Για πολλαπλές αναγνώσεις προσφέρονται οι ισολογισμοί αποτελεσμάτων της περσινής χρήσης των μεγαλύτερων αλυσίδων σούπερ μάρκετ, εφόσον αποτιμηθούν ανά εταιρεία και συγκριθούν μεταξύ τους στα διαφορετικά οικονομικά μεγέθη. Λαμβάνοντας υπόψιν την αναδιάρθρωση του κλάδου την τελευταία τετραετία, δίνουν πλήθος αφορμές για τη συναγωγή πολλών και σημαντικών συμπερασμάτων.

Ξεχωρίζει, για παράδειγμα, η ΑΒ Βασιλόπουλος για την αποδοτικότερη από άποψη κερδοφορίας θέση της, καθώς εμφανίζει την υψηλότερη επίδοση και ως απόλυτο μέγεθος και σε σχέση με τα έσοδα που πέτυχε το 2018. Ειδικότερα, το καθαρό προ φόρων αποτέλεσμα της εταιρείας διαμορφώθηκε στα 54 εκατ. ευρώ επί ενός τζίρου 2 δισ. ευρώ. Τη δεύτερη καλύτερη επίδοση στον κλάδο είχε η Μασούτης. Σε απόλυτη αξία η προ φόρων κερδοφορία της διαμορφώθηκε στα 14 εκατ. ευρώ, ενώ η Πέντε έπεται σε σχέση με τον τζίρο που πέτυχε, καθώς τα έσοδά της πέρυσι ανήλθαν στα περίπου 450 εκατ. ευρώ, ενώ τα προ φόρων κέρδη της στα 12,8 εκατ. ευρώ.

Υπό πίεση τα καθαρά προ φόρων αποτελέσματα
Βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι στους top six της αγοράς –η Lidl δεν «βαθμολογείται» ελλείψει διαθέσιμων πληροφοριών για τα μεγέθη της– όλοι εμφανίζουν πιεσμένα καθαρά προ φόρων αποτελέσματα, λόγω των ειδικών συνθηκών στον κλάδο συνεπεία της συγκέντρωσής του. Η ΕΥΣ, για παράδειγμα, που σύρει το άρμα των συγχωνεύσεων, κατέγραψε σε εταιρική βάση το 2018 ζημιές, αν και μειωμένες στα 54,4 εκατ. ευρώ έναντι ζημιών 104 εκατ. ευρώ το 2017. Η ΑΒ Βασιλόπουλος εμφάνισε πέρυσι μειωμένη κερδοφορία κατά 38,98%, ήτοι στα 54 εκατ. ευρώ έναντι 88,5 εκατ. ευρώ ένα χρόνο πριν, λόγω του επίσης μειωμένου κύκλου εργασιών της, αλλά και της επιθετικής πολιτικής τιμών που ακολούθησε, προκειμένου να ανακόψει την επεκτατική πορεία της ΕΥΣ. Η Metro κατάφερε πέρυσι να κρατήσει σταθερό το καθαρό προ φόρων αποτέλεσμά της στα περίπου 10,7 εκατ. ευρώ (άνοδος κατά 2,9%), υποβοηθούμενη από την αύξηση του τζίρου της. Η αλυσίδα δέχθηκε κι αυτή την πίεση του ανταγωνισμού να μειώνει τις τιμές, ενώ είχε να διαχειριστεί και την «ουρά» από τα αυξημένα λειτουργικά κόστη, που της «κληροδότησε» η εξαγορά και απορρόφηση της Αφοί Βερόπουλοι. Η Πέντε, ακολουθώντας την ίδια τάση, εμφάνισε πέρυσι μειωμένα κατά 29,9% τα καθαρά προ φόρων κέρδη της στα 12,8 εκατ. ευρώ έναντι 18,3 εκατ. ευρώ το 2018, λόγω επίσης ενός συνδυασμού πτωτικής πορείας εσόδων και εκπτωτικής τιμολογικής πολιτικής για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητάς της. Όσο για τη Μασούτης, η κερδοφορία της μειώθηκε το 2018 κατά 45,6% και διαμορφώθηκε στα 14 εκατ. ευρώ έναντι 25,8 εκατ. ευρώ το 2017, πιεζόμενη από το κόστος της απορρόφησης της Προμηθευτικής στην Αθήνα, αλλά και τον ανταγωνισμό της κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα, μετά την «επέλαση» της ΕΥΣ.

Στην ίδια ρότα και τα EBITDA
Περίπου ανάλογη εικόνα με τα καθαρό προ φόρων κέρδη εμφάνισαν πέρυσι και τα EBITDA των ισχυρών της αγοράς. Η ΕΥΣ «γύρισε» το αποτέλεσμά της σε θετικό κατά 17,6 εκατ. ευρώ έναντι αρνητικού αποτελέσματος 29,1 εκατ. ευρώ το 2017. Τα EBITDA της ΑΒ Βασιλόπουλος περιορίστηκαν κατά 21,83% και διαμορφώθηκαν στα 116,9 εκατ. ευρώ έναντι 149,6 εκατ. ευρώ το 2017, ενώ η Metro τα αύξησε στα 45,4 εκατ. ευρώ από 43,9 εκατ. ευρώ (3,51%) και η Μασούτης τα μείωσε κατά 15,08% στα 44,1 εκατ. ευρώ έναντι 51,9 εκατ. ευρώ. Συμπίεση των EBITDA κατά 17,18% υπέστη και η Πέντε, οπότε διαμορφώθηκαν στα 21,7 εκατ. ευρώ έναντι 26,2 εκατ. ευρώ το 2017.

