Σύμφωνα με τον θεμελιωτή της εθνικής ιδεολογίας του ελληνικού κράτους, Σπυρίδωνα Ζαμπέλιο, ο ελληνισμός κλήθηκε να αποκτήσει την «πεφωτισμένη συναίσθησιν του προορισμού του», διεκδικώντας έναν νέο ιστορικό ρόλο για τον εαυτό του ως εκπροσώπου του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Κατά την Προεδρία της Ελληνικής Δημοκρατίας, ο Αγώνας του 1821 άνοιξε τον δρόμο για ένα σύγχρονο κράτος, που βρίσκεται στον πυρήνα της ενωμένης Ευρώπης. Σύμφωνα δε με τον υφυπουργό παρά τω πρωθυπουργώ, κ. Άκη Σκέρτσο, με τη συμπλήρωση των 200 χρόνων από το 1821 το υπό έγκριση από την ΕΕ Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», αποτελεί ένα συνεκτικό σχέδιο επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, προορισμένο να κάνει update στο λειτουργικό της χώρας και να δημιουργήσει μια νέα καλύτερη εκδοχή του, τη «version 2» της Ελλάδας.

Απ’ ό,τι φαίνεται, ο νέος ιστορικός προορισμός της χώρας είναι προ των πυλών αφού, κατά τους συγγραφείς του Σχεδίου, «στόχος είναι να γίνουν θεμελιώδεις οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, που θα επηρεάσουν όχι μόνο την οικονομική δραστηριότητα, αλλά και τις τεχνολογίες, τις νοοτροπίες και τους θεσμούς».

Φυσικά, η πρακτική που εγκαινιάστηκε προ 200 χρόνων, δηλαδή της παρέμβασης των «Μεγάλων Δυνάμεων», είναι ακόμα κυρίαρχη αφού, όπως σημειώνεται, το Σχέδιο «Ελλάδα 2.0» είναι πλήρως εναρμονισμένο με τους στόχους των σύγχρονων οικονομικών δυνάμεων της ΕΕ, ικανοποιεί τις σχετικές ευρωπαϊκές συστάσεις ως προς τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις και τις αναγκαίες για την έγκαιρη ολοκλήρωσή τους επενδύσεις, ενώ προσθέτει ακόμη πιο φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις, που αποτελούν μέρος της στρατηγικής ατζέντας της ελληνικής κυβέρνησης, πολλές από τις οποίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Πισσαρίδη.

Ο χαρακτήρας του Σχεδίου προσδιορίζεται από τα όρια μιας διαχειριστικής μορφής κρατικής παρέμβασης σε συνθήκες επεκτατικής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Αναφορικά με τα οικονομικά αποτελέσματα, το Σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία 180.000-200.000 νέων μόνιμων θέσεων εργασίας ως το 2026 και μια μόνιμη αύξηση στο ύψος του πραγματικού ΑΕΠ κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες. Η αύξηση αυτή, κατά το Σχέδιο, θα είναι μόνιμη, καθώς θα προέλθει κυρίως από την αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων και την πραγματοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, που θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας και θα δημιουργήσουν νέα παραγωγή, θέσεις εργασίας και εξαγωγές μετά την ολοκλήρωσή τους. Κατά συνέπεια, το Σχέδιο «απαντά» με 58 μεταρρυθμίσεις στις χρόνιες παθογένειες της ελληνικής οικονομίας, που αφορούν το παραγωγικό μοντέλο της, τους χαμηλούς δείκτες των ιδιωτικών επενδύσεων, την υστέρηση στις εξαγωγές κατά 10 μονάδες σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, τον μειωμένο ρόλο της γυναίκας στην παραγωγή, την εξάπλωση της αδήλωτης ή ημι-δηλωμένης εργασίας, τη δράση της παραοικονομίας, το χάσμα δεξιοτήτων κ.ά.

