Νέα δυναμική φαίνεται πως αποκτούν τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και το e-commerce, αλλάζοντας το τοπίο στην αγορά του κλάδου. Οι δυναμικές συνέργειες και η ευελιξία που θα επιδείξουν οι «παίκτες» της αγοράς, θα διαμορφώσουν δραστικά το τοπίο, υποστηρίχτηκε κατά την φετινή γενική συνέλευση του ECR Hellas, που πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά στις 23 Μαρτίου. Οι αποφάσεις δεν θα είναι εύκολες, αλλά η επιμονή στις παλαιές φόρμες θα είναι μάλλον δυσμενής, τονίστηκε χαρακτηριστικά.

H πολεμική κατάσταση στην Ουκρανία και τα αυξημένα κόστη ενέργειας αποτελούν τις δυο μεγαλύτερες προκλήσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η κ. Ζέτα Χειμωνίδου, μέλος της διοίκησης της ΑΒ Βασιλόπουλος και πρόεδρος του ΔΣ του ECR Hellas για το Λιανεμπόριο, οι καταναλωτές δηλώνουν σήμερα τρεις βασικούς παράγοντες επίδρασης στην αγοραστική τους συμπεριφορά: Την αύξηση του κόστους ενέργειας (76%), τις ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά (68%) και τον πόλεμο στην Ουκρανία (58%). Στο πλαίσιο αυτό, υπό συνθήκες συρρίκνωσης του διαθέσιμου προς κατανάλωση εισοδήματος των καταναλωτών, οι τιμές και οι προσφορές των FMCG θα αποτελέσουν και πάλι τον καθοριστικό παράγοντα στις αγοραστικές αποφάσεις των καταναλωτών.

Η σημασία της ανταλλαγής γνώσεων και καλών πρακτικών αναδείχτηκε από τον κ. Αλέξανδρο Δανιηλίδη, διευθύνοντα σύμβουλο της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας και πρόεδρο του ΔΣ του ECR Hellas για τη Βιομηχανία-Προμηθευτές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι λιανεμπορικές αλυσίδες που συμμετέχουν στο ECR κάνουν το 90% του συνολικού κύκλου εργασιών των σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα, ενώ οι προμηθευτικές επιχειρήσεις-μέλη του καλύπτουν περίπου το 80% των συνολικών πωλήσεων των FMCG στη χώρα. Σημειώνεται ότι ο φορέας αριθμεί 13 μέλη-επιχειρήσεις λιανεμπορίου, 72 μέλη-προμηθευτικές επιχειρήσεις και 29 μέλη-συνεργάτες άλλων τομέων.

Μεταφράζοντας την δυναμική του private label
Με την συνολική αγορά των FMCG να παραμένει στα ίδια επίπεδα με πέρυσι, η ανάπτυξη των πωλήσεων των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας (PL), δεν περνά απαρατήρητη. Σύμφωνα με τα στοιχεία πωλήσεων των εννέα πρώτων εβδομάδων του 2022, τα οποία παρουσίασε ο κ. Παναγιώτης Μπορέτος, Managing Director της IRI Greece, με την συνολική αγορά των FMCG να καταγράφει μείωση πωλήσεων σε αξία 0,1% (ΥΤD vs YTD) σε σχέση με πέρυσι, το σύνολο της αγοράς των PL εμφάνισε ανάπτυξη 9,7%.

Ειδικότερα, στις 25 κατηγορίες με τις μεγαλύτερες πωλήσεις (με μερίδιο σε αξία 46,6% επί του συνόλου της αγοράς των FMCG φέτος), το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας έφτασε στο 15,9% έναντι 14,9% την αντίστοιχη περίοδο του 2021. Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά ο κ. Μπορέτος, λαμβάνοντας υπόψιν τις πληθωριστικές πιέσεις στο εξής, σύντομα η σχετική τάση θα αποτυπωθεί και στους όγκους πωλήσεων. Την απέδωσε δε στο χάσμα τιμής μεταξύ PL και επώνυμων προϊόντων, εξηγώντας ότι οι ανατιμήσεις δεν έχουν περάσει ακόμα στα PL όσο στα επώνυμα προϊόντα. Εκτίμησε, μάλιστα, ότι οι καταναλωτές στο εξής θα στραφούν περαιτέρω στην αγορά των PL και ότι η στροφή αυτή θα αφορά ολόκληρες κατηγορίες προϊόντων. Ειδικά σε περιπτώσεις προϊόντων που δεν αξιολογούνται ως «άμεσης ανάγκης» από τους ίδιους τους καταναλωτές, θα προτιμώνται κατά κανόνα τα PL έναντι των επώνυμων προϊόντων. Σημειωτέον ότι, όπως προειδοποίησε, οι καταναλωτές δεν έχουν ακόμα συνειδητοποιήσει πλήρως την έως τώρα ανατιμητική πίεση (μεσοσταθμικά 3%-4%), αλλά όταν την αξιολογήσουν σ’ ένα εύρος χρόνου περίπου εννιά έως δώδεκα μηνών από την έναρξή τους, δηλαδή τους προσεχείς μήνες έως το φθινόπωρο, θα αντιδράσουν, στρεφόμενοι ακόμα περισσότερο τα PL.

