Στην Ελλάδα που είναι έτοιμη κατά τον πρωθυπουργό να ξαναγίνει «κανονική χώρα», 4 στα 10 παιδιά διαβιούν κάτω από τα όρια της φτώχειας, με τον σχετικό δείκτη να παρουσιάζει τη δεύτερη μεγαλύτερη επιδείνωση ανάμεσα σε 41 χώρες μέλη του ΟΟΣΑ το χρονικό διάστημα 2008-2012.

Παρά τις προβλέψεις για αναιμική ανάπτυξη το 2014, η ύφεση συνέχισε και το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους να αφαιρεί εθνικό πλούτο, ενώ οι επιπτώσεις της μνημονιακής πολιτικής δεν σταμάτησαν ούτε στιγμή να πιέζουν ασφυκτικά τις ελληνικές οικογένειες. Και δεν μιλάμε μόνο για τις τεράστιες ουρές έξω από τις τράπεζες στα τέλη κάθε μήνα για να πληρωθεί ο ΕΝΦΙΑ, αλλά κυρίως για τη συνεχιζόμενη μείωση των εισοδημάτων, τις νέες απώλειες διαθέσιμου εισοδήματος, την περαιτέρω συρρίκνωση της καταναλωτικής δαπάνης.

Πάνω από το 30% των αμοιβών τους έχασαν οι εργαζόμενοι το πρώτο εξάμηνο του 2014 σε σχέση με το αντίστοιχο χρονικό διάστημα του 2008, ενώ την ίδια περίοδο οι σωρευτικές απώλειες στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ξεπέρασαν τα 22,7 δισ. ευρώ. Φυσικό επακόλουθο της συνεχιζόμενης συρρίκνωσης του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών ήταν η σωρευτική μείωση της καταναλωτικής δαπάνης κατά 18,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 1,6 δισ. ευρώ «χάθηκαν» το πρώτο εξάμηνο του 2014 σε σχέση με το αντίστοιχο εξάμηνο του 2013.

Τα παραπάνω είναι ορισμένα από τα ευρήματα των τριμηνιαίων μη χρηματοοικονομικών λογαριασμών θεσμικών φορέων του δευτέρου τριμήνου του 2014, που δημοσιοποίησε η ΕΛΣΤΑΤ. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, το β’ τρίμηνο του 2014 το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 1,4 δισ. ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2013. Την ίδια περίοδο το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας μειώθηκε κατά 362 εκατ. ευρώ, ενώ μειωμένη κατά 520 εκατ. ευρώ ήταν και η καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών.

Κάνοντας αναγωγή των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ σε επίπεδο εξαμήνου, παρατηρούμε ότι το α’ εξάμηνο του 2014 σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2013:

  • Το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας μειώθηκε κατά 739 εκατ. ευρώ ή ποσοστό 2,7%
  • Το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 3.470 εκατ. ευρώ ή ποσοστό 5,7%.
  • Η καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 1.567 εκατ. ευρώ ή ποσοστό 2,4%

Το μέγεθος όμως της αιμορραγίας που υπέστησαν τα ελληνικά νοικοκυριά στο βωμό της μνημονιακής πολιτικής, αν οι απώλειες υπολογιστούν με βάση σύγκρισης το α’ εξάμηνο του 2008, δηλαδή την αρχή της ύφεσης είναι μεγαλύτερο. Έξι χρόνια μετά, το α’ εξάμηνο του 2014:

  • Το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας μειώθηκε από 38.721 εκατ. ευρώ σε 26.965 εκατ.. Δηλαδή, «χάθηκαν» 11.756 εκατ. ευρώ ή ποσοστό 30,4%
  • Οι κοινωνικές παροχές μειώθηκαν κατά 5.737 εκατ. ευρώ, από 30.468 σε 24731 εκατ. ευρώ, ή ποσοστό 18,8%.
  • Το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε σωρευτικά από 80.405 εκατ. ευρώ σε 57.663 εκατ. ευρώ. «Χάθηκαν» 22.742 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 28,3% του διαθέσιμου εισοδήματος του α’ εξαμήνου του 2008.
  • Η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών μειώθηκε από 81.937 εκατ. ευρώ σε 63.006 εκατ. ευρώ. «Χάθηκαν» 18.931 εκατ. ευρώ ή ποσοστό 23,1%.