Οι τέσσερις πυλώνες του Σχεδίου
Συνοπτικά το «Ελλάδα 2.0» έχει τέσσερις πυλώνες: Ο πρώτος, της «πράσινης» ανάπτυξης (συνόλου πόρων 10.395 εκατ. ευρώ), ο δεύτερος του ψηφιακού μετασχηματισμού της οικονομίας και των επιχειρήσεων (συνόλου πόρων 2.236 εκατ. ευρώ), ο τρίτος της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της κοινωνικής συνοχής (συνόλου πόρων 5.310 εκατ. ευρώ) και ο τέταρτος των ιδιωτικών επενδύσεων και των οικονομικών και θεσμικών μετασχηματισμών (συνόλου πόρων 7.806 εκατ. ευρώ). Για την υλοποίησή του η Ελλάδα ζήτησε το σύνολο των πόρων που μπορεί να λάβει στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δηλαδή 17,8 δισ. ευρώ επιδοτήσεις συν 12,7 δισ. ευρώ δάνεια.

Πυρήνας του Σχεδίου είναι, φυσικά, η αύξηση των επενδύσεων. Άλλωστε, γι’ αυτό το λόγο το κράτος, με τα εργαλεία της ενίσχυσης των ιδιωτικών επενδύσεων, της χρήσης των ΣΔΙΤ και των Εταιρειών Παροχής Ενεργειακών Υπηρεσιών, αποβλέπει στην κινητοποίηση (μέσω μόχλευσης) συνολικών επενδυτικών πόρων 57 δισ. ευρώ. Ειδικότερα, ως προς την «πράσινη» μετάβαση οι επενδύσεις κι οι μεταρρυθμίσεις του Σχεδίου θα δεσμεύσουν το 57% της χρηματοδότησης και περιλαμβάνουν τη δημιουργία υποδομών 5G, τη διασύνδεση των ελληνικών νησιών, την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την υπογειοποίηση του ηλεκτρικού δικτύου, την ενεργειακή αναβάθμιση οικιών-επιχειρήσεων-δημόσιων κτηρίων, την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, την προώθηση της ηλεκτροκίνησης και μεγάλων αρδευτικών και αντιπλημμυρικών έργων, την ανάπλαση των κτημάτων του Τατοΐου και την ανακαίνιση του Ολυμπιακού Σταδίου. Για την ψηφιακή μετάβαση οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις του Σχεδίου περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την προεγκατάσταση υποδομής οπτικών ινών από επιχειρήσεις και νοικοκυριά, τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων, την τηλεργασία, το ψηφιακό γραφείο, την ψηφιοποίηση των κρατικών αρχείων, την αναβάθμιση της κεντρικής υποδομής και των υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους, τη βελτίωση των συναλλαγών της Δημόσιας Διοίκησης με πολίτες και επιχειρήσεις, την επανακατάρτιση των στρατευμένων και άλλες σχετικές επενδύσεις.

Αναφορικά με τον τρίτο πυλώνα (απασχόληση, δεξιότητες και κοινωνική συνοχή), οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας αποσκοπούν στην προώθηση σύγχρονων «ενεργητικών και μη ενεργητικών» πολιτικών για την αγορά εργασίας, με σκοπό τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και τη διατήρησή τους σε περιόδους κρίσης (βλέπε επικείμενες μεταρρυθμίσεις του Υπουργείου Εργασίας σχετικά με την περαιτέρω ελαστικοποίηση της εργασίας). Επιπλέον προωθούνται αντίστοιχα μεγάλα προγράμματα κατάρτισης, με σκοπό την αύξηση της απασχόλησης και με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων, ενώ προωθούνται μεταρρυθμίσεις στα συστήματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και μαθητείας, καθώς και επενδύσεις στην ενίσχυση της καινοτομίας των ελληνικών πανεπιστημίων και των επιδόσεών τους στην έρευνα –και δη στα συγχρηματοδοτούμενα από τον ιδιωτικό τομέα προγράμματα έρευνας, στο πλαίσιο της σύνδεσης των ΑΕΙ με την αγορά εργασίας.

