Η μέση μηνιαία δαπάνη κυμαίνεται φέτος στα 262 ευρώ, έναντι 290 ευρώ πέρυσι και 332 ευρώ το 2012, ενώ η μέση δαπάνη ανά επίσκεπτη στο σούπερ μάρκετ, όπως και η εκτίμηση της μηνιαίας δαπάνης ανά οικογένεια, παρουσιάζουν ετήσια μείωση κοντά στο 10%! Πρόκειται για στοιχεία που προκύπτουν, μεταξύ άλλων, από την τελευταία ετήσια ποσοτική έρευνα καταγραφής των καταναλωτικών στάσεων και συμπεριφορών, που διενεργεί το Εργαστήριο Μάρκετινγκ του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Οι σχετικές ποσοτικές έρευνες του Εργαστηρίου Μάρκετινγκ του ΟΠΑ, που τις συντονίζει ο καθηγητής Γιώργος Μπάλτας, πρόεδρος του Τμήματος Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας, διεξάγονται μέσω τηλεφωνικής δημοσκόπησης. Η φετινή έρευνα έγινε σε ένα πολύ μεγάλο δείγμα 2.100 νοικοκυριών, με τυχαία δειγματοληψία, μέσω κλήσεων τυχαίων τηλεφωνικών αριθμών, από το αυτόματο μηχανογραφημένο σύστημα τηλεφωνικών ερευνών (Computer Assisted Telephone Interviewing) του Εργαστηρίου, με χρήση δομημένου ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου και ειδικού λογισμικού. Τα κύρια ευρήματά της είναι τα εξής:

Μειώνεται συνολικά και ανά επίσκεψη η δαπάνη
Η έρευνα έδειξε αφενός ότι η μέση μηνιαία δαπάνη κυμαίνεται στα 262 ευρώ, δηλαδή φέτος είναι αισθητά μικρότερη των 290 ευρώ το 2013 και των 332 ευρώ το 2012, όπως είχαν δείξει οι αντίστοιχες έρευνες αυτών των ετών, και αφετέρου ότι η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ, όπως και η εκτίμηση της μηνιαίας δαπάνης ανά οικογένεια, παρουσιάζουν μεγάλη ετήσια μείωση κοντά στο 10%! Αναφορικά με το ύψος της δαπάνης ανά επίσκεψη, οι ερωτώμενοι σε ποσοστό 74,7% (έναντι 66,8% πέρυσι) απάντησαν ότι διαθέτουν έως 50 ευρώ κάθε φορά που ψωνίζουν, σε 20,7% (έναντι 23,8% πέρυσι) ότι δαπανούν από 51 ως 100 ευρώ, και μόλις σε ποσοστό 4,6% (έναντι 9,4% πέρυσι) ότι οι δαπάνες τους σε μία τυπική επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ υπερβαίνουν τα 100 ευρώ. Φέτος, λοιπόν, η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ εκτιμάται σε 46,8 ευρώ και παρουσιάζει σημαντική μείωση σε σχέση με πέρυσι, οπότε είχε προσδιοριστεί σε 53,1 ευρώ.

Όπως επισημαίνεται, οι ερωτηθέντες σε ποσοστό 96% (έναντι 94,8% πέρυσι) δήλωσαν φέτος ότι έχουν προαποφασίσει τι είδη θα αγοράσουν πριν πάνε στο σούπερ μάρκετ, ενώ σε ό,τι αφορά τις μάρκες των υπό αγορά προϊόντων, προαποφασισμένοι δήλωσαν σε ποσοστό μόνο 49%, έναντι 58% πέρυσι! Στο πλαίσιο της άμυνας των νοικοκυριών στους ασφυκτικούς οικονομικούς περιορισμούς, οι ερευνητές τονίζουν την σχεδόν πλήρη εξάλειψη των παρορμητικών αγορών και τον αυστηρό προγραμματισμό των αγοραστικών αποφάσεων, όπως και την τάση αύξησης των αποφάσεων, σχετικά με την επιλογή αγοράς μαρκών, μπροστά στο ράφι, προφανώς με βαρύνον κριτήριο τις τιμές τους. 6,9 επισκέψεις τον μήνα στο σούπερ μάρκετ

Αναφορικά με τον αριθμό των σούπερ μάρκετ που χρησιμοποιούν, κατά το 69% οι ερωτηθέντες δήλωσαν ότι ψωνίζουν σταθερά σε ένα σούπερ μάρκετ και κατά το υπόλοιπο 31% ότι χρησιμοποιούν περισσότερες από μία εναλλακτικές επιλογές. Αυτό δείχνει ότι πολλοί καταναλωτές μοιράζουν τις αγορές τους, σε μία προφανή προσπάθεια αποτελεσματικότερης κατανομής του μειωμένου οικογενειακού προϋπολογισμού. Η συχνότητα των επισκέψεων για ψώνια σε καταστήματα αλυσίδων του κλάδου έχει μέση τιμή περίπου 6,9 φορές τον μήνα. Κατά το 50,5% οι ερωτηθέντες δήλωσαν ότι ψωνίζουν μέχρι 5 φορές τον μήνα. Η εβδομαδιαία επίσκεψη είναι η δημοφιλέστερη συχνότητα στα νοικοκυριά της έρευνας.