Πιο βαθιά η ύφεση
Πολύ μεγαλύτερη ήταν τελικά η ύφεση από αυτή που μας διαβεβαίωναν μέχρι πρόσφατα οι στατιστικές αρχές τόσο της Ελλάδας όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με αναθεωρημένα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα η ΕΛΣΤΑΤ, το ΑΕΠ της χώρας σε τρέχουσες τιμές μειώθηκε από 247,1 δισ. ευρώ το 2008 σε 182,4 δισ. ευρώ το 2013. «Χάθηκαν», δηλαδή, 59,7 δισ. ευρώ αντί των 50 δισ. ευρώ που αναφερόταν στα προ αναθεώρησης στοιχεία, ή ποσοστό μείωσης 24,6%. Ακόμα υψηλότερες ήταν οι απώλειες σε σταθερές τιμές. Με τιμές αναφοράς του 2010, το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 65,1 δισ. ευρώ το 2013 σε σχέση με το 2007, ή ποσοστό 25,9%, ενώ οι μέχρι τώρα εκτιμήσεις ανέφεραν ποσοστό ύφεσης 23,5%. Το 2007 το ΑΕΠ σε σταθερές τιμές του 2010 ήταν 251,4 δισ. ευρώ και το 2013 είχε συρρικνωθεί σε 186,2 δισ. ευρώ.

Τα ενθαρρυντικά σημάδια που παρουσίασε η αγορά το καλοκαίρι, όταν ο τζίρος άρχισε να δείχνει ότι ανακάμπτει έστω και οριακά, δεν είχαν την ανάλογη συνέχεια τον Οκτώβριο, σύμφωνα τουλάχιστον με όσα υποστηρίζει η ΕΣΕΕ. Ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας, κ Βασίλης Κορκίδης, σε δηλώσεις του ανέφερε ότι ο οι λιανικές πωλήσεις ήταν μειωμένες κατά 550 εκατ. ευρώ τον Οκτώβριο σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2013, με το ποσοστό μείωσης στα καταστήματα διατροφής να φθάνει το 5% και στα διαρκή αγαθά να ξεπερνά το 10%. Ωστόσο, ο κ. Κορκίδης τονίζει ότι οι απώλειες θα καλυφθούν με τις αυξημένες πωλήσεις που αναμένονται στη διάρκεια του ενδιάμεσου δεκαήμερου εκπτώσεων και κατά την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων. Τα αρνητικά στοιχεία της αγοράς, επισημαίνεται από την ΕΣΕΕ, επιβεβαιώνουν την αλλαγή στο προφίλ των Ελλήνων καταναλωτών την περίοδο της κρίσης, όπου το πιο ισχυρό κριτήριο επιλογής καταστήματος είναι οι τιμές. Επίσης, οι 6 στους 10 καταναλωτές δηλώνουν πως ξοδεύουν λιγότερα σε κάθε επίσκεψη στην αγορά για τις οικογενειακές τους ανάγκες.

Παιδιά της κρίσης και της φτώχειας
Εκρηκτικές είναι οι διαστάσεις που έχει πάρει το πρόβλημα της παιδικής φτώχειας, όχι μόνο στην Ελλάδα των μνημονίων, αλλά και σε άλλες χώρες που ανήκουν στο κλαμπ των «εύπορων» μελών του ΟΟΣΑ, που δεν έχουν υπογράψει κανένα μνημόνιο, διαπιστώνει σε έκθεσή της η UNICEF. Ειδικά για την Ελλάδα, η UNICEF την κατατάσσει στην 40η (προτελευταία) θέση μεταξύ 41 χωρών του ΟΟΣΑ, σε ό,τι αφορά την παιδική φτώχεια, ενώ υπογραμμίζει ότι το μέσο οικογενειακό εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών με παιδιά βυθίστηκε το 2012 στα επίπεδα του 1998, δηλαδή υποχώρησε κατά 14 χρόνια μετά από δύο χρόνια μνημονιακής πολιτικής.