Ιδιαίτερης σημασίας εξαιτίας της πανδημίας θεωρούνται οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις προς ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της ανθεκτικότητας του συστήματος υγείας, προκειμένου να παρέχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας (ανακαίνιση υποδομών, εκσυγχρονισμός εξοπλισμού, ψηφιοποίηση νοσοκομείων και κέντρων υγείας), καθώς και για τη δημιουργία μιας αξιόλογης πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Επίσης, ο τρίτος πυλώνας εμπεριέχει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που ενδυναμώνουν την κοινωνική δικαιοσύνη και το δίκτυο κοινωνικής προστασίας (ενίσχυση ευάλωτων ομάδων, ένταξη προσφύγων στην αγορά εργασίας, κοινωνικές παροχές κ.λπ.). Τέλος, ο τέταρτος πυλώνας αφορά τις ιδιωτικές επενδύσεις και τον θεσμικό μετασχηματισμό. Ειδικότερα, το Σχέδιο περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, μέτρα για την υποστήριξη της διαχειριστικής ικανότητας της κεντρικής διοίκησης και της Γενικής Κυβέρνησης, παρεμβάσεις για την καταπολέμηση του παρεμπορίου, την ανάπτυξη της κεφαλαιαγοράς, την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, την αναβάθμιση της επιστημονικής έρευνας στη χώρα, αλλά και πολιτικές ενίσχυσης του πολιτισμού και του τουρισμού, του αγροδιατροφικού τομέα, της βελτίωσης του ζωικού κεφαλαίου και των υδατοκαλλιεργειών.

«Ελλάδα 2.0» ή το «Μνημόνιο 5.0»;
Συμπερασματικά, σύμφωνα με τον υφυπουργό παρά τω πρωθυπουργώ, το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «είναι μια τεράστια ευκαιρία να καλύψουμε το χαμένο έδαφος δεκαετιών, να διορθώσουμε τις παθογένειες της ελληνικής οικονομίας και της δημόσιας διοίκησης και εν τέλει να παραδώσουμε μια νέα καλύτερη εκδοχή της χώρας μας στη νέα γενιά, την «Ελλάδα 2.0»…».

Αυτό το σχέδιο των τεσσάρων αξόνων, που παρουσιάζεται σχεδόν ως η νέα «Μεγάλη Ιδέα» του ελληνισμού, συγκροτεί ένα στρατηγικό σχέδιο ανασυγκρότησης της οικονομίας μετά την υπερδεκαετή καταστροφική δοκιμασία της, περιλαμβανομένης της περιόδου της πανδημίας. Ωστόσο, κάποιοι συγκρατημένα αισιόδοξοι αναλυτές αναφέρονται σε ανάλογα παραδείγματα στο παρελθόν με αρνητικά αποτελέσματα (π.χ. κακή επίδοση στην υλοποίηση πολιτικών, πόροι που δεν αξιοποιήθηκαν για την «πράσινη» ανάπτυξη, φωτοβολταϊκά, πρόγραμμα «Εξοικονομώ» κ.ά.), κρούοντας τον κώδωνα κινδύνου. Δεν λείπουν, βέβαια, όσοι στο όλο εγχείρημα αναγνωρίζουν την επανάληψη της επιχειρηματολογίας για τις πρακτικές των μνημονίων, οπότε αντί για «Ελλάδα 2.0» βλέπουν ένα «Μνημόνιο 5.0»… Η πορεία της ελληνικής οικονομίας θα δείξει ποιος έχει δίκιο. Ωστόσο, υπάρχει ελπίδα αφού, σύμφωνα με τον Σπυρίδωνα Ζαμπέλιο και το εθνικό αφήγημα, «η Πρόνοια εκδηλώνει την παρουσία της στα ανθρώπινα πράγματα με το να ενσαρκώνεται στο «πνεύμα» και την «ψυχή» των «λαών-εθνών», στον πολιτισμό τους και να τους καθοδηγεί, αναθέτοντάς τους την αποστολή, να φέρουν εις πέρας τα Σχέδιά της». Αμήν!