Η φέτα ΠΟΠ, ο «λευκός χρυσός» της ελληνικής αγροδιατροφικής παραγωγής, πρωταγωνίστησε στην επικαιρότητα του 2021 εξαιτίας όχι μόνο των αποκαλύψεων για κρούσματα νοθείας, αλλά και των ραγδαίων ανατιμήσεων, με επίκεντρο την εκτόξευση της τιμής του πρόβειου γάλακτος. Στον κλάδο της γαλακτοβιομηχανίας, που χαρακτηρίζεται από έντονη συγκέντρωση και ανακατατάξεις, με την είσοδο νέων «παικτών» και την ισχυροποίηση της παρουσίας διεθνών funds, ο «πόλεμος της φέτας» έχει καθοριστικό ρόλο.

Παράλληλα, οι καταναλωτικές συνήθειες αλλάζουν, τα φυτικά προϊόντα μπαίνουν δυναμικά στο κάδρο, τα πιο οικονομικά «λευκά τυριά» διεκδικούν μερίδιο από τη φέτα, τη «βασίλισσα» του ελληνικού τραπεζιού, και οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ επενδύουν στην Private Label συσκευασμένη φέτα.

Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που το πάνελ για τη φέτα ήταν από τα πιο «καυτά» στο πρόσφατο συνέδριο Dairy Conference της Boussias, με κορυφαίους επιχειρηματίες του κλάδου να διασταυρώνουν όχι τα ξίφη τους, αλλά τις διαφορετικές προσεγγίσεις τους στον κοινό στόχο: Στο πώς θα γυρίσει η σελίδα για την ελληνική φέτα εν μέσω οξυμένου ανταγωνισμού και πληθωριστικών πιέσεων, που δεν φαίνεται να αποκλιμακώνονται άμεσα, αλλά και εν όψει μιας αυστηρότερης σχετικής νομοθεσίας, που αναμένεται ότι θα προωθηθεί προς ψήφιση σύντομα.

Διεπαγγελματική: Πρόκληση η στήριξη της κτηνοτροφίας
Λίγο πριν τις εκλογές στην Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Φέτας (ΕΔΟΦ), ο προσωρινός πρόεδρος του ΔΣ της, κ. Γιάννης Βιτάλης, αντιπρόεδρος της Γαλακτοβιομηχανίας Δωδώνη, μιλά στο «σελφ σέρβις» για τις προκλήσεις και τις προοπτικές της φέτας, της αποκαλούμενης και «ναυαρχίδας» των ελληνικών ΠΟΠ. «Η σημαντικότερη πρόκληση είναι η σωστή καθοδήγηση της πολιτείας για την ενίσχυση της κτηνοτροφίας μας, δεδομένης της έλλειψης γάλακτος που διαπιστώνεται, αφότου ως Διεπαγγελματική αναδείξαμε αποφασιστικά και δυναμικά την νοθεία, η οποία συντελείται μέσω της «ελληνοποίησης» γάλακτος μακράν κάθε έννοιας κανόνων για τα ΠΟΠ. Το μεγάλο στοίχημα τώρα είναι να δοθούν κίνητρα στη νέα γενιά κτηνοτρόφων, ώστε να επιλέγουν το επάγγελμα όχι επειδή δεν έχουν τη δυνατότητα να ασχοληθούν με κάτι άλλο, αλλά επειδή αντιλαμβάνονται τη σημαντικότητα και διαχρονικότητα του πρωτογενούς τομέα και επιλέγουν συνειδητά να δουλέψουν σε αυτόν».

Σχετικά με το φλέγον ζήτημα του πώς θα προστατευθεί η φήμη της φέτας από τις αθέμιτες πρακτικές, ο κ. Βιτάλης τάσσεται υπέρ της ενιαίας προσέγγισης εκ μέρους όλων των εμπλεκόμενων φορέων, χωρίς εξαιρέσεις. «Οι παραβιάσεις απειλούν σε μεγάλο βαθμό τις προσπάθειες που γίνονται για την περαιτέρω ανάπτυξη του προϊόντος και όλα όσα έχουν χτιστεί για την ανάδειξή του ως μοναδικό, εμβληματικό ελληνικό προϊόν. Γι’ αυτό απαιτείται πρώτα απ’ όλα ηθική και σεβασμός στους ήδη θεσπισμένους κανόνες, ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί ανταγωνιστικά και το προϊόν και ο κλάδος συνολικά. Στο πλαίσιο αυτό, ο σκοπός είναι να παράγουμε όλοι ανεξαιρέτως τη φέτα βάσει κοινών αρχών». Ο συνομιλητής μας, δηλώνοντας τις υψηλές προσδοκίες του από το νέο σχετικό νομοσχέδιο, που μέλλεται να κατατεθεί στη Βουλή εντός του νέου έτους από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τονίζει: «Αναμένεται πολύ πιο αυστηρό, προβλέποντας για τους παραβάτες μόνιμη ανάκληση της πιστοποίησης και της δυνατότητας παραγωγής ΠΟΠ φέτας, καθώς και πολύ υψηλές ποινές ανάλογα με το μέγεθος και το είδος της παράβασης». Και προσθέτει ότι «ως ΕΔΟΦ θα συμβάλουμε στο έπακρο στη διαμόρφωσή του σήμερα και την τήρησή του αύριο, ώστε να προστατευτεί το προϊόν διεθνώς και να διατηρεί σταθερά την υψηλή αξία του».