Πώς επιλέγονται προϊόντα και καταστήματα
Κατά τους ερευνητές, οι ερωτηθέντες δήλωσαν τη σημασία που αποδίδουν, όταν ψωνίζουν, σε έξι κύρια κριτήρια. Από άποψη σπουδαιότητας των κριτηρίων επιλογής των προϊόντων, σημαντικότερα θεωρούνται η ποιότητα, η τιμή και οι προσφορές. Τα τρία σχετικά διαγράμματα, με τα ποσοστά σπουδαιότητας ανά κριτήριο είναι κάτι περισσότερο από εύγλωττα. Αναφορικά με τη σημασία που δίνουν οι καταναλωτές σε συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής καταστημάτων σούπερ μάρκετ, η έρευνα έδειξε ότι η εύκολη πρόσβαση, η ποιότητα των εμπορευμάτων και οι προσφορές έχουν τη μεγαλύτερη σπουδαιότητα.

Προτίμηση στα ελληνικά προϊόντα
Σε ποσοστό 83,4% οι ερωτηθέντες απάντησαν ότι όταν βρίσκουν στο ράφι του σούπερ μάρκετ ελληνικά προϊόντα τα προτιμούν από τα εισαγωγής. Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η σχετική ερώτηση αφορά στην πρόθεση του καταναλωτή, δηλαδή δεν ταυτίζεται με την τελική επιλογή του, η οποία επηρεάζεται από πολλούς και σύνθετους παράγοντες, όπως η διαθεσιμότητα, οι τιμές, οι προσφορές κλπ ελληνικών και εισαγόμενων προϊόντων. Εντούτοις, η μεγάλη δυναμική του Made in Greece εκτιμάται ότι είναι προφανής, καθώς οι ερωτώμενοι δήλωσαν σε ποσοστά

  • 77,5% ότι πιστεύουν πως γενικά εκδηλώνεται στροφή των καταναλωτών στα προϊόντα ελληνικής παραγωγής,
  • 93,6% ότι θέλουν να αναγράφεται στη συσκευασία ότι ένα προϊόν είναι ελληνικής παραγωγής,
  • 66 % ότι πιστεύουν πως τα ελληνικά προϊόντα προσφέρουν εγγυήσεις καλύτερης ασφάλειας και ποιότητας,
  • 96% ότι είναι πεισμένοι πως, προτιμώντας τα ελληνικά προϊόντα, στηρίζουν την παραγωγή της χώρας και
  • αντιστοίχως κατά το 91% ότι, έτσι, βοηθούν στη μείωση της ανεργίας.

Βάσει αυτών, οι ερευνητές σημειώνουν την ισχυρή τάση στροφής προς τα προϊόντα εγχώριας παραγωγής, ως απόφαση που προέκυψε από τον προβληματισμό των Ελλήνων καταναλωτών, σχετικά με τις αιτίες της κρίσης. Από αυτή την άποψη, επισημαίνουν ότι η οικονομική κρίση ωθεί στην κατανόηση της κεντρικής σημασίας της αγροτικής και βιομηχανικής της παραγωγής για την επιβίωση της χώρας.

Ακόμα βαθύτερες οι αλλαγές στην καταναλωτική συμπεριφορά
Οι ερωτηθέντες, δηλώνοντας τις αλλαγές που έφερε η μακρά ύφεση στην αγοραστική τους συμπεριφορά, είχαν την ευκαιρία να επιλέξουν περισσότερες από μία απαντήσεις. Έτσι, οι επιλογές τους δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενες. Στο πλαίσιο αυτό, κατά το 65,8%, έναντι 47,3% πέρυσι, δήλωσαν ότι αγοράζουν φθηνότερα προϊόντα! Επίσης, κατά το 72%, έναντι 65,3% πέρυσι, ότι αγοράζουν λιγότερα προϊόντα, κατά το 75,9%, έναντι 73,5% πέρυσι, ότι συγκρίνουν τις τιμές σε προϊόντα και καταστήματα και κατά το 61,7%, έναντι 60% πέρυσι, ότι περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα. Συνεπώς, διαπιστώνουν οι ερευνητές, η οικονομική κρίση έχει επιφέρει βαθιές αλλαγές στην έκταση και τη σύνθεση της κατανάλωσης, ακόμα και των βασικών καταναλωτικών προϊόντων, οι οποίες πλέον έχουν γενικευθεί στην πλειονότητα του πληθυσμού, και μάλιστα φέτος στο σύνολό τους έχουν βαθύτερο αποτύπωμα, συγκριτικά με την καταγραφή του βάθους τους το προηγούμενο έτος.

Εισόδημα και κατανάλωση
Από τα στοιχεία της έρευνας φαίνεται, επίσης, η στενή σχέση του μηνιαίου εισοδήματος και της μηνιαίας δαπάνης στα σούπερ μάρκετ, πράγμα που δείχνει το πόσο εσφαλμένη είναι η εντύπωση ότι, τάχα, η κατανάλωση στον κλάδο δεν επηρεάζεται σημαντικά από την οικονομική δύναμη των καταναλωτών. Πιστοποιείται ολοφάνερα, λοιπόν, ότι το εισόδημα συσχετίζεται έντονα και θετικά με το ύψος της δαπάνης για τα βασικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, και ότι οι φτωχότεροι καταναλωτές δεσμεύουν πολύ μεγαλύτερο αναλογικά μέρος του εισοδήματός τους σε αυτά, δηλαδή στα σούπερ μάρκετ.