‘Οπως αναφέρουν στελέχη των αλυσίδων, η ζήτηση προϊόντων, όπως τα ρούχα, τα παιχνίδια, τα εποχικά είδη κά, παρουσιάζουν αισθητή πτώση, απλώς διότι τα νοικοκυριά εξαιτίας της οικονομικής κρίσης περιορίζονται στις αγορές των άκρως απαραίτητων, είτε πρόκειται για τρόφιμα είτε -πολύ περισσότερο- για μη τρόφιμα.

«Ο ρυθμός μείωσης των πωλήσεων σε τέτοιες κατηγορίες προϊόντων ποικίλλει ανάλογα με το είδος, αλλά και τη λιανεμπορική αλυσίδα», επισημαίνει στέλεχος της Μετρό, τονίζοντας, πάντως, ότι «ο κλάδος απομακρύνεται αργά, αλλά σταθερά, από τα κινεζικά είδη». ‘Οπως εξηγεί, «και μόνο το γεγονός ότι κάποιο προϊόν είναι εξαιρετικά φθηνό, δεν το καθιστά πλέον ιδιαίτερα ελκυστικό στον πελάτη. Εξάλλου, ούτως ή άλλως, τα είδη από την Ασία αποτελούν μια πολύ μικρή κατηγορία στα ράφια των σούπερ μάρκετ έκτασης 1.000-1.500 τμ». Βέβαια, επειδή γενικά ισχύει το μέγεθος της ποικιλίας των προϊόντων να είναι ευθέως ανάλογο του μεγέθους του καταστήματος, στα υπέρ μάρκετ, λχ, τα κινέζικα είδη -ή, αλλιώς, τα μη τρόφιμα χαμηλού κόστους- καταλαμβάνουν ολόκληρα τμήματα.

Ο τομέας με τα μη τρόφιμα στην κατηγορία του bazaar «κινεζοκρατείται» από 50% έως 90%, όμως ως αξία πωληθέντων ακολουθεί χρόνο με τον χρόνο φθίνουσα πορεία, τονίζει παράγοντας της Αφοί Βερόπουλοι. ‘Οπως εξηγεί, μάλιστα, η τάση αυτή καταγράφεται τουλάχιστον επί μια πενταετία, ενώ αναμένεται ότι θα εξακολουθήσει να ισχύει στα επόμενα χρόνια.

Τα ρίσκα των απευθείας εισαγωγών

Ο καταναλωτής τελευταία, για την αγορά τέτοιων ειδών, στρέφεται όλο και περισσότερο στα εξειδικευμένα καταστήματα, όπως τα Jumbo, τα H&M, τα Sprider κά, τα οποία φαίνεται ότι κερδίζουν συνεχώς μερίδια από τους ανταγωνιστές τους, αφού, κάνοντας τα ίδια μαζικές απευθείας εισαγωγές ειδών από την «πηγή» -και μιλούμε για χιλιάδες κωδικούς σε δεκάδες ή και εκατοντάδες υποκατηγορίες προϊόντων- πετυχαίνουν ανταγωνιστικότερες τιμές.

Λέγεται ότι σήμερα ο μεγαλύτερες εισαγωγέας προϊόντων αυτής της κατηγορίας είναι τα Jumbo. Είναι γεγονός ότι όποιος κάνει απευθείας εισαγωγές ειδών από την Ασία εξασφαλίζει μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους. Ωστόσο, αναλαμβάνει και μια σειρά από ρίσκα, όπως το να παραγγείλει μεγέθη ποσοτήτων, για τις οποίες, πιθανώς, δεν θα υπάρξει η αναμενόμενη ζήτηση, ή, ακόμα, κάποια από τις εισαγωγές του να αποδειχθεί ότι δεν πληροί τις προδιαγραφές της ΕΕ. Το ρίσκο, λοιπόν, της «ποσότητας» και της «αξιοπιστίας» των παραλαμβανομένων προϊόντων είναι δύο βασικοί παράγοντες, για τους οποίους οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ αποφεύγουν να προμηθεύονται απευθείας ασιατικά είδη από τους παραγωγούς τους.