Υπέρ της αυστηροποίησης των ποινών με μέτρο και αναλογικότητα, βάσει κανόνων δίκαιων, συγκεκριμένων και εφαρμόσιμων, τάσσεται ο κ. Μιχάλης Σαράντης, διευθύνων σύμβουλος των Ελληνικών Γαλακτοκομείων ΑΕ (Όλυμπος-Τυράς). Στην τοποθέτησή του στο Dairy Conference δήλωσε την αντίθεσή του στην επιβολή προστίμου επί του συνολικού τζίρου της εταιρείας που παραβιάζει τους κανόνες ΠΟΠ, αντιπροτείνοντας υψηλότερο αναλογικά πρόστιμο, αλλά μόνο επί του τζίρου της φέτας. «Ο στόχος μας δεν είναι να καταστρέψουμε επιχειρήσεις, αλλά να καταλάβουν όλοι ότι τελείωσαν τα ψέματα», δήλωσε χαρακτηριστικά.

ΣΕΒΓΑΠ: «Να αλλάξουμε νοοτροπία ως προς την πώληση»
Ως βασικότερη πρόκληση για τον κλάδο της φέτας ο κ. Χρήστος Αποστολόπουλος, πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανικών Γαλακτοκομικών Προϊόντων, θεωρεί την αύξηση της τιμής της πρώτης ύλης, τουλάχιστον κατά 20%. «Είναι μάλλον αναπόφευκτη» εξηγεί, «καθώς το κόστος παραγωγής του γάλακτος αυξήθηκε πάρα πολύ, λόγω και των ανατιμήσεων στις ζωοτροφές. Το πρόβειο γάλα πουλιόταν πέρυσι προς 80-90 λεπτά το λίτρο, ενώ τώρα προς 1,20-1,30 ευρώ, πράγμα που ανακλάται στις τιμές λιανικής. Δεδομένου ότι περισσότερο του 60% της φέτας που παράγουμε εξάγεται, αυτό σημαίνει την ανατίμηση του εξαγόμενου προϊόντος», άρα τη δημιουργία προβλήματος ανταγωνιστικότητας της φέτας έναντι των λευκών τυριών, ακριβώς επειδή η πληθωριστική κρίση, αδυνατίζοντας την αγοραστική δύναμη των Ευρωπαίων καταναλωτών, τους στρέφει σε φθηνότερες λύσεις. Επίσης ως σημαντικό πρόβλημα, ειδικά φέτος, ο πρόεδρος του ΣΕΒΓΑΠ επισημαίνει τις ελλείψεις γάλακτος, καθώς «μειώθηκε η παραγωγή, ενόσω αυξήθηκαν η κατανάλωση και οι εξαγωγές. Οι κτηνοτρόφοι διστάζουν πια να επενδύουν σε νέες μονάδες ή να ανανεώνουν το ζωικό τους κεφάλαιο, γιατί δεν βλέπουν κέρδος. Μολονότι η τιμή του γάλακτος αυξήθηκε, δεν καλύπτει την αύξηση κόστους των ζωοτροφών που αγοράζουν», σχολιάζει.

Με την ευχή τα πρόσφατα κρούσματα νοθείας να είναι τα τελευταία, ο κ. Αποστολόπουλος καλεί τους Έλληνες επιχειρηματίες και εξαγωγείς «να αλλάξουμε νοοτροπία σε σχέση με την πώληση της φέτας. Δεν πρέπει να πωλείται απλώς και μόνο ως παραδοσιακό προϊόν. Έχει εξαιρετικές διατροφικές ιδιότητες και μια μοναδικότητα ποιότητας απλησίαστη από άλλα είδη τυριών. Αν αυτά τα στοιχεία προβληθούν σωστά στους συνεργάτες μας εμπόρους και στους καταναλωτές, η θέση του προϊόντος θα αλλάξει σημαντικά και θα αυξηθεί η προστιθέμενη αξία του».