Απέναντι στις επιπτώσεις του σοκ των καταναλωτών και του παγκόσμιου «ατελούς πληθωρισμού» (δηλαδή της απόκλισης προσφοράς και ζήτησης) τα PL, τα mainstream και τα premium προϊόντα είναι εξίσου ευάλωτα, επισήμανε ο κ. Μπορέτος, τονίζοντας ότι οι εν λόγω συνθήκες ευνοούν τη δημιουργία νέων segments καταναλωτών, ενόσω το χάσμα μεταξύ όσων «μπορούν να πληρώσουν» και όσων «δεν έχουν να πληρώσουν» ανοίγει παγκοσμίως. Το μεγάλο στοίχημα για όλη την αγορά, όπως είπε, θα είναι «να ξαναβρούμε το σωστό μήνυμα για το σωστό προϊόν στη σωστή τιμή».

Στο σούπερ μάρκετ η μερίδα του λέοντος των δαπανών
Τη στροφή του καταναλωτικού κοινού προς τα σούπερ μάρκετ, όπου δαπανά το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου προς αγορές εισοδήματός του, καταγράφει η ετήσια έρευνα καταναλωτών του ΙΕΛΚΑ, την οποία παρουσίασε ο κ. Λευτέρης Κιοσές, γενικός διευθυντής του ινστιτούτου. Όπως εξήγησε, από τα 100 ευρώ που θα βγουν από το πορτοφόλι του καταναλωτή φέτος, τα 59 ευρώ θα δαπανηθούν στο σούπερ μάρκετ έναντι 54 ευρώ το 2021 και 49 ευρώ το 2022.

«Δεδομένες» πλέον για τους καταναλωτές χαρακτήρισε τις προσφορές ο κ. Κιοσές, τονίζοντας, μάλιστα, ότι συνήθως «αν δεν υπάρχουν προσφορές στο κατάστημα, δεν το επιλέγουν». Όπως είπε, το μέσο ελληνικό νοικοκυριό εξοικονομεί περί τα 370 ευρώ κατ’ έτος από τις προσφορές, μια εξοικονόμηση που αγγίζει το 13,2% της ετήσιας δαπάνης του.

Εξάλλου, σύμφωνα με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, κατά το 41% οι καταναλωτές πιστεύουν ότι η δαπάνη στο σούπερ μάρκετ θα αυξηθεί, λόγω της ανόδου των τιμών, ενώ εμφανίζονται με πιο «παγιωμένη» συμπεριφορά σε ό,τι αφορά την επιλογή καταστήματος. Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά ο κ. Κιοσές, «αν ως καταναλωτής είμαι πιστός, έχω επιλέξει το κατάστημά μου. Αν όχι, είμαι κινητικός, έχοντας επιλέξει τα καταστήματα των αλυσίδων που ψωνίζω», ενώ τόνισε ότι περισσότεροι από τους μισούς καταναλωτές (54%) ψωνίζουν από ένα κατάστημα.

Κερδίζουν έδαφος οnline σούπερ μάρκετ και marketplaces
Με την χαρακτηριστική φράση «το τρίτο μεγαλύτερο online σούπερ μάρκετ δεν υπήρχε καν πέρυσι!», αποτύπωσε τη δυναμική του φαινομένου «efood market» ο κ. Παναγιώτης Γκεζερλής, διευθύνων σύμβουλος της Convert Group. Τόνισε δε πως οι εμπειρίες της online αναζήτησης προϊόντων επηρεάζουν άμεσα και τις offline αντίστοιχες αναζητήσεις εξ ου και κάλεσε λιανέμπορους και προμηθευτές να δώσουν μεγάλη σημασία στα ηλεκτρονικά σούπερ μάρκετ και τα marketplaces (Skroutz, efood κ.ά.).
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Convert που παρουσίασε, κάθε μήνα γίνονται πάνω από 5 εκατ. επισκέψεις στα online σούπερ μάρκετ. Δίνοντας σχετικά στοιχεία για το τελευταίο δωδεκάμηνο, επισήμανε ότι οι συνολικές πωλήσεις e-Retail ανήλθαν σε 224 εκατ. ευρώ, εμφανίζοντας αύξηση 68% σε σύγκριση με τον προηγούμενο χρόνο, ενώ αύξηση 34% εμφάνισαν οι online πωλήσεις ειδών σούπερ μάρκετ. Όπως είπε, μεταξύ των αρχών του έτους και της 20ης Μαρτίου οι ηλεκτρονικές πωλήσεις των σούπερ μάρκετ μειώθηκαν κατά 3,7% σε συγκρίσιμη βάση, αλλά το αξιοσημείωτο φέτος είναι ότι το 94% των σχετικών «καλαθιών» περιέχουν φρέσκα προϊόντα, πράγμα που δεν ίσχυε παλαιότερα.

Επίσης, ο κ. Γκεζερλής τόνισε πως το quick commerce «ήρθε για να μείνει». Σχετικά με τις τάσεις στο εν λόγω πεδίο, αναφερόμενος στο αγγλικό παράδειγμα της Sainsbury’s, της Ocado και της Morrison’s, που χρεώνουν τη διανομή έως και 7 λίρες για συγκεκριμένα time slots παράδοσης, κάλεσε τους εγχώριους λιανέμπορους να αναζητήσουν ένα νέο τρόπο υπολογισμού της χρέωσης του delivery, ανάλογα με τις ημέρες και τις ώρες παράδοσης των παραγγελιών. Παρότρυνε, ακόμη, τις παραδοσιακές αλυσίδες να κάνουν διερευνητικές συζητήσεις με νέους «παίκτες» της αγοράς του quick commerce και του delivery, για την προοπτική συνεργασιών, αλλά και για την ανταλλαγή απόψεων.