Ανατροπές σε πωλήσεις και μερίδια αγοράς
Ενδιαφέρον έχουν και τα στοιχεία που αφορούν τις πωλήσεις των ισχυρών του κλάδου, δεδομένων των ανατροπών που έφερε στο συσχετισμό μεριδίων τζίρου των αλυσίδων για τρίτο χρόνο η επαναδραστηριοποίηση του άλλοτε δικτύου της Μαρινόπουλος υπό τη διοίκηση της ΕΥΣ. Έτσι η ΕΥΣ από κοινού με τη The Mart και τη Χαλκιαδάκης, αλλά εξαιρουμένης της θυγατρικής της στην Κύπρο, αύξησε πέρυσι το τζίρο της κατά 14%, φτάνοντάς τον στα 2,85 δισ. ευρώ έναντι 2,50 δισ. ευρώ το 2017, οπότε η ανάπτυξή της ήταν αυτή που διαμόρφωσε με το αποτέλεσμά της τη γενική θετική τάση ανάπτυξης του κλαδικού τζίρου με ετήσιο ρυθμό περίπου 2%. Πλέον ο αλυσίδα ελέγχει μερίδιο πωλήσεων περίπου ίσο με το 30% επί του συνόλου του κλάδου, αυξάνοντας θεαματικά την απόστασή της από το δεύτερο «παίκτη» του κλάδου, την ΑΒ Βασιλόπουλος, η οποία και το 2018 καταμέτρησε απώλειες εσόδων. Τα στοιχεία του ισολογισμού της δείχνουν ότι απώλεσε πέρυσι το 5,43% του κύκλου εργασιών της, ο οποίος διαμορφώθηκε οριακά στα 2 δισ. ευρώ έναντι 2,1 δισ. ευρώ ένα χρόνο πριν, οπότε το μερίδιο τζίρου της εταιρείας διαμορφώθηκε στην περιοχή του 20%. Στην πρώτη πεντάδα πέραν της ΕΥΣ κερδισμένη ήταν και η Metro. Ο τζίρος της κατέγραψε το 2018 άνοδο 2,9%, οπότε διαμορφώθηκε στα 1,190 δισ. ευρώ έναντι 1,172 δισ. ευρώ το 2017. Την εν λόγω άνοδο η διοίκησή της την αποδίδει τόσο στην υψηλή απόδοση των καταστημάτων της που προέρχονται από την Αφοί Βερόπουλοι, όσο και στην ανάπτυξη που επιτυγχάνουν και τα «μητρικά» καταστήματα. Αύξηση κύκλου εργασιών είχε πέρυσι και η Μασούτης, αλλά περιορισμένης έκτασης, της τάξης του 1,15%. Ειδικότερα, διαμορφώθηκε στα 770,3 εκατ. ευρώ έναντι 761,6 εκατ. ευρώ το 2017, καθώς η αλυσίδα από τη μία πλευρά είχε εκροές τζίρου στη Βόρειο Ελλάδα, λόγω της δράσης της ΕΥΣ, και από την άλλη εξισορροπούσε τα έσοδά της με εισροές στην Αττική, όπου δραστηριοποιείται με το νεοαποκτημένο δίκτυο άλλοτε της Προμηθευτική. Η διοίκησή της εκτιμά ότι την τρέχουσα χρονιά η απόδοσή της θα είναι σαφώς καλύτερη. Τέλος, η Πέντε έχασε και το 2018 έσοδα. Η χρήση έκλεισε με απώλειες της τάξης του 6,79%, στα 450 εκατ. ευρώ έναντι 482,8 εκατ. ευρώ το 2017, τις οποίες η διοίκησή της αποδίδει αποκλειστικά στην ανταγωνιστική πίεση από την επέκταση της ΕΥΣ.

Παιχνίδι για λίγους η οργανωμένη λιανική
Βάσει των προαναφερόμενων, δεν πρέπει να παραβλεφθεί ως σημαίνον ότι οι δύο πρώτοι «παίκτες» του κλάδου, η ΕΥΣ και η ΑΒ Βασιλόπουλος, ελέγχουν αθροιστικά περίπου το 50% του τζίρου της οργανωμένης λιανικής, όπως επίσης το ότι οι τέσσερις επικεφαλής του κλάδου, δηλαδή οι έχοντες ετήσιο τζίρο άνω του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ –ΕΥΣ, ΑΒ Βασιλόπουλος, Lidl και Metro– ελέγχουν περίπου το 75% των συνολικών πωλήσεών του. Είναι πλέον προφανές ότι η οργανωμένη λιανική έχει γίνει μια αγορά για πολύ λίγους και ισχυρούς, όπως και ότι, ανεξάρτητα από τις προθέσεις του κάθε επιχειρηματία, οι εξαγορές θα έχουν συνέχεια, αν και ο βαθμός της συγκέντρωσής της είναι υψηλότατος. Εξάλλου, σημειώνουμε ότι φήμες των τελευταίων ημερών θέλουν ακόμη μια διαδικασία εξαγοράς να βρίσκεται στα σκαριά, η οποία, εάν συμβεί, θα ανατρέψει εκ νέου τα μερίδια και τις ισορροπίες στους έξι ισχυρούς του κλάδου. Το καταθέτουμε απλώς ως πληροφορία, κυρίως εφόσον είναι ξανασερβιρισμένη…