Κάθε αλυσίδα δική της στρατηγική

Πάντως, η κάθε αλυσίδα ακολουθεί τη δική της πολιτική σε ό,τι αφορά στην προώθηση κινέζικων κωδικών στην κατηγορία του bazaar. Μια από τις μεγάλες αλυσίδες του κλάδου, που η διοίκησή της θεωρεί ότι το παιχνίδι των εξ Ανατολής εμπορευμάτων δεν είναι ακόμη χαμένο, οπότε δίνει χώρο στα ράφια του σε τέτοια προϊόντα χαμηλού κόστους, είναι η Γαλαξίας. Κι η Σκλαβενίτης εξακολουθεί να «δουλεύει» την κατηγορία στα ράφια των μεγάλων καταστημάτων της. Μετρώντας τα περιθώρια κέρδους της σε σχέση με την απόδοση των πωλήσεων, εκτιμά ότι δεν πρέπει να την αγνοήσει. ‘Ομως, η Α-Β Βασιλόπουλος δεν της δίνει ιδιαίτερη έμφαση. Ωστόσο, όποτε εντοπίζει ευκαιρίες, κυρίως «έξυπνα» είδη που της προσφέρουν διαφοροποίηση από τον ανταγωνισμό της, τις αξιοποιεί. Η Μετρό εδώ και χρόνια σιγά-σιγά απομακρύνεται από την κατηγορία, διατηρώντας στα ράφια της κυρίως τους πολύ βασικούς κωδικούς ανά υποκατηγορία ειδών.

Η Αφοί Βερόπουλοι μέχρι πρότινος συνήθιζε να διενεργεί απευθείας εισαγωγές προϊόντων από την Κίνα, μέσω επισκέψεων στελεχών της στην κινεζική αγορά δύο φορές τον χρόνο. Πλέον, όμως, έχοντας συνάψει συμφωνίες «συγκατοίκησης» με τα Jumbo σε αρκετά από τα μεγάλα καταστήματά της, έχει μερικώς εγκαταλείψει την παλιότερη πολιτική της. ‘Οσο για την Καρφούρ Μαρινόπουλος, πέρα από τις απευθείας εισαγωγές της, ειδικά όσον αφορά στα ρούχα, καθιέρωσε ειδικές σειρές ειδών χαμηλού κόστους. Σημειώνουμε εδώ ότι η πλειονότητα των συμφωνιών με Κινέζους ή άλλους Ασιάτες προμηθευτές ειδών κλείνονται κεντρικά από τον γαλλικό όμιλο, στο πλαίσιο της κάλυψης των αναγκών όλων των θυγατρικών του ανά τον κόσμο.

Σιγά-σιγά εκτός ραφιού

‘Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα, που επιβεβαιώνει την τάση, σύμφωνα με την οποία οι επιχειρήσεις σούπερ μάρκετ απομακρύνονται από τα ασιατικά είδη, είναι η περίπτωση των ειδών αυτοκινήτου. Σήμερα, πλέον, δεν υπάρχουν παρά ελάχιστα τέτοια είδη -και δη σε ελάχιστα καταστήματα, ίσως μόνο στα υπέρ μάρκετ. Κι όμως, δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια απ’ όταν τα μεγάλα καταστήματα του κλάδου τους διέθεταν έως και 23 μέτρα ραφιού, λόγω και του όγκου ορισμένων κωδικών τους.

Η αποχώρηση των αλυσίδων από τα χαμηλής αξίας κινεζικά, κορεατικά -όπως και άλλων προελεύσεων από τη Νοτιοανατολική Ασία- είδη διαπιστώνεται και από τον απλό εντοπισμό τέτοιων κωδικών στα ράφια κάθε αλυσίδας, που δείχνει μια μείωση του αριθμού τους σε κάθε επιμέρους κατηγορία.

