την άνοιξη φέτος στο 12ο συνέδριο του «σελφ σέρβις» Food Retail CEO Forum, η συμμετοχή των γυναικών σε διοικητικές θέσεις και σε άλλες θέσεις ευθύνης στις επιχειρήσεις εξασφαλίζει στο επιχειρείν συγκριτικό πλεονέκτημα, που συνδέεται με την ικανότητα της ολιστικής προσέγγισης στη διαχείριση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει. Σε κάθε περίπτωση η σύνθεση των απόψεων και των δεξιοτήτων των δύο φύλων μόνον οφέλη μπορεί να έχει για τις επιχειρήσεις.