Φέτα ΠΟΠ Δωδώνη: Ανάπτυξη σε όλα τα πεδία
Αλλαγή των συσχετισμών στο τοπίο της γαλακτοβιομηχανίας έφερε η καλοκαιρινή συμφωνία του αμερικάνικου επενδυτικού fund CVC Capital Partners με την Δωδώνη ΑΕ, μέσω της απόκτησης του πλειοψηφικού πακέτου μετοχών της SI Foods. Σημειώνουμε ότι προηγουμένως η CVC είχε προχωρήσει στην εξαγορά της Vivartia, μητρικής της γαλακτοβιομηχανίας Δέλτα.

Ο κ. Γιώργος Αυγερίκος, sales manager της Δωδώνη, αναφερόμενος στα επενδυτικά σχέδια της εταιρείας-παραγωγού της φέτας ΠΟΠ Δωδώνη, ενός προϊόντος με παράδοση 67 χρόνων και ξεχωριστή φήμη στην εγχώρια και τη διεθνή αγορά, σημειώνει: «Η φέτα ΠΟΠ Δωδώνη είναι ένα προϊόν παρασκευασμένο από 100% ελληνικό γάλα, το οποίο συλλέγεται καθημερινά από χιλιάδες συνεργαζόμενους παραγωγούς, που βρίσκονται σε 514 χωριά και συνοικισμούς της Ελλάδας. Είναι ένα πολυβραβευμένο προϊόν, τόσο για την υψηλή του ποιότητα όσο και για τη μοναδική του γεύση… Η εταιρεία μας δίνει έμφαση στην ανάπτυξη τόσο των ήδη υπαρχόντων προϊόντων μας όσο και στην ανάπτυξη νέων, βλέποντας, παράλληλα, τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης των μεριδίων μας στην αγορά. Τα τελευταία χρόνια έχουμε λανσάρει νέα προϊόντα, ενώ συνεχίζουμε το επενδυτικό μας πλάνο, εστιάζοντας στην ενίσχυση των χιλιάδων παραγωγών, με τους οποίους συνεργαζόμαστε, στον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεών μας και στην περαιτέρω ενίσχυση του χαρτοφυλακίου μας με νέα προϊόντα το επόμενο διάστημα». Η εταιρεία προσβλέπει στην περαιτέρω αύξηση της εξαγωγικής της δραστηριότητας, που ήδη διαγράφει ανοδική πορεία, έτσι ώστε «οι εξαγωγές να αποτελέσουν το επόμενο διάστημα το 50% του κύκλου εργασιών της επιχείρησης με ναυαρχίδα τη φέτα ΠΟΠ, που εξάγεται σε περισσότερες από σαράντα χώρες».

Σχετικά με τις ανατιμήσεις, ο κ. Αυγερίκος πιστεύει ότι θα απασχολήσουν την αγορά της φέτας και το 2022. «Είναι διεθνές φαινόμενο, επακόλουθο των μεγάλων αυξήσεων στην ενέργεια, τα καύσιμα, τις ζωοτροφές και στα μεταφορικά κόστη. Ειδικά για τη φέτα η αύξηση της ζήτησής της στο εξωτερικό, σε συνδυασμό με την περιορισμένη διαθέσιμη πρώτη ύλη στη χώρα μας, ωθεί σε αύξηση το λειτουργικό κόστος. Ως εταιρεία, επειδή θέλουμε να προστατεύσουμε τους καταναλωτές που μας τιμούν εδώ και τόσες δεκαετίες με την επιλογή των προϊόντων μας, απορροφούμε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κομμάτι των ανατιμήσεων».

ΜΕΒΓΑΛ: Νέες επενδύσεις και βιολογική φέτα
Σε μια χρονιά που χαρακτηρίστηκε από τις εξαγορές επιχειρήσεων από διεθνή funds, η βορειοελλαδίτικη γαλακτοβιομηχανία ΜΕΒΓΑΛ ακολούθησε αντίστροφη πορεία. Η οικογένεια της κ. Μαίρης Χατζάκου, σε συνεργασία με τον επιχειρηματία κ. Σπύρο Θεοδωρόπουλο, επανεξαγόρασε το μερίδιο ενός 43,2% των μετοχών της, που κατείχε η Δέλτα (Vivartia – CVC) αντί 25,863 εκατ. ευρώ, ταράζοντας τα νερά. Ο διευθύνων σύμβουλος της ΜΕΒΓΑΛ, κ. Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος Χατζάκος, μιλάει για την κυρίαρχη θέση που έχει η τυροκόμηση φέτας στα επιχειρηματικά πλάνα της ΜΕΒΓΑΛ. «Η φέτα για την ΜΕΒΓΑΛ ήταν και παραμένει μια από τις τρεις βασικές κατηγορίες των γαλακτοκομικών προϊόντων μας. Η ιστορία της ΜΕΒΓΑΛ είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εξέλιξη της τυροκόμησης, εφόσον ήταν η πρώτη εταιρεία που λάνσαρε την τυποποιημένη φέτα στους Έλληνες καταναλωτές. Πιστεύουμε στη φέτα ως ΠΟΠ προϊόν, γιατί ενισχύει το ελληνικό ΑΕΠ και αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς πρεσβευτές της ελληνικής διατροφής. Επενδύουμε στον εθνικό μας θησαυρό, που όλοι εμείς –παραγωγοί, λιανέμποροι και κτηνοτρόφοι– έχουμε χρέος να προστατεύσουμε, εξαλείφοντας περιπτώσεις πρακτικών αθέμιτου ανταγωνισμού», δηλώνει στο «σελφ σέρβις».