Η έκθεση της UNICEF φέρει τον τίτλο «Τα παιδιά της ύφεσης: Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην παιδική ευημερία στις πλούσιες χώρες». Από το 2008 έως σήμερα, επισημαίνεται, ο αριθμός των παιδιών στον ανεπτυγμένο κόσμο που έχουν βυθιστεί κάτω από το επίσημο όριο της φτώχειας μεγάλωσε κατά 2,6 εκατομμύρια άτομα και έφτασε τον αριθμό ρεκόρ των 76,5 εκατομμυρίων. Στην προσπάθεια των ερευνητών να αποτυπώσουν τις αλλαγές στο τρόπο ζωής των παιδιών καταγόμενων από την Ελλάδα, καταγράφονται ευρήματα όπως: Ο αριθμός των παιδιών που δηλώνει ότι η οικογένειά του δεν βρίσκεται σε καλή οικονομική κατάσταση διπλασιάστηκε, από 7,2% το 2006 σε 14,5% το 2014. Επίσης, το 29,5% των παιδιών ανέφερε ότι η οικονομική κατάσταση της περιοχής όπου ζει χειροτέρευσε το 2014 έναντι ποσοστού 22,2% το 2006.

Σε περισσότερες από τις μισές χώρες του ΟΟΣΑ που εξετάστηκαν, διαπιστώθηκε ότι πάνω από το 20% των παιδιών ζει στη φτώχεια. Στη μνημονιακή Ελλάδα, την Ισπανία και τη Λετονία το ποσοστό παιδικής φτώχειας ξεπερνά το 36%. Επίσης, στις ΗΠΑ το ποσοστό φτώχειας φτάνει το 32% και στην Ιταλία το 30%. Οι επιπτώσεις της κρίσης στην Ελλάδα, με βάση δηλώσεις παιδιών των οποίων τουλάχιστον ο ένας γονέας έχασε τη δουλειά του (21,3%), είναι οι εξής:

  • 5,4% δεν έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν φαγητό
  • 27,9% αδυνατούν να κάνουν διακοπές και ταξίδια
  • 10,5% διέκοψαν τα ιδιαίτερα μαθήματα
  • 3% άλλαξαν σχολείο
  • 8,2% μετακόμισαν σε άλλη πόλη
  • 27,3% βιώνουν εντάσεις στην οικογένεια

Η παιδική φτώχεια την Ελλάδα αυξήθηκε από το 23% το 2008 σε 40,5% το 2012. Οι 17,5 ποσοστιαίες μονάδες αύξησης δίνουν στη χώρα μας την 40η θέση ανάμεσα στις 41 χώρες όπου πραγματοποιήθηκε η έρευνα. Στην τελευταία θέση βρίσκεται η Ισλανδία, στην οποία η παιδική φτώχεια αυξήθηκε κατά 20,4 ποσοστιαίες μονάδες. Με βάση το ποσοστό των νέων 15-24 ετών που δεν σπουδάζουν, δεν εργάζονται και δεν συμμετέχουν σε κανένα πρόγραμμα κατάρτισης, η Ελλάδα καταλαμβάνει και πάλι την 40η θέση, παρουσιάζοντας επιδείνωση κατά 8,9 ποσοστιαίες μονάδας (από 11,7% το 2008 σε 20,6% το 2012) με τελευταία την Κύπρο (επιδείνωση 9 ποσοστιαίες μονάδες).