Επίσης, χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό των εποχικών ειδών, όπως τα χριστουγεννιάτικα και τα σχολικά. Οι αλυσίδες πλέον φιλοξενούν κυρίως τους βασικούς κωδικούς, όσους δηλαδή αναζητά το μέσο νοικοκυριό στην επίσκεψή του στο σούπερ μάρκετ. Τοποθετούν τα πιο φθηνά και πλέον απαραίτητα είδη, όπως απλές λάμπες και δένδρα για τα Χριστούγεννα, στυλό διαρκείας, μολύβια και σχολικές τσάντες κλπ. Το επόμενο βήμα τους θα είναι να αποχωρήσουν από τις επιμέρους κατηγορίες ειδών, ξεκινώντας απ’ όσες αποφέρουν τα λιγότερα κέρδη, δεδομένου ότι ήδη ο τζίρος κινείται σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Μειώνεται η συμμετοχή στον τζίρο

‘Οπως εκτιμάται, στο σύνολό τους τα προϊόντα χαμηλού κόστους σε ένα δίκτυο κλασικών σούπερ μάρκετ δεν αποφέρουν παρά το 0,5% των ετήσιων εσόδων του. Στα δίκτυα που συμπεριλαμβάνουν και υπέρ μάρκετ φθάνει το 5%. Περίπου προ πενταετίας τα ποσοστά αυτά ήταν 2,5% και 8% αντιστοίχως.

Στα υπέρ μάρκετ, πάντως, όπως επισημαίνει στέλεχος της Καρφούρ Μαρινόπουλος, η συμμετοχή της κατηγορίας αυτών των ειδών στο σύνολο του τζίρου τους «κινείται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα». Αν και απέφυγε να μας δώσει περισσότερα στοιχεία, οι πηγές μας λένε ότι το εν λόγω ποσοστό μπορεί να φθάνει ή και να ξεπερνά το 25%!

Η απώλεια εσόδων από τη σταδιακή αποχώρηση των αλυσίδων από αυτά τα προϊόντα αναπληρώνεται με ποικίλους τρόπους (πχ από την τοποθέτηση περισσότερο ταχυκίνητων κωδικών), παρά το γεγονός ότι έχουν υψηλό κέρδος. Το mark-up μπορεί να φθάνει ή και να ξεπερνά το 100%, ενώ στους βασικούς κωδικούς περιορίζεται στο 30%, σε μέσα επίπεδα.

Μαύρες συσκευές: σύγκλιση επώνυμων και PL

Εξαίρεση αποτελούν οι λευκές και κυρίως οι μαύρες συσκευές χαμηλού κόστους προέλευσης από την Νοτιοανατολική Ασία. Ο τζίρος τους στα υπέρ μάρκετ δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητος, αν και, λόγω κρίσης, βαίνει μειούμενος, εφόσον οι καταναλωτές στρέφονται στις εξειδικευμένες αλυσίδες λιανικής.

‘Οπως μας εξήγησε γνωστός παράγοντας της αγοράς, η εν λόγω στροφή των καταναλωτών οφείλεται στο γεγονός ότι, για παράδειγμα, στις μαύρες συσκευές οι διαφορές τιμών μεταξύ όλων, όσες προέρχονται από τη Νοτιοανατολική Ασία, δηλαδή και των own label και των επωνύμων, είναι πλέον μικρές. Πέραν αυτού, λόγω γενικότερα του χαμηλού κόστους που χαρακτηρίζει το σύνολο των προϊόντων της συγκεκριμένης κατηγορίας, όταν μια συσκευή χαλάσει, ο κάτοχός της σπάνια μπαίνει στον κόπο να την επισκευάσει. Προτιμά, λοιπόν, να την αντικαταστήσει με μια νέα, επίσης χαμηλού κόστους, αγορασμένη από ένα εξειδικευμένο κατάστημα.

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 383 (Απρίλιος 2009) του περιοδικού «σελφ σέρβις» (Εκδόσεις Comcenter).