Όπως μας λέει, εντός του 2022 θα ολοκληρωθεί η πρώτη φάση της επένδυσης στο τυροκομείο της ΜΕΒΓΑΛ, η οποία είναι ενταγμένη στον Αναπτυξιακό Νόμο. «Με την ολοκλήρωση της φάσης αυτής, η εταιρεία μας θα έχει ένα από τα πιο σύγχρονα τυροκομεία στα Βαλκάνια. Η επένδυση αποφασίστηκε ως συνέχεια της έναρξης της συνεργασίας μας με την Costco για την παραγωγή βιολογικής φέτας, μια συνεργασία που αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης ενός πολύ μεγάλου διεθνούς λιανέμπορου στην ποιότητα και την αξιοπιστία της ΜΕΒΓΑΛ».

Τι σηματοδοτεί η απόκτηση του πλειοψηφικού πακέτου μετοχών της ΜΕΒΓΑΛ από την οικογένεια Χατζάκου, καθώς και η παρουσία του κ. Θεοδωρόπουλου; «Αποφασίσαμε να αυξήσουμε την συμμετοχή μας στην οικογενειακή εταιρεία, παρά την δελεαστική προσφορά του CVC, γιατί πιστεύουμε στην εταιρεία, τα προϊόντα και τους ανθρώπους της. Στην προσπάθεια μας να διατηρήσουμε την ΜΕΒΓΑΛ ελληνική, οικογενειακή και ανεξάρτητη συνέβαλε και ο κ. Θεοδωρόπουλος, ο οποίος αποφάσισε η συμμετοχή του στη ΜΕΒΓΑΛ να είναι η πρώτη του επένδυση, μετά την απεμπλοκή του από την Chipita, πράγμα που μας τιμά ακόμα περισσότερο. Είναι δεδομένη και σημαντική η προστιθέμενη αξία που θα εισφέρει η εμπειρία του».

Σχετικά με τις ανατιμήσεις στη φέτα, ο CEO της ΜΕΒΓΑΛ εξηγεί: «Οι ανατιμήσεις στο αιγοπρόβειο γάλα έχουν ξεκινήσει εδώ και δύο χρόνια, αλλά οι περισσότερες γαλακτοβιομηχανίες, όπως κι εμείς, επέλεξαν να απορροφούν το επιπλέον κόστος παραγωγής. Σήμερα όμως, με τις αυξήσεις της ενέργειας, των υλικών συσκευασίας και των πρώτων υλών, είναι αδύνατη πλέον η απορρόφηση ολόκληρης της αύξησης του κόστους. Είναι αναπότρεπτη, λοιπόν, για τη βιωσιμότητα των εταιρειών και του κλάδου συνολικά, η μετακύλιση ενός μέρους του κόστους στους τελικούς καταναλωτές».

Η νοθεία πρόβειου γάλατος αύξησε τη ζήτησή του
Ο κ. Δημήτρης Μόσχος είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας, αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Κτηνοτρόφων και παραγωγός φέτας, ιδιοκτήτης της καθετοποιημένης μονάδας «Φάρμα Μόσχου», που εδρεύει στην Πολυκάπρη Καστοριάς. Όπως εξηγεί, οι φετινές ελλείψεις στην εισκόμιση πρόβειου γάλακτος ήταν επακόλουθο της αυξημένης ζήτησης μετά τις αποκαλύψεις για νοθεία, σε συνδυασμό με τη μείωση της παραγωγής, καθώς πολλοί κτηνοτρόφοι έχουν αποσυρθεί από το επάγγελμα, μετά από χρόνια συμπίεσης των τιμών. «Δυστυχώς η άνοδος του κόστους παραγωγής είναι τόσο μεγάλη, που οι ανατιμήσεις στη χονδρική του γάλακτος δεν θα καταφέρουν να την καλύψουν. Μιλάμε για ανατιμήσεις στις ζωοτροφές τουλάχιστον 40%, στην ενέργεια από 50% ως 600%! Αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, το επόμενο διάστημα θα έχουμε περαιτέρω μείωση της παραγωγής του γάλακτος», προειδοποιεί. 